สถานะแม่ตามกฏหมาย

วันนี้เป็นวันแม่แห่งชาติ ขอเขียนเรื่อง “แม่” ให้เข้ากับเทศกาลวันแม่ด้วยคน

สถานะความเป็นแม่ กฎหมายบัญญัติเอาไว้ตามมาตรา 1546 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “เด็กเกิดจากหญิงที่มิได้มีการสมรสกับชาย ให้ถือว่าเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น”

และมาตรา 1547 “เด็กเกิดจากบิดามารดาที่มิได้สมรสกัน จะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายต่อเมื่อบิดามารดาได้สมรสกันภายหลัง หรือบิดาได้จดทะเบียนว่าเป็นบุตรหรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร”

ถ้อยคำในกฎหมายทั้งสองมาตรา อ่านแล้วเหมือนจะมีปัญหาความเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของแม่ เพราะมาตรา 1546 ใช้คำว่า หญิงที่มิได้สมรสกับชาย ซึ่งเหมือนจะมีความหมายว่า ท้องไม่มีพ่อ กรณีนี้เด็กที่เกิดมาเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น

ส่วนมาตรา 1547 ใช้คำว่า บิดามารดามิได้สมรสกัน เหมือนกับว่า มีบิดาเพียงแต่ไม่ได้สมรสกัน ซึ่งกรณีนี้จะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายเมื่อได้สมรสกัน หรือบิดาจดทะเบียนรับรองบุตรหรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร

การตีความกฎหมาย ต้องตีความให้กฎหมายบังคับใช้ได้ บทบัญญัติทั้งสองมาตรา ต้องตีความว่า ไม่ว่ากรณีท้องไม่มีพ่อหรือไม่ได้สมรสกัน บุตรที่เกิดจากหญิง ย่อมเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของหญิงเสมอ ส่วนพ่อนั้นยังไม่แน่ บางกรณีอาจต้องพิสูจน์กันก่อน

สำหรับการสมรสตามถ้อยคำในกฎหมาย มิได้หมายถึงการแห่ขันหมาก หรือการจัดงานเลี้ยงสมรสตามโรงแรม แต่หมายถึงการจดทะเบียนสมรส แม้ไม่ได้จัดงานสมรสใดๆ ก็ตาม

ในกฎหมายให้ความสำคัญของผู้เป็นพ่อกับเป็นแม่เท่าๆ กัน ยากที่จะเอาชั่งตวงวัดได้ว่า พ่อหรือแม่รักลูกมากกว่ากัน เพราะความรักของพ่อแม่เป็นความรักอันบริสุทธิ์

เอาเรื่องในครั้งพุทธกาลที่เปรียบเทียบความรักของผู้เป็นพ่อกับผู้เป็นแม่ในคนคนเดียวกัน เป็นคนดี เป็นคนที่อยู่ในมาตรฐานของคนทั่วๆ ไปมาเปรียบเทียบกันดีกว่า

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับอยู่ในกรุงสาวัตถี ลูกชายของโสไรยเศรษฐี ในโสไรยนคร นั่งบนยานน้อยอันมีความสุขกับสหายผู้หนึ่งออกไปจากนคร เพื่อประโยชน์จะไปอาบน้ำด้วยบริวารเป็นอันมาก ขณะนั้น พระมหากัจจายนเถระ มีความประสงค์จะเข้าไปสู่โสไรยนครเพื่อบิณฑบาต ห่มผ้าสังฆาฏิภายนอกพระนคร ก็สรีระของพระเถระมีสีเหมือนทองคำ

ลูกชายของโสไรยเศรษฐีเห็นท่านแล้ว จึงคิดว่า “สวยจริงหนอ พระเถระรูปนี้ควรเป็นภริยาของเรา หรือสีแห่งสรีระของภริยาของเราพึงเป็นเหมือนสีแห่งสรีระของพระเถระนั้น” ในขณะสักว่าเขาคิดแล้วเท่านั้น เพศชายของเศรษฐีบุตรนั้น ก็หายไป เพศหญิงได้ปรากฏแล้ว เขาละอายจึงลงจากยานน้อยหนีไป ชนใกล้เคียงจำลูกชายเศรษฐีนั้นไม่ได้ จึงกล่าวว่า “อะไรนั่นๆ ?” แม้นางก็เดินไปสู่หนทางอันไปยังเมืองตักกสิลา

ฝ่ายสหายของนาง แม้เที่ยวค้นหาข้างโน้นและข้างนี้ ก็ไม่ได้พบ ชนทั้งปวงอาบเสร็จแล้วได้กลับไปสู่เรือน เมื่อชนทั้งหลายกล่าวกันว่า “เศรษฐีบุตรไปไหน?” ชนที่ไปด้วยจึงตอบว่า “พวกผมเข้าใจว่า เขาจักอาบน้ำกลับมาแล้ว” ขณะนั้นมารดาและบิดาของเขาค้นดูในที่นั้นๆ เมื่อไม่เห็น จึงร้องไห้ รำพัน ได้ถวายภัตเพื่อผู้ตาย ด้วยความสำคัญว่า “ลูกชายของเรา จักตายแล้ว

ชายผู้กลายเป็นหญิง เดินทางไปเมืองตักกสิลา ได้แต่งงานเป็นภรรยาลูกเศรษฐีในเมืองตักกสิลานั้น มีบุตรด้วยกัน 2 คน เมื่อรวมกับบุตรเดิมที่โสไรยนครอีก 2 คน เขาหรือเธอผู้นี้จึงมีบุตรรวม 4 คน

ต่อมา เพื่อนเก่าของผู้เปลี่ยนเพศนี้ ได้เดินทางมาที่ตักกสิลา เขาหรือเธอจึงได้เข้าไปหาและเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นทั้งหมดให้ฟัง

เพื่อนเก่าบอกว่า ให้ขอขมากับพระมหากัจจายนเถระ ซึ่งท่านอยู่ที่เมืองตักกสิลาพอดี เมื่อได้ขอขมาและพระเถระได้อดโทษให้ เพศของเธอก็กลับเป็นชายอีก

เขาสลดสังเวชในการกลับเพศไปมา จึงขอออกบวชได้ชื่อว่า โสไรยะเถระ ได้ติดตามพระมหากัจจายนเถระไปยังเมืองสาวัตถี

เรื่องของท่านคงจะเป็นข่าวดังไปทั่ว ชาวบ้านแม้ต่างเมืองก็รู้ข่าวของท่าน เมื่อท่านไปถึงไหนจะมีชาวบ้านสอบถามท่านถึงเรื่องที่เกิดขึ้น จนท่านเบื่อหน่ายจึงหลบหลีกไปปฏิบัติจนได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์

ก่อนสำเร็จเป็นพระอรหันต์ ชาวบ้านได้ถามคำถามที่อยากรู้เหมือนกัน คือ “บุตร 2 คนเกิดในท้องของท่าน บุตร 2 คนอาศัยท่านเกิด” บรรดาบุตร 2 จำพวกนั้น ท่านมีความสิเนหามากในจำพวกไหน

ท่านตอบว่า ท่านรักบุตรที่เกิดจากท้องท่านมากกว่า

นั่นเป็นคำตอบของพระที่มีฐานะทั้งเป็นพ่อและเป็นแม่ในชาติเดียว สามารถเปรียบเทียบกันได้เลยในบุคคลคนเดียวกัน

ฉะนั้น โดยปกติธรรมดาทั่วไปแล้ว แม่จึงรักลูกมากกว่าพ่อ

การกำหนดให้มีวันแม่ ก็เพื่อกระตุ้นให้ลูกๆ (ที่ลืมแม่ไปแล้ว) ได้คิดถึงแม่ แต่ความจริงแล้ว ทุกวันคือวันแม่ของลูกเสมอ วันแม่จึงมิได้หมายความเพียงว่า พาแม่ไปเที่ยวไปกิน วันแม่ไม่เพียงเป็นวันที่ร้านอาหารจะขายดีเพราะลูกพาแม่ไปเที่ยวไปกิน แต่ควรจะเป็นวันที่ลูกๆ ระลึกถึงพระคุณของแม่ และตั้งใจทำความดีให้สมกับความรักของแม่ที่เหนือกว่าความรักใดๆ

ทำความดีเพื่อแม่กันทั้งแผ่นดินเถอะครับ