อย่าล้างผิด 'ผู้เหนี่ยวไก' เพียงให้ 'เขา' กลับประเทศ

โดย...ชุษณ์วัฏ ตันวานิช

ปรากฏการณ์ที่น่าจับตาก่อนเปิดสภาสมัยสามัญในเดือน ส.ค. คือ กรณีกลุ่มญาติวีรชนเมษาฯพฤษภาฯ เลือด ปี 2553 ผนึกทีมยก “ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมฉบับประชาชน” ขึ้นเอง เนื่องจากไม่เห็นด้วยกับร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมของพรรคเพื่อไทย ที่เปิดให้นิรโทษกรรมเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือทหารที่พวกเขามองว่ามีส่วนในการทำให้กลุ่มเสื้อแดงเสียชีวิต รวมถึงไม่พอใจที่รัฐบาลพยายามเตะถ่วงเรื่องนี้มานานเกือบ 2 ปี

การเคลื่อนไหวของกลุ่มญาติดังกล่าวกำลังสั่นคลอนคู่ซี้ทฤษฎีการเมือง 2 ขา “รัฐบาลพรรคเพื่อไทยและกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.)” เนื่องด้วยเนื้อหาในร่างระบุชัดไม่ล้างผิดทหาร อันเป็นแนวคิดที่สวนทางกับร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมฉบับ วรชัย เหมะ สส.สมุทรปราการ ที่พรรคเพื่อไทยและแกนนำ นปช.มีมติสนับสนุนก่อนหน้านี้

พะเยาว์ อัคฮาด มารดาของ กมนเกด อัคฮาด พยาบาลอาสาที่ถูกยิงเสียชีวิตในวัดปทุมวนาราม ในฐานะแกนนำกลุ่มญาติมีโอกาสเปิดใจกับ “โพสต์ทูเดย์” บอกเล่าสาเหตุที่กลุ่มญาติผู้เสียชีวิตต้องลุกขึ้นมาขอมีส่วนลิขิตเส้นทางช่วยเหลือนักโทษการเมืองในเรือนจำ ในแบบฉบับการเสนอจากฟากฝั่งของผู้สูญเสีย

พะเยาว์ เล่าว่า สัญญาณความไม่ชอบมาพากลในการเคลื่อนไหวผลักดันร่าง พ.ร.บ.เกิดตั้งแต่ครั้งที่ พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน เสนอร่างกฎหมายปรองดองนิรโทษทุกฝ่ายเข้าสภา แต่เนื่องจากว่าถูกคัดค้านจากหลายด้าน กลุ่มญาติจึงไม่ได้ออกโรงต้านมากนัก จนในที่สุดมาถึงร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมฉบับวรชัย ตามด้วยร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยความปรองดองแห่งชาติของ ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง อดีตรองนายกฯ ที่นำแนวคิดนิรโทษเหมาเข่งกลับมาอีกครั้ง จึงเริ่มชัดเจนว่าแนวทางการเคลื่อนไหวการนิรโทษกรรมของ นปช.และพรรคเพื่อไทยเป็นคนละเส้นทางกับกลุ่มญาติที่ต้องการช่วยเหลือนักโทษในเรือนจำ แต่ขณะเดียวกันก็ต้องเอาผิดทหารผู้เหนี่ยวไกด้วย

“ทุกร่าง พ.ร.บ.ทั้งปรองดองและนิรโทษ 6 ฉบับที่เสนอกันในสภามักอ้างเหตุการณ์สลายการชุมนุมที่มีผู้เสียชีวิต แต่ไม่เคยผ่านการถามความเห็นจากทางญาติผู้ตายแม้แต่ฉบับเดียว จนมาถึงร่างคุณวรชัย จู่ๆ ก็ประกาศหนุนปุ๊บ โฟนอินปั๊บ ตอนแรกเราก็สนับสนุนด้วย แต่พ่อน้องเฌอ (พันธ์ศักดิ์ ศรีเทพ บิดาผู้เสียชีวิต) ก็ผิดสังเกต แล้วพอเรามาอ่านร่างตัวจริง หงายท้องเลย เพราะเนื้อหามันนิรโทษให้ประชาชนทุกสีก็จริง แต่มันดันรวมทั้งสีเขียว สีกากีเข้าไปด้วย เราก็บอกคุณทำแบบนี้ไม่ได้ คุณต้องแยกทหารออก เพราะเท่ากับไม่ให้ความเป็นธรรมกับพวกเรา”

ทั้งนี้ ต้นเหตุเชื้อไฟมาจากร่าง พ.ร.บ.นิรโทษฉบับวรชัย ในมาตรา 3 ที่ระบุให้นิรโทษกรรม “บุคคลที่เกี่ยวเนื่องกับการชุมนุมทางการเมืองหรือการแสดงออกทางการเมือง หรือบุคคลซึ่งไม่ได้เข้าร่วมการชุมนุมทางการเมือง แต่กระทำการนั้นมีมูลเหตุเกี่ยวข้องหรือเกี่ยวเนื่องกับความขัดแย้งทางการเมืองทั้งหมด”

โดยมาตรานี้กำหนดเงื่อนไขในวรรคสองเพียงว่า “การกระทำในวรรคหนึ่ง ไม่รวมถึงการกระทำใดๆ ของบรรดาผู้ซึ่งมีอำนาจในการตัดสินใจ หรือสั่งการให้มีการเคลื่อนไหวทางการเมืองในห้วงระยะเวลาดังกล่าว” ซึ่งเท่ากับเป็นโมเดลนิรโทษที่ไม่ครอบคลุมแกนนำ ผู้สั่งการเท่านั้น แต่เจ้าหน้าที่อาจได้สิทธินิรโทษด้วย โดยวรชัยยอมรับภายหลังว่า เนื้อหานิรโทษครอบคลุมเจ้าหน้าที่ทหารจริง ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ทางกลุ่มญาติขอความร่วมมือจากนักวิชาการกฎหมายร่าง พ.ร.บ.ฉบับใหม่ มีใจความสำคัญในมาตรา 4 อุดช่องโหว่ว่า “การกระทำของบรรดาเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องในเหตุการณ์ชุมนุมประท้วง ตลอดจนการสลายการชุมนุมไม่ว่าจะได้กระทำการในฐานะเป็นผู้สั่งการหรือผู้ปฏิบัติการ และไม่ว่าจะกระทำในขั้นตอนใดๆ

...หากการกระทำนั้นไม่สมควรแก่เหตุ และ/หรือเป็นความผิดตามกฎหมาย ให้บุคคลนั้นยังคงมีความผิดตามกฎหมาย!”

“ก็เลยออกมาดิ้นกันอย่างที่เห็น” พะเยาว์เล่าถึงฟีดแบ็กหลังทางกลุ่มญาติตั้งโต๊ะแถลงเปิดร่าง พ.ร.บ. ทว่าอาการดิ้นที่ออกมา พะเยาว์บอกว่าเป็นที่น่าแปลกใจเป็นอย่างยิ่ง เพราะคาดว่าแนวคิดเอาผิดทหารจะทำให้ขั้วกองทัพพรรคประชาธิปัตย์ออกมารุมต้าน แต่สถานการณ์พลิกกลับกลายเป็นกลุ่ม นปช. และ สส.พรรคเพื่อไทย ทั้งวรชัย ธิดา ถาวรเศรษฐ์ นพ.เหวง โตจิราการ ออกมาเป็นฝ่ายค้านเสียเอง

“ถามว่าคุณจะดิ้นทำไม ที่ถูกต้องควรจะเป็นกองทัพ เป็นอภิสิทธิ์ (เวชชาชีวะ) เป็นสุเทพ (เทือกสุบรรณ) ไม่ใช่ นปช.ดิ้น เราแคลงใจนะว่าทำไมคุณมาดิ้นตรงนี้ มากล่าวหาว่าร่างของเราทำให้ร่างของเขาล่าช้า แต่ก็ต้องย้อนถามกลับไปว่า คุณแน่ใจเหรอว่าร่างของคุณจะไม่โดนค้าน เพราะนิรโทษมันต้องมาพร้อมความเป็นธรรม แต่คุณเชื่อในตัวร่างของคุณได้แค่ไหน”

ด้วยยุทธศาสตร์การเมือง 2 ขาที่โอนเอียงเข้าหาพรรคเพื่อไทยเกินไป ส่งผลให้ 3 ปีที่ผ่านมา ทิศทางการเคลื่อนไหวของ นปช.ถูกตั้งคำถามตลอดว่า เหตุใดจึงไร้มาตรการกดดันรัฐบาล ที่ปราศจากท่าทีเอาจริงในการช่วยเหลือนักโทษการเมือง และเร่งคดีผู้เสียชีวิตในเหตุสลายการชุมนุม 99 ศพ

พะเยาว์ระบายความอัดอั้นว่า “...ประชาชนได้รับผลกระทบเยอะ เยียวยาไม่ได้ คดีไม่คืบ ไม่ได้รับความสนใจ ขนาดรายชื่อ 2,000 กว่าคนที่เขาอ้างว่ามีอยู่ในมือ ทุกวันนี้ยังได้เยียวยาไม่ครบเลย ถึงได้บอกว่ารัฐบาลนี้ไม่คลี่คลายปัญหา ปล่อยเป็นดินพอกหางหมูไปเรื่อยๆ ประชาชนก็ยังอยู่ในเรือนจำ ทั้งที่ปล่อยเขาได้ตั้งแต่ปีแรกก็ทำได้ แต่ไม่ทำ พอรัฐบาลไม่ทำ ถามว่า นปช.ทำอะไร นปช.ก็ตั้งโต๊ะแถลงตรวจสอบการโกงเลือกตั้งผู้ว่าฯ สส.กรุงเทพฯ ถามว่านั่นมันหน้าที่ของ นปช.หรือ มันไม่ใช่! หน้าที่ของคุณคือต้องสร้างประโยชน์ให้แก่ประชาชนที่คุณเรียกเขาให้มาร่วมทุกข์ร่วมสุขกับคุณ คนที่คุณเรียกเขาให้มาเลือกตั้งจนได้รัฐบาลนี้ขึ้นมา

...นปช.คุณต้องเริ่มยอมรับความจริงว่าตั้งแต่พรรคเพื่อไทยขึ้นมาเป็นรัฐบาล คุณได้ทำอะไรบ้างตามที่คุณบอก ผ่านมา 3 ปีคดีคนตายไม่คืบหน้า เงินเยียวยาไม่ได้ นักโทษการเมืองยังค้างในคุก คุณน่าจะรู้สึกตัวแล้วว่าคุณควรจะสร้างประโยชน์ให้กับประชาชน เพราะเวลาคุณอัดข้อมูลใส่หัวประชาชน ให้ประชาชนมาเรียกร้องประชาธิปไตยที่จับได้ ต้องได้ แท้จริงแล้วมันต้องเป็นของประชาชนจริงๆ ดึงความรู้สึกจริงๆ ของประชาชนออกมาว่าเขาเดือดร้อนอะไร ไม่ใช่ให้เขาคลั่งอยู่กับอย่างใดอย่างหนึ่งที่คุณใส่หัว

...และบอกเลยว่าอย่าไปหวังอะไรมากกับตำแหน่งทางการเมืองทั้งหลาย จริงๆ องค์กรนี้น่าเสียดาย ควรจะแยกออกมาจากพรรคการเมืองเป็นองค์กรที่เข้มแข็งจริงๆ เวลาที่รัฐบาลทำอะไรไม่ถูกต้อง นปช.ต้องเป็นปากเป็นเสียงว่า เฮ้ย! รัฐบาล คุณต้องหยุดนะ นี่มันไม่ใช่หลักการประชาธิปไตย นี่มันไม่ใช่หลักการที่เป็นประโยชน์ต่อพี่น้องประชาชน นปช.ต้องแย้งได้ แต่นี่ไม่ใช่ ตอนนี้กลายเป็นว่า นปช.กับรัฐบาลกลืนกลายเป็นเนื้อเดียวกันทั้งหมด เขาสั่งมายังไงก็ต้องทำตามนั้น ไม่ได้เป็นที่พึ่งของประชาชนที่เขามาสู้เรื่องนี้ สุดท้ายคุณก็ไม่ต่างอะไรกับพันธมิตรฯ กับประชาธิปัตย์”

พะเยาว์บอกต่อว่า “...ถึงเขาจะเปรียบว่ารัฐบาลเป็นเรือ คนเสื้อแดงเป็นน้ำ ยังไงน้ำก็ต้องประคองเรือลำนี้ไปให้ถึงฝั่ง แต่บอกได้เลยว่า ไม่มีใครไปล่มเรือได้ เหมือนกับกลุ่มญาติออกมาถือกระดาษแค่ 4 แผ่น มาหาว่าเราไปสร้างเงื่อนไขในการล้มรัฐบาล บอกได้เลยว่าเรือลำนี้ไม่มีใครเขาล้มหรอก แต่ที่มันจะล่ม ไม่ใช่ล่มเพราะน้ำ แต่เป็นคนที่อาศัยอยู่ในเรือมันแทะเรือจนล่มเอง”

อย่างไรก็ตาม ในส่วนเนื้อหาร่างตามมาตรา 4 ที่ไม่คุ้มครองทหารที่กระทำการเกินกว่าเหตุนั้นกำลังกลายเป็น “กุญแจสำคัญ” ที่สร้างเงื่อนไขปัจจัยร้าวระหว่างกลุ่มญาติกับ นปช.และพรรคเพื่อไทย เพราะไม่ใช่เพียงเนื้อหาที่สวนทางกับร่างวรชัยเท่านั้น แต่แนวคิดการเอาผิดทหารของร่างยังสวนทางกับยุทธศาสตร์ใน “คลิปลับ” จากฝั่งกลาโหมอันลือลั่นที่หลุดดีลสำคัญระหว่าง “กองทัพกับทักษิณ” จนหมดสิ้นว่า ร่างกฎหมายที่นำอดีตนายกฯ กลับประเทศไทยต้องได้สัญญาณไฟเขียวจากขั้วทหารก่อน

จึงเปรียบได้ว่าร่าง พ.ร.บ.ของกลุ่มญาติวีรชน กำลังตกอยู่ในสถานะเป็นเสี้ยนหนามแทงใจกองทัพ อันอาจเป็นอุปสรรคต่อการกลับบ้านของอดีตนายกรัฐมนตรี

“ถามว่ามีอคติกับพวกทหารเยอะไหม บอกได้เลยว่าเต็มหัวใจ เขาเป็นผู้เหนี่ยวไก ยังไงเราจะไม่ปรองดองทหารแน่นอน” แม่ของเหยื่อกระสุนจริงกล่าวยืนยันความรู้สึกที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลงตลอด 3 ปีที่ผ่านมา

พะเยาว์บอกอีกว่า “ทหารเป็นตัวแปรสำคัญในกระบวนการยุติธรรมค้นหาความจริง ตามร่าง พ.ร.บ.ที่กลุ่มญาติยกร่าง เจ้าหน้าที่ทหารคนใดที่ไม่ทำเกินกว่าเหตุก็พ้นผิด แต่ถ้าเป็นผู้กระทำความผิดเกินกว่าเหตุหรือทำเกินคำสั่งก็ต้องได้รับโทษ ดังนั้น กระบวนการเหล่านี้ทหารคนใดปฏิบัติหน้าที่ผิดหรือถูก ใครเข้าข่าย หรือใครได้รับข้อยกเว้น ล้วนต้องขึ้นศาล เข้าสู่กระบวนการพิสูจน์ทราบความจริงทั้งหมด เอาทหารเป็นหลักก่อนในการพิจารณา แต่ถ้าหากปล่อยทหารหมดตั้งแต่แรก ถามว่าจะเอาความผิดใคร อภิสิทธิ์กับสุเทพก็อาจหลุดหมด ถึงบอกว่าเราจะปล่อยทหารไม่ได้ ส่วนใครจะได้กลับประเทศหรือไม่ได้กลับเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

...หากคุณบอกว่าต้องนิรโทษทหารทุกระดับชั้น เพื่อแลกกับนิรโทษกรรมนักโทษการเมือง สุดท้ายร่าง พ.ร.บ.ของคุณก็เหมือนเอานักโทษการเมืองเป็นตัวประกัน ตั้งเงื่อนไขว่าจะเอานักโทษออกมาต้องนิรโทษเจ้าหน้าที่ ขอถามว่าการนิรโทษทหารมันไปแลกกับนักโทษการเมืองทั้งหมดในคุกหรือไปแลกกับนักโทษคนใดคนหนึ่งกันแน่ มันอาจจะเป็นการต่อรองเพื่อแลกกับนักโทษคนเดียวก็ได้ มันถึงจำเป็นต้องนิรโทษทหารทั้งหมด”