ยุทธศาสตร์อยู่ไหน

เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา นายแบงก์และผู้ใหญ่หลายคนได้แสดงวิสัยทัศน์ที่น่าฟังเอาไว้ในงานเสวนาเนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปี คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย งานนี้มีประเด็นน่าสนใจหลายเรื่อง แต่ที่น่าสนใจที่สุดเป็นการส่วนตัวก็คือ ยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศระยะยาว ซึ่งไทยเราย่ำอยู่กับที่มาหลายปีดีดัก

เชื่อว่าหลายคนคงทราบดีถึงความจำเป็นในเรื่องนี้ว่า ประเทศไม่สามารถอยู่รอดได้ด้วยการลุ้นตัวเลขจีดีพีปีต่อปี ไข่แพงของแพงก็มานั่งแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ทั้งที่กรอบการแข่งขันทางเศรษฐกิจโลกเริ่มแคบลงทุกวัน หลายชาติต่างก็ต้องปรับตัวเพื่อการเติบโตอย่างแท้จริงในระยะยาว

หากจะถามว่า ยุทธศาสตร์ของไทยในระยะ 5 ปีนี้คืออะไร หลายคนคงไม่ทราบ เพราะคงไม่มีใครเปิดดูแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 11 และการเลือกตั้งในรอบกว่า 10 ปีมานี้ ก็ไม่เคยพูดถึงเรื่องอื่นนอกจากขายฝันประชานิยม

จีนนั้น แม้จะเป็นเขตเศรษฐกิจเบอร์ 2 และเป็นหนึ่งในมหาอำนาจทุกวันนี้ แต่ก็ไม่เคยคิดหยุดอยู่กับที่ จีนกำลังอยู่ในช่วงความพยายามปรับโมเดลทางเศรษฐกิจ จากเน้นการส่งออกไปเป็นการบริโภคภายใน เพื่อลดการพึ่งพิงภาคส่งออกที่ผันผวนไปตามภาวะเศรษฐกิจโลก และเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในระยะยาว จากภาวะต้นทุนที่พุ่งสูงขึ้นจนอาจทำให้ต่างชาติย้ายฐานการผลิตตามมา

นอกจากนี้ จีนยังวางนโยบายขยายเมืองและสร้างชุมชนเมืองใหม่ เพื่อกระจายรายได้ไม่ให้กระจุกตัวอยู่ตามเมืองใหญ่ ซึ่งจีนมีปัญหาช่องว่างคนจนคนรวยที่สาหัสที่สุดแห่งหนึ่ง จนเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาสังคมครั้งใหญ่

ขณะที่เกาหลีใต้ ซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจอันดับ 15 ของโลกนั้น ก็เป็นที่น่าจับตามองไม่น้อยเช่นกัน เพราะรัฐบาลใหม่ของประธานาธิบดี ปาร์กกึนเฮ ประกาศจะสร้างเศรษฐกิจในเชิงสร้างสรรค์ เดิมพันที่นวัตกรรมและกลุ่มผู้ประกอบการรุ่นใหม่ เพราะเล็งเห็นว่าการขับเคลื่อนประเทศด้วยรูปแบบเดิมๆ ของแชโบล หรือเครือข่ายธุรกิจขนาดยักษ์ในครอบครัว ซึ่งแทบจะเป็นผู้กุมอำนาจเศรษฐกิจประเทศไปแล้วนั้น จะถึงทางตัน หากไม่มีการปรับตัว

คดีระหว่างซัมซุงกับแอปเปิลนั้น สะท้อนให้เห็นถึงข้อจำกัดของบริษัทใหญ่ในเกาหลีที่เติบโตบนพื้นฐานนวัตกรรมจากภายนอก ทำให้เกาหลีต้องเร่งสร้างนวัตกรรมของตนเองขึ้นมา หากต้องการเป็นผู้นำและเติบโตในระยะยาวได้อย่างแท้จริง

ไทยเราซึ่งติดกับดักชนชั้นกลางมาหลายปี น่าจะเรียนรู้จากเพื่อนบ้านรายรอบ และจากเสียงชี้แนะในประเทศเองได้เร็วๆ สักที