แนวโน้มเศรษฐกิจการเมืองทวีปแอฟริกา (1)

เมื่อกล่าวถึงทวีปแอฟริกา เราๆ ท่านๆ มักจะทราบถึงกิตติศัพท์ด้านความยากจนค่นแค้น การทำปฏิวัติรัฐประหาร โรคระบาด และสภาพความง่อนแง่นทั้งทางการเมือง สังคม และวัฒนธรรม รวมทั้งอะไรต่อมิอะไรอีกหลายประการในเชิงลบ แต่เรามักจะมองข้ามและขาดการพินิจพิเคราะห์อย่างละเอียดเกี่ยวกับการพัฒนาและแนวโน้มด้านการเจริญเติบโตของทวีปที่หลายท่านเข้าใจว่าเป็นทวีปที่ล้าหลังกว่าทวีปอื่นๆ ในโลก

ทวีปแอฟริกา หมายถึงดินแดนทั้งหมดที่อยู่ทางตอนใต้ของทะเลทรายซาฮาร่า หรือที่นิยมเรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า “SubSaharan Africa” มีประเทศประมาณ 45 ประเทศตั้งอยู่ในบริเวณดังกล่าว และมีประชากรรวมกันในปัจจุบันประมาณ 900 ล้านคน ซึ่งถ้ามองในแง่ของการตลาดก็จะถือได้ว่าเป็นตลาดของสินค้าและบริการที่ใหญ่เอาการ แต่ถ้ามองในภาพรวมของศักยภาพหรือกำลังซื้อของผู้บริโภคก็คงจะต้องพิจารณาให้ละเอียดรอบคอบ เนื่องจากหลายประเทศในทวีปแอฟริกายังยากจนอยู่และยังต้องพึ่งพิงความช่วยเหลือจากนานาประเทศอยู่อย่างต่อเนื่อง

ในช่วงก่อนปี ค.ศ. 1960 (ซึ่งถือว่าเป็นปีของยุคหลังการล่าอาณานิคม) แอฟริกาทั้งทวีปมีประชากรรวมกันไม่ถึง 250 ล้านคน แต่ภายใน 5 ทศวรรษประชากรกลับเพิ่มมากขึ้นเป็น 900 ล้านคน และที่สำคัญไปกว่านั้นก็คือ ทวีปแอฟริกากำลังจะกลายเป็นทวีปที่มีสัดส่วนประชากรในวัยทำงาน (อายุระหว่าง 1564 ปี) มากกว่าจำนวนผู้สูงอายุที่เป็นกลุ่มคนที่ต้องกลายเป็นภาระของประเทศ และจากการเปิดเผยของธนาคารโลกเมื่อปีที่แล้วพบว่าภายในปี 2033 ประชากรส่วนใหญ่ของทวีปจะเข้ามาอาศัยและทำงานอยู่ในเมืองและจะทำให้เศรษฐกิจของทวีปมีความคึกคักขึ้นมากกว่าปัจจุบันหลายเท่า

ที่น่าสนใจก็คือ ตั้งแต่ปี 1999-2008 อัตราความยากจนของประชากรในทวีปได้ลดลงจาก 58% เป็น 47.5% และจากปี 2008 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน บรรดาประเทศส่วนใหญ่ในทวีปแอฟริกาสามารถฝ่าวิกฤตเศรษฐกิจโลกมาได้อย่างสวยงามด้วยการคงไว้ซึ่งตัวเลขจีดีพีเกือบ 5% ต่อปีได้อย่างน่าทึ่ง เมื่อถามว่าทำไมแอฟริกาในปัจจุบันจึงแตกต่างจากแอฟริกาในอดีต คำตอบหลักๆ มีดังต่อไปนี้

1.หลายประเทศในทวีปแอฟริกามีสินค้าโภคภัณฑ์หลายอย่าง โดยเฉพาะน้ำมัน เป็นสินค้าส่งออกและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ดังกล่าวก็เพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ทำให้รายได้เข้าทวีปอย่างมหาศาล ประเทศที่ส่งออกน้ำมันเป็นรายได้หลัก ได้แก่ กาบอง แองโกลา และไนจีเรีย

ในสัปดาห์หน้า เรามาติดตามกันต่อว่ามีปัจจัยอะไรอีกบ้างที่ช่วยให้เศรษฐกิจและการเมืองของแอฟริกาเปลี่ยนแปลงจากในอดีต