ลดรุนแรงในครอบครัวอย่างมีส่วนร่วม

ปัญหาความรุนแรงในครอบครัว มักถูกมองว่าเป็นเรื่องส่วนตัวของครอบครัวนั้นๆ ใครก็เข้าไปยุ่งเกี่ยวไม่ได้ แต่นับวันความรุนแรงกลับขยายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ อาจกล่าวได้ว่าปัญหาดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นได้ทุกครอบครัว ทุกชนชั้นในสังคม

ดังนั้น การแก้ไขจึงต้องเริ่มต้นที่จุดเล็กๆ ในชุมชน เพื่อนำบทเรียนที่ได้ขยายไปสู่วงสังคมที่กว้างขึ้น

ที่ผ่านมา มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้จัดสัมมนาการติดตามผลงาน MOU 5 จังหวัด ที่โรงแรมพาลาซโซ เพื่อเป็นตัวอย่างและแนวทางในการดำเนินงานแก้ไขความรุนแรงในครอบครัวให้มีประสิทธิภาพและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน จะเด็จ เชาวน์วิไล ผู้อำนวยการมูลนิธิหญิงชายก้าวไกล กล่าวว่า จากข้อมูลของศูนย์พึ่งได้ ปี 25532554 พบว่ามีผู้ได้รับผลกระทบจากความรุนแรงขอความช่วยเหลือจำนวน 22,565 ราย เป็นเด็ก 11,491 ราย (เด็กชาย 1,214 ราย และเด็กหญิง 10,277 ราย) และเป็นสตรี 11,074 ราย โดยการกระทำความรุนแรงมีทั้งทางกาย ทางเพศ ทางจิตใจ รวมถึงการละเลยทอดทิ้ง

“ปัญหาความรุนแรงในเด็กหรือสตรีที่เกิดขึ้นในหรือนอกครอบครัว เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน การแก้ไขปัญหาจึงจำเป็นต้องให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน และมีการทำงานแบบสหวิชาชีพ เพื่อให้การช่วยเหลือผู้ถูกกระทำความรุนแรงได้รับการเยียวยาทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างถูกวิธี และนำองค์ความรู้ที่ได้ไปเผยแพร่ให้กับทุกชุมชน” จะเด็จ กล่าว

ทั้งนี้ มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล ได้สนับสนุนส่งเสริมให้ภาคีเครือข่ายชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสหวิชาชีพ ได้มีระบบกลไกแนวทางในการช่วยเหลือป้องกันความรุนแรงในพื้นที่นำร่อง 5 จังหวัด คือ นนทบุรี กรุงเทพฯ สมุทรปราการ อำนาจเจริญ และชุมพร ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการลงนาม MOU ร่วมกัน เพื่อให้การช่วยเหลือผู้ถูกกระทำ และผู้กระทำความรุนแรงได้ปรับเปลี่ยนทัศนคติ เพื่อลดปัญหาความรุนแรงที่เกิดขึ้นในสังคม โดยมีภาครัฐและท้องถิ่น รวมทั้งกฎหมายให้ความคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวตาม พ.ร.บ.ความรุนแรงฯ และใช้ พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เข้ามาหนุนเสริมในการลดความรุนแรง

ด้าน รัตนา สาระคุณ ประธานศูนย์ประสานการช่วยเหลือผู้หญิงและเด็กอำนาจเจริญ จ.อำนาจเจริญ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่สามารถดึงชุมชนให้ตระหนักถึงปัญหาความรุนแรงได้อย่างเหมาะสม ได้สะท้อนข้อมูลว่า ความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงในชุมชนเกิดขึ้นได้จากการทำงานที่ตั้งใจ มีเจตนาดีที่ต้องการจะช่วยเหลือผู้ถูกกระทำความรุนแรงในชุมชน ส่วนปัจจัยที่นำมาสู่การกระทำความรุนแรงในเด็กและสตรี คือ แอลกอฮอล์นั่นเอง

กลยุทธ์ที่นำมาใช้ในการทำงาน คือ การใช้หลานชายตนเอง (ผู้กระทำความรุนแรง) เป็นตัวอย่างให้คนในชุมชนได้เห็นว่า หากมีการลดความรุนแรงในครอบครัวแล้วทุกอย่างจะมีความสุข

นอกจากนี้ ยังได้มีการพูดคุยกับผู้ชายในชุมชนให้เห็นโทษของแอลกอฮอล์ ความรุนแรงในครอบครัว ให้เขาได้ตระหนักถึงผลเสียที่เกิดขึ้น จะพูดคุยทุกครั้งที่มีโอกาส ไปพร้อมกับการสร้างแกนนำชุมชน

“ที่ชุมชนอำนาจเจริญใช้ปัญหาเป็นโจทย์ตั้ง และให้ฉุกคิดใช้วิธีคิดแบบมีส่วนร่วม ไม่ใช้การชี้นำ” รัตนา กล่าวสรุป

จะเด็จ กล่าวเพิ่มเติมว่า จากการทำงานพบว่าปัญหาความรุนแรงต่อเด็ก สตรี และครอบครัว สาเหตุสำคัญยังมาจากวิธีคิดชายเป็นใหญ่ ซึ่งมีการกระตุ้นจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การดำเนินงานที่ให้ได้ผลบรรลุตามเป้าหมาย คือ การให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาของท้องถิ่นด้วยตนเอง โดยมีภาครัฐให้การสนับสนุนด้านองค์ความรู้และการบังคับใช้กฎหมาย ซึ่งการดำเนินงานดังกล่าวจะต้องทำงานในลักษณะค่อยเป็นค่อยไป

“ยอมรับว่าปัญหาความรุนแรงยังน่าห่วง ขณะนี้พฤติกรรมเลียนแบบความรุนแรงเกิดขึ้นทั้งชายและหญิง ปัจจัยกระตุ้นยังมาจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งแต่ละพื้นที่มีความรุนแรงอย่างต่อเนื่อง แต่เมื่อได้เข้าไปบูรณาการก็ทำให้เกิดการเรียนรู้เฝ้าระวังและแก้ปัญหาให้ลดลงได้” จะเด็จ กล่าว

การให้ชุมชนมีส่วนร่วมคิดแก้ไขปัญหา น่าจะเป็นการแก้ไขที่ตรงจุด เพราะคนในพื้นที่ย่อมทราบที่มาที่ไปของปัญหาในชุมชนได้เป็นอย่างดี บทเรียนที่ได้จากการดำเนินงานใน 5 จังหวัด จะเป็นตัวอย่างที่ดีให้พื้นที่ต่างๆ นำไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับพื้นที่และชุมชนของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน