ป.ป.ช.ร่อนเอกสารจี้รัฐจำนำข้าวให้โปร่งใส

ป.ป.ช.เผยแพร่เอกสารจี้รัฐทำจำนำข้าวให้โปร่งใส หลังข้องใจหลายปมปิดเป็นความลับ เตือนหามาตรการเก็บรักษาข้าวหวั่นสูญงบประมาณ

คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ได้มีมติให้สำนักงานป.ป.ช.เผยแพร่เอกสารต่อสาธารณะในหัวข้อ “โครงการรับจำนำข้าวเปลือกของรัฐบาลกับมาตรการป้องกันการทุจริตของคณะกรรมการป.ป.ช.” โดยเนื้อหาส่วนใหญ่เป็นการอธิบายถึงการทำงานของคณะกรรมการป.ป.ช.ในการเสนอแนะมาตรการป้องกันการทุจริตในโครงการข้าวให้กับรัฐบาลนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ในโครงการประกันราคา และ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในโครงการรับจำนำ ซึ่งมีเนื้อหาพอสังเขปดังนี้

ภายหลังจากที่คณะกรรมการป.ป.ช.ได้มีหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี เมื่อเดือน ส.ค. 2554 เพื่อแจ้งยืนยันผลการศึกษาวิจัยมาตรการแทรกแซงตลาดข้าวเพื่อป้องกันการทุจริต และข้อเสนอแนะที่คณะกรรมการป.ป.ช.ได้เสนอต่อคณะรัฐมนตรี ซึ่งชี้ให้เห็นถึงปัญหาและความเสียหายอันเกิดจากนโยบายแทรกแซงตลาดข้าวด้วยวิธีการรับจำนำไปยังรัฐบาลแล้ว คณะอนุกรรมการศึกษามาตรการแทรกแซงราคาพืชผลและผลิตผลการเกษตรเพื่อป้องกันการทุจริตของป.ป.ช.ยังได้ติดตามวิธีการรับจำนำข้าวอย่างใกล้ชิด

โดยได้เชิญผู้แทนจากส่วนราชการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินนโยบายการรับจำนำข้าวของรัฐบาล ผู้แทนจากองค์กรเอกชนที่เกี่ยวข้องกับการค้าขายข้าวและส่งออกมาชี้แจง รวมทั้งจากพฤติการณ์ที่ปรากฏต่อสาธารณะทางสื่อมวลชนต่างๆ แล้วพบว่าการดำเนินโครงการแทรกแซงตลาดข้าวด้วยวิธีการรับจำนำของรัฐบาลปัจจุบันยังคงก่อให้เกิดปัญหาในด้านต่างๆ อย่างมากมายอยู่เช่นเดิมดังเช่นในอดีตที่ผ่านมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาการทุจริตในเชิงนโยบาย และในส่วนของขั้นตอนและกระบวนการในการดำเนินโครงการ

อย่างไรก็ตาม หากรัฐบาลยังคงต้องดำเนินโครงการกล่าวต่อไป เนื่องจากเป็นนโยบายหลักที่สำคัญ ซึ่งได้หาเสียงไว้กับประชาชนและแถลงต่อรัฐสภา ดังนั้น เพื่อให้การดำเนินโครงการรับจำนำข้าวเปลือกบังเกิดประโยชน์แก่เกษตรกรที่ได้เพาะปลูกข้าวจริงและสุจริต เกิดความเป็นธรรมแก่เกษตรกร รวมทั้งเป็นการป้องกันการทุจริตและป้องกันมิให้เกิดการดำเนินโครงการรับจำนำข้าวเปลือกก่อให้เกิดความสูญเสียด้านงบประมาณที่อาจจะเกิดขึ้นได้และมีผลกระทบต่อการแข่งขันการส่งออกข้าวไทย เห็นสมควรให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาดำเนินการ ดังนี้

1.การดำเนินการตามนโยบายยกระดับราคาข้าว คณะกรรมการนโยบายข้าวแห่งชาติ (กขช.) ควรได้พิจารณา ดังนี้

(1) กำหนดราคารับจำนำข้าวเปลือกแต่ละชนิดให้เหมาะสมสอดคล้องกับต้นทุนการผลิตที่เกษตรกรแบกรับภาระอยู่ โดยอยู่บนพื้นฐานของความสมเหตุสมผลและไม่บิดเบือนกลไกตลาด

(2) มุ่งเน้นช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวอย่างแท้จริง โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบพิจารณาแนวทางช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการลดต้นทุนการผลิตข้าว

(3)  ให้รัฐบาลติดตามและประเมินผลโครงการอย่างเป็นรูปธรรม โดยอาจให้เอกชนศึกษาถึงผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินโครงการรับจำนำ แล้วนำมาพัฒนาปรับปรุง และแก้ไขให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

2.การดำเนินการโครงการรับจำนำข้าวเปลือก

(1) การขึ้นทะเบียนและรองรับเกษตรกร นอกเหนือจากการกำหนดให้มีกระบวนการทำประชาคมและให้ผู้บริหารขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับรองเกษตรกรแล้ว ให้กรมส่งเสริมการเกษตรพิจารณาให้มีและนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ประโยชน์ในการขึ้นทะเบียนและรับรองเกษตรกรอีกทางหนึ่งด้วย เพื่อให้เฉพาะเกษตรกรที่เพาะปลูกข้าวจริงและสุจริตที่จะได้รับประโยชน์จากการดำเนินตามนโยบายของรัฐบาล และ กำหนดให้มีมาตรการลงโทษที่เหมาะสมและจริงจังกับเกษตรกรที่ไม่สุจริต

(2) การระบายข้าวสารจากคลังสินค้าของรัฐบาล เพื่อมิให้ข้าวที่ได้มาจากการดำเนินโครงการรับจำนำข้าวเปลือกปี 2554/2555 ก่อให้เกิดความสูญเสียงบประมาณของรัฐเป็นจำนวนมาก ที่มีผลเนื่องมาจากการเก็บรักษาข้าวเป็นเวลานาน และเป็นการป้องกันการทุจริตที่อาจเกิดขึ้นได้ จึงเป็นการสมควรที่มอบหมายให้หน่วยงานที่รับผิดชอบหรือที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้มีแผนการบริหารจัดการการระบายข้าวที่เก็บรักษาไว้ในโกดังกลางอย่างเป็นระบบ การปิดบัญชีโครงการพร้อมทั้งให้รายงานผลการดำเนินการหรือที่ไม่สามารถดำเนินการให้เป็นไปตามแผนดังกล่าวได้ให้กขช.พิจารณาโดยเร็วและต่อเนื่อง

การสนองตอบของรัฐบาลต่อข้อเสนอแนะของป.ป.ช.รัฐบาลได้มีการดำเนินการไปหลายส่วน อาทิ กำหนดราคารับจำนำข้าวเปลือกแต่ละชนิดให้เหมาะสมสอดคล้องกับต้นทุนการผลิตที่เกษตรแบกรับภาระอยู่ การมุ่งเน้นช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวอย่างแท้จริง โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบพิจารณาหาแนวทางช่วยเหลือเกษตรผู้ปลูกข้าวโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการลดต้นทุนการผลิตข้าว การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ประโยชน์ในการขึ้นทะเบียนและรับรองเกษตร เพื่อให้เฉพาะเกษตรกรที่เพาะปลูกข้าวจริงและสุจริตที่จะได้รับประโยชน์จากการดำเนินตามนโยบายของรัฐบาล เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อเสนอแนะของคณะกรรมการป.ป.ช.ประการสำคัญ คือ ในเรื่องของการระบายข้าวสารจากคลังสินค้าของรัฐบาล โดยให้หน่วยงานที่รับผิดชอบหรือที่เกี่ยวข้องกำหนดให้มีแผนการบริหารจัดการการระบายข้าวที่เก็บรักษาไว้ในโกดังกลางอย่างเป็นระบบ การปิดบัญชีโครงการโดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลักเกณฑ์ วิธีการ และรายละเอียดในการดำเนินการ และผลของการระบายหรือขายข้าวที่อยู่ในคลัง หรือ โกดังกลางที่อยู่ในความดูแลขององค์การคลังสินค้า (อคส.) หรือ องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) ให้ประกาศโดยเปิดเผยเป็นที่ทราบแก่บุคคลทั่วไป และดำเนินการด้วยความโปร่งใส รัฐบาลยังตอบสนองได้ไม่เต็มที่เท่าที่ควร