การค้าเสรีบริการของสิงคโปร์

....พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

ท่านผู้อ่านได้เห็นการเปรียบเทียบระหว่างการเปิดตลาดบริการของไทยกับอีก 2 ประเทศสมาชิกอาเซียนคือ เวียดนามและมาเลเซียแล้ว ซึ่งรูปแบบก็จะคล้ายคลึงกับไทย ปิดเปิดมากหรือน้อยต่างกันไปตามกฎหมายที่มีอยู่เดิมของประเทศ แต่โดยภาพรวมแล้วดูไม่มีประเทศใดยิ่งหย่อนกว่ากัน

ลองมาดูประเทศที่ถือว่าดำเนินการค้าเสรีมากกว่าเพื่อนๆ อาเซียนด้วยกันว่าพอมาถึงเรื่องบริการ โดยเฉพาะ Mode 4 ที่ต้องเปิดให้คนต่างชาติเดินทางเข้ามาทำงานให้บริการใน ประเทศแล้ว สิงคโปร์มีการเปิดมากน้อยเพียงใด

สิงคโปร์โดยทั่วไปแล้วเปิดให้เฉพาะประเภทผู้โอนย้ายเข้ามาทำงานกับบริษัทในเครือเฉพาะในระดับบริหาร ผู้จัดการ หรือผู้เชี่ยวชาญ โดยให้มีระยะพำนักไม่เกิน 2 ปี และอาจต่ออายุได้ครั้งละ 3 ปี รวมทั้งหมดไม่เกิน 8 ปี โดยไม่มีเงื่อนไขอื่นๆ นอกจากนี้ได้ระบุไม่ผูกพันหรือไม่เปิดตลาดในกิจกรรมการเดินเรือที่เป็นเรือขนสินค้าและเรือผู้โดยสาร เฉพาะในส่วนของลูกเรือ ซึ่งประเด็นนี้ก็จะเหมือนประเทศไทย แต่โดยทั่วๆ ไปจะเห็นได้ว่าสิงคโปร์ยังคงความเป็นประเทศที่ยึดถือการค้าเสรีอย่างเหนียวแน่น ซึ่งจะเห็นได้ชัดๆ ก็คือมีทั้งการลงทุนและระดับผู้เชี่ยวชาญ และผู้บริหารเดินทางเข้าไปทำงานในสิงคโปร์อย่างต่อเนื่อง แม้แต่กลุ่มยัปปี้ของไทยเองก็เดินทางไปมากันเป็นว่าเล่น ตัวเลขตรงนี้เป็นเรื่องที่ทางราชการของไทยที่เกี่ยวข้องน่าจะมีการเก็บมาวิเคราะห์ด้วย

ประเด็นที่สิงคโปร์ยังไม่เปิด โดยส่วนใหญ่ไม่มีการผูกพันไว้ คือการปฏิบัติกับคนต่างชาติเท่าเทียมกับคนในชาติ หรือถ้าจะเรียกให้เข้ากับสมัยปัจจุบันก็คือ ยังมีการปฏิบัติ 2 มาตรฐานอยู่ เป็นเรื่องที่ได้กล่าวไว้แล้วในตอนแรกๆ และจะได้กล่าวอีกครั้งในตอนท้ายๆ ของเรื่องนี้ เพราะเป็นประเด็นสำคัญประเด็นหนึ่ง โดยเฉพาะของประเทศไทย แต่คำว่า 2 มาตรฐานในที่นี้หมายถึงระหว่างคนในชาติกับต่างชาติที่ทำให้การเปิดบริการของไทยดูแล้ว มีค่าน้อยกว่าของสมาชิกอาเซียนอื่นๆ

ที่กล่าวผ่านมานั้นเพิ่งจะเป็น Mode 4 เพียง Mode เดียว เนื่องจากเห็นว่าเป็น Mode ที่น่าจะมีปัญหามากสำหรับสมาชิกอาเซียนทุกประเทศ คราวนี้มาลองดู Mode 13 กันบ้าง โดยเริ่มจากประเทศไทยก่อน

ไทย Mode 1 คือการเปิดให้ต่างชาติขายบริการข้ามพรมแดนมาในประเทศได้ โดยไม่มีการตั้งบริษัท หรือส่งตัวแทนหรือผู้บริหารเข้ามาในประเทศ รายการนี้โดยทั่วไปยังไม่มีการผูกพันว่าจะเปิด แต่ในส่วนที่เปิดโดยไม่มีข้อจำกัดก็มีบ้าง เช่น โรงแรม คอมพิวเตอร์ (ยกเว้นบางกิจกรรมภายใต้คอมพิวเตอร์ เช่น Data Processing ในส่วนของโทรคมนาคม) การวิจัยพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ บางกิจกรรมของการให้เช่า/เช่าช่วงการโฆษณา บางกิจกรรมของการให้คำปรึกษาด้านการบริหารจัดการ การทดลองเทคนิค และการวิเคราะห์ (Technical Testing and Analysis) เช่นในเรื่องความบริสุทธิ์ของสารต่างๆ (Purity) เป็นต้น และเปิดตลาดหรือผูกพันโดยมีเงื่อนไขสำหรับบริการด้านวิชาชีพต่างๆ เช่น ในกิจกรรมบัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชี ต้องมีใบอนุญาตในประเทศไทย เป็นต้น

ส่วน Mode 2 คือการให้คนในประเทศเดินทางไปรับบริการในต่างประเทศ โดยทั่วไปผูกพันโดยไม่มีข้อจำกัด ยกเว้น บริการวิชาชีพ ด้านสุขภาพและโรงพยาบาลที่ผูกพันโดยมีเงื่อนไข

สำหรับ Mode 3 ซึ่งเป็นการเปิดให้ต่างชาติเข้ามาลงทุนจัดตั้งธุรกิจในประเทศนั้น มีการเปิดให้เข้ามาลงทุนประกอบธุรกิจเฉพาะในรูปบริษัทจำกัด (Limited Liability Company) ที่จดทะเบียนในประเทศไทย และแน่นอนว่าการถือหุ้นของต่างชาติต้องไม่เกิน 49% นอกจากนี้ยังจำกัดผู้ถือหุ้นที่เป็นชาวต่างชาติว่าต้องน้อยกว่าครึ่งหนึ่งของจำนวนผู้ถือหุ้นทั้งหมดในบริษัทยกเว้นกิจกรรมด้านบัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชี ที่ปรึกษาเกี่ยวกับการติดตั้งคอมพิวเตอร์ และการให้บริการด้านข้อมูล การก่อสร้าง การเดินเรือ และการขนส่งสินค้า

นอกจากนี้ ยังมีเงื่อนไขเพิ่มเติมสำหรับบางบริการ เช่น วิชาชีพด้านวิศวะ สถาปนิก สุขภาพ โทรคมนาคม โรงพยาบาล ฯลฯ ซึ่งเรื่องของวิชาชีพ ด้านสุขภาพ และเรื่องพยาบาลนี้ อันที่จริงแล้วยังไม่มีการเปิดตลาดใน Mode ที่ 3 เลย และมีข้อจำกัดสัดส่วนการถือหุ้นของคนต่างชาติให้ไม่เกิน 25% สำหรับบริการโทรคมนาคมส่วนใหญ่

Mode 3 ของไทยเรานี้นับว่ามีการปิดไว้ค่อนข้างแข็งแรง อาจจะมากกว่าหรือเท่าๆ กับ Mode 4 เลยทีเดียว

แต่มาตรการที่ทำให้ไทยได้คะแนนน้อย หรือถือว่าแทบจะไม่ผ่านมาตรวัดของ ASEAN (ASEAN Agreed Threshold) คือมาตรการที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าบริการ ที่เป็นขาใหญ่อีกขาหนึ่ง นอกจาก Mode 14 ซึ่งก็คือการให้ปฏิบัติกับคนต่างชาติเท่าเทียมกับคนในชาติตน หรือการไม่มี 2 มาตรฐานเด็ดขาดนั้น ประเทศไทยยังทำไม่ได้ เมื่อดูมาตรวัดแล้วไทยจึงผ่านเกณฑ์เพียง 33 คะแนน สูงกว่าสมาชิกอาเซียนคือสหภาพพม่าที่มี 26 คะแนน และลาวที่มี 16 คะแนน แต่ต้องขอย้ำว่าไม่เกี่ยวกับ 2 มาตรฐานที่พูดกันในบ้านเรานะคะ

เห็นจะจบไม่ลงในฉบับนี้อีกแล้วค่ะ แต่คราวหน้าคงจบได้แน่ๆ แล้ว เพราะจะเหลือการเปรียบเทียบกับเวียดนาม มาเลเซีย และสิงคโปร์ ใน Mode 13 เท่านั้น