มหาบุรุษิ ผู้เกิดมาเพื่อโลก

วันวิสาขบูชา หรือ เพ็ญ 15 ค่ำ เดือน 6 เป็นที่เข้าใจว่าเป็นวันของพระพุทธเจ้า เพราะเป็นวันที่พระองค์ประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน พูดอย่างชาวบ้าน คือ พระองค์ทั้งเกิด ทั้งตรัสรู้ และตาย ในวันวิสาขบูชา

ในแง่ความอัศจรรย์ของปรากฏการณ์นี้ยังไม่เห็นมีใครในโลกที่ วันเกิด วันรู้แจ้ง และวันตาย ตรงกันในวันเดียว แต่ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่สิ่งที่ต้องการจะพูดถึง แต่สิ่งที่อยากจะพูดถึงคือความยิ่งใหญ่ของพระองค์ต่างหาก

อยากจะบอกดังๆ ว่า พระองค์ทรงอุบัติมาเพื่อโลกอย่างแท้จริง ดูสิว่าพระองค์ทรงเกิดมาในวรรณะกษัตริย์ที่ทำหน้าที่ปกครองบ้านเมือง แต่กลับยินดีเลือกทางเดินไปสู่สามัญอย่างถาวร

ทิ้งทรัพย์สมบัติมหาศาล ความสะดวกสบายทุกอย่าง และทิ้งความเป็นราชา ความเป็นจักรพรรดิราช ฯลฯ แล้วออกบวชเป็นคนไม่มีสมบัติ

มีใครคิดได้และทำได้เหมือนพระองค์บ้าง...ต้องบอกว่ายากและยากที่ใครเกิดมาแล้วจะได้เห็นบุคคลเฉกเช่นพระองค์ที่เสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อความสุขของคนทั้งโลก

ขณะที่คนอื่นๆ มีใครที่ไม่ปรารถนาความเป็นใหญ่บ้าง ล้วนปรารถนากันทั้งนั้น บางคนถึงขั้นกระหาย ต้องพยายามทำทุกวิถีทางเพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจ แม้ว่าต้องแลกด้วยเลือดเนื้อก็ยอม

และนี่แหละคือความเสียสละที่ยิ่งใหญ่ของพระองค์ และเป็นความเสียสละที่โลกรับรู้ได้และซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์มาจนถึงวันนี้

หากย้อนไปสังคมชมพูทวีปก่อนสมัยพระองค์ มีการแบ่งชนชั้นซึ่งเรียกว่า “วรรณะ” ไว้ 4 วรรณะ ตามหลักความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ที่ถือว่าวรรณะทั้งสี่เกิดจากอวัยวะของพระพรหมที่ต่างกัน

ด้วยเหตุนี้ ระบบวรรณะจึงถูกกำหนดไว้ตายตัว การเปลี่ยนแปลงสถานภาพทางสังคมโดยยกชนชั้นของตนให้สูงขึ้นจึงเป็นไปไม่ได้

วรรณะพราหมณ์ เกิดจากปากพระพรหม มีหน้าที่กล่าวมนต์ ได้แก่ พวกศึกษาคัมภีร์พระเวท มีหน้าที่ติดต่อกับเทวะและกระทำพิธีกรรมทางศาสนา วรรณะกษัตริย์ เกิดจากแขน มีหน้าที่รบและปกป้องอาณาจักรหรือขยายอาณาจักร ได้แก่ นักรบ นักปกครอง พระเจ้าแผ่นดิน

วรรณะแพศย์ เกิดจากตะโพก คือพวกหาทรัพย์สมบัติ ได้แก่ พ่อค้า คหบดี เศรษฐี เป็นต้น วรรณะศูทร เกิดจากพระบาทของพระพรหม จึงต้องทำงานที่ใช้แรงงาน ได้แก่ พวกกรรมกร ลูกจ้าง ผู้ใช้แรงงาน

นอกจากนี้ มีชนชั้นต่ำอีกพวกหนึ่ง เรียกว่า “จัณฑาล” จัดอยู่นอกวรรณะ เพราะถือกำเนิดมาจากพ่อแม่เป็นคนต่างวรรณะ กล่าวคือ แม่อยู่วรรณะสูง พ่ออยู่วรรณะต่ำ เช่น แม่เป็นพราหมณ์ พ่อเป็นศูทร บุตรที่เกิดมาจะกลายเป็นจัณฑาล

คนพวกนี้จะถูกเหยียดหยามจากวรรณะอื่นๆ ทั้งเป็นคนไม่มีศักดิ์มีสิทธิใดๆ ในสังคม กระทั่งเดินให้เงาไปทับกับเงาของพราหมณ์ พราหมณ์จะถือว่าเป็นเสนียดจัญไร กลับถึงบ้านต้องเอาน้ำล้างตาหรืออาบน้ำนมล้างเสนียด

นี่คือความเชื่อของคนชมพูทวีปสมัยก่อนพระพุทธเจ้า

แต่เมื่อพระพุทธเจ้าหรือพระพุทธศาสนาเกิดขึ้น พระพุทธศาสนาก็กลายเป็นศาสนาที่สอนให้มนุษย์เลิกดูหมิ่นเหยียดหยามกันเพราะเรื่องถือชั้นวรรณะ เพราะเหตุชาติและวงศ์สกุล โดยตั้งจุดนัดพบกันไว้ที่ศีลธรรม

ใครจะเกิดในสกุลต่ำสูง ยากดีมีจนอย่างไรไม่เป็นประมาณ ถ้าตั้งอยู่ในศีลธรรมแล้ว ก็ชื่อว่าเป็นคนที่ควรยกย่องสรรเสริญ ตรงกันข้ามคือ ถ้าใครล่วงละเมิดศีลธรรมแล้ว แม้จะเกิดในสกุลสูงกลับได้ว่าเป็นคนพาล ก็ควรตำหนิ

ไม่นับความเชื่ออื่นๆ ของคนชมพูทวีปสมัยก่อนพระพุทธเจ้า เช่น ก่อนนี้ยึดเอาภูเขา ต้นไม้ใหญ่ จอมปลวก เป็นต้น เป็นสรณะให้เกิดความพ้นทุกข์ แต่พระพุทธศาสนาสอนว่าสิ่งนั้นไม่ทำให้พ้นทุกข์ได้ แต่การพ้นทุกข์ได้ อยู่ที่ใจของตน

ความเชื่อในเรื่องเทพบันดาล หรือเชื่อว่าเทพทั้งหลายที่ตนนับถือจะบันดาลผลต่างๆ ให้ตามที่ขอ แต่พระพุทธศาสนาสอนให้รู้จักการพึ่งพาตนเอง

หรือแม้แต่ความเชื่อว่า การอาบน้ำในแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์สามารถล้างบาปได้ แต่พระพุทธศาสนาสอนว่า การล้างบาปในพระพุทธศาสนาก็คือการชำระกาย วาจา ใจ ของตนให้บริสุทธิ์

คือ เว้นจากความประพฤติชั่วทางกาย วาจา ใจ แล้วหันมาประพฤติดีทางกาย วาจา ใจ นั่นแหละคือการอาบน้ำล้างบาปในพระพุทธศาสนา แต่ไม่ใช่การอาบน้ำในแม่น้ำ

ไม่นับความเชื่อทั้งหลายบรรดามีที่ถูกท้าทายโดยพระพุทธศาสนาในเวลาต่อมา เมื่อผู้คนที่เคยนับถือพราหมณ์หรือลัทธิต่างๆ ต่างหันมานับถือพระพุทธศาสนามากเป็นลำดับ ที่สำคัญคนจำนวนนับไม่ถ้วน...พ้นทุกข์

เสียสละขนาดนี้จะไม่ให้เรียกว่าเกิดมาเพื่อโลกอย่างแท้จริงได้อย่างไร