อายุขัยของรัฐบาลในระบอบรัฐสภา

โดย...อภิวัจ สุปรีชาวุฒิพงศ์

หลัง ดาโต๊ะอัสซิม ซัมซามีน ตัวแทนรัฐบาลมาเลเซีย ในฐานะผู้อำนวยความสะดวกการพูดคุยสันติภาพระหว่างตัวแทนรัฐบาลไทยและกลุ่มบีอาร์เอ็น ออกมาแถลงจุดยืนของบีอาร์เอ็นที่จะลดความรุนแรงในช่วงถือศีลอด หรือเดือนรอมฎอน ทำให้ทุกฝ่ายวาดหวัง ว่ารอมฎอนปีนี้จะมีสันติสุข หลังเกิดเหตุรุนแรงถี่ยิบเป็นประจำต่อเนื่องมาทุกปี

ประชาชนในพื้นที่มั่นใจมากขึ้น ตลาดจับจ่ายซื้อของเป็นไปอย่างคึกคัก ถนนหนทางยามค่ำคืน มีรถยนต์ ยานพาหนะ แล่นไปมามากขึ้น ต่างจากช่วงปกติที่จำนวนรถน้อยกว่านี้มากนัก

แต่คล้อยหลังไม่กี่วัน วันที่ 17 ก.ค.ที่ผ่านมา ก็เกิดเหตุระเบิดทหารลาดตระเวนคุ้มครองครูขึ้นในเวลาไล่เลี่ยกัน 2 จุด ที่ อ.บันนังสตา จ.ยะลา และที่ อ.เจาะไอร้อง จ.นราธิวาส แม้ไม่มีผู้เสียชีวิต แต่ก็ทำให้ความเชื่อมั่นต่อสันติภาพต้องสั่นคลอน

หากพิจารณาสถิติการเกิดเหตุรุนแรงช่วงเดือนรอมฎอนตลอด 9 ปี ความรุนแรงชายแดนภาคใต้ก็ต้องยอมรับว่าเหตุการณ์ในปีนี้หลังบีอาร์เอ็นประกาศจะยุติความรุนแรงนั้น ทำให้เหตุการณ์ลดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด ดังนั้น จึงมั่นใจได้ในระดับหนึ่งว่าองค์กรนำของบีอาร์เอ็นนั้นมีศักยภาพการควบคุมสั่งการกองกำลังได้

แต่เหตุการณ์ลอบวางระเบิด 2 จุด ดังกล่าว ก็มีข้อน่าสงสัยอยู่บ้าง เช่น ระเบิดที่ใช้นั้นมีขนาดเล็กเพียงแค่ 15 กิโลกรัม ต่างกับการวางระเบิดเจ้าหน้าที่ชุดลาดตระเวนก่อนนี้ ที่มักจะให้ระเบิดที่มีน้ำหนักอย่างน้อย 510 กิโลกรัม

มองด้านหนึ่ง ผู้ก่อเหตุอาจเป็นกลุ่มย่อยที่ก่อเหตุโดยลำพังไม่มีการสนับสนุนจากกลุ่มใหญ่ ทำให้แสวงหาอุปกรณ์ประกอบระเบิดได้อย่างจำกัด หรืออาจเป็นฝีมือของกลุ่มอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับบีอาร์เอ็น ดังที่ พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) หัวหน้าคณะพูดคุยสันติภาพฝ่ายไทย กังวลเรื่องภัยแทรกซ้อนจากกลุ่มผิดกฎหมาย เช่น ค้าของเถื่อนหรือขบวนการยาเสพติด

แม้ยังไม่อาจระบุชัดว่า การก่อเหตุทำลายบรรยากาศสงบสุขในเดือนรอมฎอนครั้งนี้เป็นฝีมือกลุ่มใด แต่ก็ต้องยอมรับว่าบีอาร์เอ็นนั้นตอบสนองข้อเรียกร้องฝ่ายไทยได้ค่อนข้างดี ทั้งการไม่โจมตีพลเรือนผู้บริสุทธิ์ ไม่ก่อเหตุในเขตชุมชน

ข้อที่น่ากังวลของสถานการณ์รุนแรงที่ยังคลุมเครือนี้คือ ปฏิกิริยาของมวลชน หลังเกิดเหตุระเบิด 2 จุด ดังกล่าว ช่วงกลางดึกวันเดียวกัน ก็เกิดเหตุยิงมัสยิดแห่งหนึ่งในพื้นที่ อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี แม้ไม่มีผู้ได้รับอันตราย แต่ก็ทำให้ความเชื่อมั่นของประชาชนสั่นคลอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ อ.โคกโพธิ์ นั้น เป็นพื้นที่สันติสุขที่เกิดเหตุน้อยมาก

ดูเหมือนทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในกระบวนการพูดคุยสันติภาพทั้งไทย มาเลเซีย และบีอาร์เอ็นก็จะกังวลกับการฉวยโอกาสของภัยแทรกซ้อนที่จะก่อเหตุรุนแรง หวังล้มความไว้เนื้อเชื่อใจในกระบวนการพูดคุยสันติภาพ จึงมีการให้แต่ละฝ่ายยื่นเอกสารมาตรการที่จะดำเนินการให้กับฝ่ายมาเลเซีย โดยดาโต๊ะซัมซามีน รับที่จะเป็นตัวกลางประสานงานสืบหาข้อเท็จจริงหากเกิดเหตุรุนแรงขึ้น

ฝ่ายบีอาร์เอ็นยอมรับข้อตกลง โดยยืนยันว่าจะควบคุมและตรวจตราไม่ให้สมาชิกก่อเหตุรุนแรง

ฝ่ายไทยเองก็กังวลกับเรื่องนี้มาก เพราะหากยื่นเงื่อนไขเรียกร้องไปแล้วยังเกิดเหตุรุนแรงขึ้นอีก ก็เท่ากับกระบวนการสันติภาพได้เผชิญกับอุปสรรคอย่างหนักที่สุด

เพื่อสกัดมิให้มีการฉวยใช้ความรุนแรงทำลายบรรยากาศการพูดคุยสันติภาพที่กำลังเดินหน้า พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง เลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) มีคำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานและตั้งศูนย์ประสานงาน และส่งเสริมสันติภาพในช่วงเดือนรอมฎอนจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประจำปี 2556 มี พล.ต.ชรินทร์ อมรแก้ว รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน.) นายทหารผู้คร่ำหวอดด้านข่าวกรองเป็นหัวหน้าคณะทำงานร่วมกับตำรวจ ทหาร ฝ่ายปกครองและภาคประชาชน รวม 42 คน

หน้าที่สำคัญของคณะทำงานชุดนี้คือ ติดตามการดำเนินงานของหน่วยงานองค์กรต่างๆ และตรวจสอบสถานการณ์รุนแรงที่เกิดขึ้น เพื่อให้เกิดความกระจ่าง เพราะเคยเกิดเหตุยิงชาวบ้านผู้บริสุทธิ์ใน จ.ปัตตานี เสียชีวิต 6 ราย โดยหนึ่งในนั้นเป็นเด็กอายุ 2 ขวบ เหตุการณ์นี้คล้อยหลังการลงนามข้อตกลงไทยและบีอาร์เอ็นไม่นานนัก

บทเรียนคำวิพากษ์วิจารณ์จากหลายฝ่ายในครั้งนั้นว่ารัฐไทยถูกแหกตา ทำให้ ศอ.บต.ตั้งตัวแทนภาคประชาชน ซึ่งได้รับการยอมรับร่วมในกระบวนการตรวจสอบ จนสรุปว่าเป็นฝีมือของบางกลุ่มที่ต้องการล้มกระบวนการสันติภาพ กระแสความไม่พอใจของมวลชนในพื้นที่ จึงค่อยๆ ลดลง

คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริงช่วงเดือนรอมฎอนของ ศอ.บต. จึงเป็นมาตรการเพื่อทำความจริงให้ปรากฏโดยเร็ว สกัดปฏิกิริยาจากมวลชนทุกกลุ่ม มิให้ลุกลามขยายจนกระทบต่อกระบวนการสันติภาพ

เส้นทางสันติภาพหลังจากนี้ จึงมิได้โรยด้วยกลีบกุหลาบและยังไม่ใช่ช่วงเวลาที่จะฝันหวานถึงสันติสุข แต่เป็นช่วงที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันฝ่าพงหนาม เสี่ยงต่อความเจ็บปวดที่อาจเกิดขึ้น เพื่อก้าวถึงปลายทางที่มีความสงบสุข