งบเอสเอ็มแอล

โครงการพัฒนาศักยภาพของหมู่บ้านและชุมชน (เอสเอ็มแอล)

ริเริ่มสมัยรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ช่วงกลางปี 2547 และเป็นนโยบายที่พรรคไทยรักไทยใช้เป็นนโยบายหาเสียงที่สำคัญในการเลือกตั้งปี 2548

เดิมโครงการพัฒนาศักยภาพของหมู่บ้านฯ เรียกสั้นๆ ว่า โครงการเอสเอ็มแอล ซึ่งคิดขึ้นในช่วงที่ พ.ต.ท.ทักษิณ อยู่บนเครื่องบินระหว่างเดินทางกลับประเทศไทยหลังเยือนประเทศบราซิล วันที่ 1217 มิ.ย. 2547 ตอนนั้นเรียกกันติดปากว่าเป็นนโยบาย “เหนือเมฆ”

ส่วนชื่อย่อของเอสเอ็มแอลมาจากคำว่า Small Medium และ Large หรือเป็นการจำแนกตามขนาดหมู่บ้านทั่วประเทศเป็นหมู่บ้านขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ และจัดสรรเงินงบให้โดยตรง ไม่ผ่านส่วนราชการและจังหวัด เพราะ พ.ต.ท.ทักษิณ เห็นว่างบประมาณเหมือนแท่งไอติม ที่กว่างบจะไปถึงมือชาวบ้านก็เหลือแต่ไม้แล้ว แต่การแจกเงินลงหมู่บ้านครานั้น ก็มีเสียงวิจารณ์อีกด้านว่าเป็นการซื้อเสียงล่วงหน้า

ช่วงแรกโครงการเอสเอ็มแอลกำหนดจัดสรรเงินลงหมู่บ้าน โดยหมู่บ้านที่มีประชากร 200 ครัวเรือน จะได้เงินเอสเอ็มแอล 2 แสนบาท หมู่บ้านขนาดกลาง 200400 ครัวเรือน จะได้เงิน 2.5 แสนบาท และหมู่บ้านขนาดใหญ่หรือตั้งแต่ 400 ครัวเรือนขึ้นไป จะได้รับเงิน 3 แสนบาท โดยตั้งงบประมาณกว่า 2 หมื่นล้านบาท

เมื่อโครงการเอสเอ็มแอลย่างเข้าสู่ปีที่ 2 ก็เกิดเหตุการณ์รัฐประหารปี 2549 เสียก่อน ทำให้โครงการเอสเอ็มแอลต้องหยุดลงโดยปริยาย กระทั่งรัฐบาลพรรคพลังประชาชนร่างแปลงของพรรคไทยรักไทยชนะการเลือกตั้ง รัฐบาลนายสมัคร สุนทรเวช ก็รื้อฟื้นโครงการเอสเอ็มแอลอีกครั้ง มีชื่อว่าโครงการพัฒนาศักยภาพหมู่บ้านและชุมชน (เอสเอ็มแอล) ตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การต่อท้ายด้วยคำว่าตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ก็เนื่องมาจากรัฐบาล “ขิงแก่” ของ พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เป็นแนวนโยบายบริหารประเทศ

โครงการเอสเอ็มแอลในปี 2551 กำหนดหมู่บ้านเป็น 7 ขนาด คือ ขนาด S 1 ประชากรไม่เกิน 50 คน จะได้รับงบ 5 หมื่นบาท ขนาด S 2 จำนวนประชากร 51-150 คน จะได้รับงบ 1 แสนบาท ขนาด S 3 ประชากร 151-250 คน จะได้รับงบ 1.5 แสนบาท ขนาด S ประชากร 251-500 คน จะได้รับงบ 2 แสนบาท หมู่บ้าน/ชุมชน ขนาด M ประชากร 501-1,000 คน จะได้งบ 2.5 แสนบาท หมู่บ้าน/ชุมชน ขนาด L ประชากร 1,001-1,500 คน จะได้รับงบ 3 แสนบาท หมู่บ้าน/ชุมชน ขนาด XL ประชากร 1,501 คนขึ้นไป จะได้รับจัดสรรงบ 3.5 แสนบาท

และเมื่อเกิดอุบัติเหตุทางการเมืองกับพรรคพลังประชาชน กระทั่งมีการเปลี่ยนขั้วทางการเมืองเป็นรัฐบาลพรรคประชาธิปัตย์ มีมติ ครม.ให้ยกเลิกโครงการเอสเอ็มแอล และมีโครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อยกระดับชุมชน หรือโครงการชุมชนพอเพียงแทน แต่สุดท้ายเมื่อพรรคเพื่อไทยชนะการเลือกตั้งมาเป็นรัฐบาล ก็ฟื้นโครงการเอสเอ็มแอลอีก และใช้ชื่อว่าโครงการพัฒนาศักยภาพของหมู่บ้านและชุมชน (เอสเอ็มแอล) จนถึงทุกวันนี้