ภูเขาข้าวไทย

ไฟแนนเชียล ไทมส์ รายงานว่า ผลกระทบจากนโยบายอุดหนุนสินค้าเกษตรที่ผิดพลาดนั้น เคยทำให้ยุโรปต้องเผชิญกับภูเขาเนยและทะเลสาบไวน์มาแล้ว และครั้งล่าสุดนี้ก็เป็นคิวของประเทศไทยที่ต้องเผชิญกับกองภูเขาข้าว ซึ่งมีปริมาณมหาศาลถึงครึ่งหนึ่งของการส่งออกข้าวทั่วโลกต่อปีเลยทีเดียว และกำลังทำให้ผู้ค้าข้าววิตกกังวลว่าราคาข้าวจะดิ่งฮวบลงเมื่อรัฐบาลเริ่มนำออกขาย

โครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาลไทย ส่งผลให้ไทยมีปริมาณข้าวสำรองมากถึง 1718 ล้านตัน ในขณะที่ช่วงการเก็บเกี่ยวอีกครั้งก็กำลังจะมาถึงในเดือน ต.ค.นี้ ดังนั้น รัฐบาลไทยจำเป็นต้องรีบระบายข้าวออกเพื่อให้มีรายได้ในการรับจำนำข้าวรอบใหม่

กงเซปซิยง คาล์ป นักวิเคราะห์อาวุโสด้านข้าวขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (เอฟโอเอ) เตือนว่า ราคาข้าวของโลกอาจได้รับผลกระทบอย่างหนัก ถ้าหากไทยระบายข้าวออกมาจำนวนมากและอาจนำไปสู่หายนะก็เป็นได้

ในขณะเดียวกัน โครงการรับจำนำข้าวยังส่งผลให้ผู้ส่งออกข้าวในประเทศขาดการแข่งขัน หากเปรียบเทียบกับประเทศส่งออกข้าวอื่นๆ เช่น อินเดียหรือเวียดนาม โดยไทยได้เสียแชมป์จากอันดับที่ 1 มาอยู่ที่ 3 ในปีที่แล้ว โดยยอดขายข้าวของไทยลดลงถึง 35% อยู่ที่ 6.9 ล้านตัน ในฤดูกาลเพาะปลูกปี 2554/2555 ตรงข้ามกับอินเดียที่ได้ผ่อนคลายกฎการส่งออก ส่งผลให้อินเดียสามารถส่งออกข้าวมากถึง 10.3 ล้านตันในปี 2555 ซึ่งทำให้อินเดียเป็นประเทศที่ส่งออกข้าวมากที่สุดของโลกเป็นครั้งแรกทันที

นอกจากนี้ นโยบายดังกล่าวยังส่งผลต่อราคาข้าวในประเทศไทยเอง ซึ่งเคยใช้เป็นเกณฑ์มาตรฐานของราคาข้าวโลกมาอย่างยาวนาน โดยบรรดาสถาบันต่างๆ เช่น เอฟโอเอ และองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (โออีซีดี) ไม่ได้ใช้ราคาข้าวไทยเป็นหลักเกณฑ์อีก แต่หันมาใช้ราคาข้าวของเวียดนามเป็นตัวอ้างอิงในรายงานแทน

“รัฐบาลไทยได้บิดเบือนตลาดข้าวไปแล้วอย่างสิ้นเชิง” คาล์ป กล่าว

ทั้งนี้ ไทยไม่ใช่ประเทศเดียวเท่านั้นที่ต้องเผชิญกับผลกระทบของนโยบายอุดหนุนสินค้าเกษตร นโยบายเกษตรร่วมของสหภาพยุโรปเคยทำให้เกิดปัญหาการผลิตจนล้นตลาดมาแล้วก่อนหน้านี้ ขณะที่อินเดียก็กำลังเผชิญกับปัญหาธัญพืชล้นสต๊อกอยู่ในปัจจุบัน

“ทุกประเทศต่างก็สร้างปัญหาของตัวเองขึ้นมากันทั้งนั้น” ราหุล พาโจเรีย นักเศรษฐศาสตร์ของธนาคารบาเคลย์ส ให้ความเห็น

ไฟแนนเชียล ไทมส์ ระบุด้วยว่า ไม่ได้มีเพียงแค่นโยบายรับจำนำข้าวเท่านั้น รัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ยังได้ออกนโยบายประชานิยมอีกหลายเรื่อง เช่น การขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาท โครงการรถคันแรกและบ้านหลังแรก และล่าสุดยังมีโครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานวงเงิน 2 ล้านล้านบาทอีกด้วย

โรเมน โบส นักวิเคราะห์จากบริษัทวิจัยความเสี่ยงไอเอชเอส ระบุว่า ในขณะที่การเลือกตั้งทั่วไปกำลังใกล้งวดเข้ามาในปีหน้า รัฐบาลไทยก็จำเป็นต้องเดินหน้าโครงการรับจำนำข้าวต่อไปเพื่อรักษาฐานเสียงเอาไว้ ซึ่งท้ายที่สุดแล้วก็อาจทำให้ประเทศต้องเผชิญกองภูเขาข้าวที่ใหญ่ขึ้น