เสมียนแห่งชาติ กับ นักล่าเมืองขึ้น

อิ่มอกอิ่มใจเพียงข้ามคืนจากที่พระศรีลังกาได้ทำพิธีครอบศีรษะนายกฯ ปูยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่อยู่ระหว่างการเยือนศรีลังกา ด้วยพระพุทธรูปพระเขี้ยวแก้ว ซึ่งคนศรีลังกาเชื่อว่าศักดิ์สิทธิ์ พอกลับจากมัลดีฟส์มาถึงเมืองไทย นายกฯ ปู ก็เจอเรื่องปวดหัวที่รออยู่ ว่าจะอุทธรณ์คำตัดสินของศาลปกครองกลาง ที่ให้ ถวิล เปลี่ยนศรี ชนะคดีฟ้องนายกรัฐมนตรีในคำสั่งที่โยกย้ายไม่เป็นธรรมหรือไม่ โดยนายกรัฐมนตรีมีเวลา 30 วันนับแต่วันที่ 31 พ.ค. 2556 หลายฝ่ายคาดว่าทีมงานอาจเสนอให้นายกรัฐมนตรีอุทธรณ์ในช่วงใกล้หมดเวลาเพื่อถ่วงเวลาให้นานที่สุด ถวิลจะได้เหลือเวลาก่อนเกษียณน้อยที่สุด ในช่วงเวลานี้นายกรัฐมนตรีควรเตรียมหาตำแหน่งใหม่ให้กับ พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร และควรคืนความเป็นธรรมให้ถวิลได้แล้ว

เรื่องราวการผลัดเปลี่ยนการดำรงตำแหน่งเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (ลมช.) ในสำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ค่อนข้างสลับซับซ้อนคล้ายกับนิยาย หากสาธยายทั้งหมดต้องเขียนหลายหน้า จึงขอพูดเฉพาะกรณีของถวิลกับ พล.ท.ภราดร เท่านั้น โดยเฉพาะในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา มีนายทหารหลายคนผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเข้ามา ซ้ำบางคนยังวางทายาทสืบต่อเป็นรุ่นๆ อีกด้วย

ในรัฐบาลสมชาย ส่ง พล.ท.ภราดร มาเป็นรอง โดยมี พล.ท.สุรพล เผื่อนอัยกา เป็น ลมช. ต่อมารัฐบาลอภิสิทธิ์ได้แต่งตั้งถวิลเป็น ลมช. และย้าย พล.ท.ภราดร ออกไปเพื่อคืนตำแหน่งให้กับ สมเกียรติ บุญชู ซึ่งถูก พล.ท.ภราดร ข้ามหัวไปก่อนหน้านี้ เป็นการคืนความเป็นธรรมให้บุคคลทั้งสอง พอถึงรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ได้ย้ายถวิลไปเป็นที่ปรึกษา และให้ พล.ต.อ.วิเชียร พจน์โพธิ์ศรี มาเป็น ลมช. พล.ต.อ.วิเชียร ได้ย้ายสมเกียรติออกไปเป็นที่ปรึกษา และเอา พล.ท.ภราดร กลับมาเป็นรอง ลมช.อีกครั้ง

จากนั้นรัฐบาลยิ่งลักษณ์ย้าย พล.ต.อ.วิเชียร ไปดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงคมนาคม (ทำให้คนในคมนาคมขึ้นไม่ได้) และตั้ง พล.ท.ภราดร ซึ่งเป็นรองอันดับ 3 เพียงไม่กี่เดือนเป็น ลมช. ข้ามหัวรองอาวุโสอื่นๆ

ทำไมสังคมจึงชื่นชมถวิล ส่วนหนึ่งมีตัวเปรียบเทียบกับ ธาริต เพ็งดิษฐ์ สังคมมองว่าถวิลสู้ให้เป็นตัวอย่างแก่ข้าราชการในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ไม่ยอมให้ฝ่ายการเมืองรังแก ปัญหาของถวิลเริ่มจากรัฐบาลชุดนี้ต้องการผลักดัน พล.ต.อ.เพรียวพันธ์ ดามาพงศ์ ญาติของนายกรัฐมนตรี ให้เป็นผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (ผบ.ตร.) แต่ต้องเอาพล.ต.อ.วิเชียร ผบ.ตร.ขณะนั้นออกจากตำแหน่งให้ได้ก่อน ซึ่งต้องให้เจ้าตัวยินยอมด้วย ดังนั้นจึงต้องหาตำแหน่งที่ พล.ต.อ.วิเชียรพอใจและพร้อมจะคลายตำแหน่ง ผบ.ตร.หวยจึงมาออกที่ถวิล ซึ่งสิ่งที่เกิดขึ้นบอกอะไรแก่สังคมไทยบ้าง

เรื่องที่หนึ่ง ภาพลักษณ์ของ พล.ต.อ.วิเชียร ได้รับผลกระทบอย่างมากเมื่อเทียบกับถวิล เพราะถูกมองว่าไปแย่งตำแหน่งของเพื่อนข้าราชการด้วยกัน โดยเห็นกับประโยชน์ส่วนตนเท่านั้นโดยทำผิดซ้ำมาสองครั้งแล้ว ในขณะที่ถวิลไม่ยอมไปเบียดบังเพื่อนข้าราชการคนอื่น แต่ฝากพุทธภาษิตที่ว่า “มิธินัง มินัง มะนังธิกุจะนัง” ไปยัง พล.ต.อ.วิเชียร พุทธภาษิตนี้ไม่ว่าพระจากวัดไหนก็แปลไม่ออก เพราะวุฒิสมาชิกท่านหนึ่งเขียนขึ้นเอง แปลว่า “มีที่นั่ง ไม่นั่ง มานั่งที่กูจะนั่ง”

เรื่องที่สอง คือ สังคมข้าราชการสงสัยในความเป็นตัวของตัวเองของคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม (ก.พ.ค.) ว่าจะเป็นที่พึ่งของข้าราชการในการให้ความเป็นธรรมได้มากน้อยเพียงใด อย่างไรก็ดี ในกรณีนี้ กรรมการอื่นๆ น่าเชื่อว่ายังเป็นที่พึ่งได้ เพราะคะแนนเสียงที่ออกมาเป็น 3 ต่อ 3 แต่ประธานได้ใช้สิทธิออกเสียงอีกครั้งหนึ่งทำให้ชนะไปด้วยคะแนน 4 ต่อ 3 โดยอ้างว่า นายกรัฐมนตรีมีอำนาจในการแต่งตั้งโยกย้ายได้ ซึ่งเราจะพิจารณากันต่อไปในเรื่อง “ความถูกต้องตามกฎหมาย” (Legality) กับ “ความชอบธรรม” (Legitimacy) ก.พ.ค.ถูกออกแบบมาให้ดูเรื่องความชอบธรรม คุณธรรมในการแต่งตั้งโยกย้ายมากกว่าความถูกต้องตามกฎหมายแต่เพียงอย่างเดียว คงยังเหลือศาลปกครองเท่านั้นที่ได้พิสูจน์มาหลายครั้งแล้วว่ายังเป็นที่พึ่งของข้าราชการได้

เรื่องที่สาม คือ การที่ผู้แทนฝ่ายรัฐบาลอ้างว่า รัฐบาลต้องนำคนที่ไว้ใจได้มาดำรงตำแหน่งที่มีความสำคัญ เช่น ลมช. เพราะตำแหน่งนี้มีความสำคัญ มีความลับ รัฐบาลชุดอื่นก็มีการโยกย้ายเอาคนที่ตัวเองไว้ใจได้มาก่อนเช่นกัน ในกรณีของถวิลจึงไม่ใช่เป็นครั้งแรก คำถามตามมาคือ ไว้ใจให้ทำในเรื่องอะไร หากรัฐบาลต้องการคนที่จะรักษาผลประโยชน์ของชาติบ้านเมือง รัฐบาลสามารถไว้ใจคน สมช.ได้ แต่ถ้าให้ทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง พวกเขาไม่ทำ

เรื่องที่สี่ พล.ท.ภราดร อ้างว่า ทีถวิลเคยย้ายเขาออกไปเป็นที่ปรึกษา เขาไม่เคยโวยวายเลย เรื่องนี้ต้องพิจารณาถึง “การเข้าสู่ตำแหน่ง” ด้วย อย่าพูดเรื่อง “การออกจากตำแหน่ง” เพียงอย่างเดียว การเข้าสู่ตำแหน่งดังกล่าวไม่เป็นไปตาม “หลักธรรมาภิบาล” และ Merit System แต่ใช้หลัก “สุขาภิบาล” หรือกวาดล้างคนที่ไม่ใช่พวกตัวเองให้หมดจดที่เรียกว่า Spoiled System โดยข้ามหัวคนในที่เขามีความรู้ความสามารถ มีคุณสมบัติพร้อมที่จะขึ้นสู่ตำแหน่ง แต่อยู่ๆ ก็มีทหารข้ามหัวเข้ามา เมื่อคุณถูกย้ายออกไปและไม่โวยวายเป็นเรื่องที่ถูกต้องแล้ว

เรื่องที่ห้า ที่รัฐมนตรีบางท่านอ้างว่า ถวิลควรลาออกเมื่อมีการเปลี่ยนรัฐบาล เช่นในสหรัฐ ผู้พูดอาจเข้าใจผิด เพราะในสหรัฐนั้นตำแหน่ง ลมช. หรือที่ปรึกษาด้านความมั่นคงของประธานาธิบดี เป็นตำแหน่งทางการเมือง ประธานาธิบดีเป็นคนแต่งตั้ง ดังนั้นเมื่อมีการเปลี่ยนประธานาธิบดีคนใหม่เข้ามาก็ตั้งคนของตนเป็นที่ปรึกษาฝ่ายความมั่นคงแทน

ทหารส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับการที่ทหารกลุ่มเล็กๆ กลุ่มหนึ่งชอบไปแย่งตำแหน่งของพลเรือน ซึ่งพวกเขาเรียกกันว่า “ล่าเมืองขึ้น” ทหารเหล่านี้มองว่าแต่ละฝ่ายได้รับการฝึกอบรมและมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน เวลานี้บ้านเมืองเปลี่ยนไปแล้ว ไม่ใช่รัฐทหารเหมือนแต่ก่อนที่ชอบส่งทหารไปคุมหน่วยงานอื่น แม้ตำแหน่งเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติถูกรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคงเรียกว่าเป็น “เสมียนแห่งชาติ” ก็ตาม แต่คงมีทหารนักล่าเมืองขึ้นที่ยังอยากจะเป็นเสมียนแห่งชาติอีก บางคนยังคิดจะไปล่าเมืองขึ้นที่ตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองแห่งชาติอีกด้วย

ข้าราชการพลเรือนในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวต้องรวมพลังกันไม่ให้ฝ่ายการเมืองรังแกอีกต่อไป