ธปท.ตั้งการ์ดสู้แถลงแจงปมการเมืองรุมอัด

ถือเป็นประวัติศาสตร์ครั้งแรกในรอบ 70 ปี ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ต้องออกหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริงเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการดำเนินงานต่อสาธารณะยาว 9 หน้า ครอบคลุมใน 4 ประเด็นหลักที่สังคมเศรษฐกิจ การเมือง กำลังให้ความสนใจ

1) บทบาทหน้าที่และความเป็นอิสระของ ธปท.

2) การดูแลความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

3) การดำเนินนโยบายอัตราดอกเบี้ย

4) การขาดทุนจากการดำเนินงานของ ธปท.

ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการ ธปท. ชี้แจงกับโพสต์ทูเดย์ว่า คำชี้แจงของ ธปท.ก็เพื่อการทำความเข้าใจกับสาธารณชนว่าได้ดำเนินนโยบายการเงินดูแลเศรษฐกิจอย่างไรบ้าง ซึ่งหากออกไปชี้แจงก่อนหน้านี้จะกลายเป็นการเผชิญหน้า การออกช่วงนี้จะเป็นการผ่อนคลาย ไม่เป็นการเผชิญหน้า และไม่ต้องการให้เกิดภาพความขัดแย้ง

แต่กรรมการ ธปท.รายหนึ่งบอกว่า การออกหนังสือชี้แจงในนามองค์กรคราวนี้ ปฏิเสธไม่ได้เช่นกันว่า “ธนาคารกลาง” เปิดหน้าชกกับ “ฝ่ายการเมือง” อย่างตรงไปตรงมามากที่สุด เท่าที่เคยมีธรรมเนียมปฏิบัติมา

ก่อนหน้านี้ กิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง วราเทพ รัตนากร รมต.ประจำสำนักนายกรัฐมนตรี จนถึง วีรพงษ์ รามางกูร ประธานกรรมการ ธปท. และที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีออกมากดดันอย่างหนักให้ผู้ว่าการ ธปท. ที่รับผิดชอบในการดำเนินนโยบายเพื่อรักษาเสถียรภาพด้านเศรษฐกิจ ลดดอกเบี้ยนโยบายลงมาจากระดับ 2.75% เพื่อดูแลค่าเงินบาท

แต่ผู้ว่าการ ธปท. และคณะกรรมการนโยบายการเงิน กลับไม่ยอมลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงเพื่อสนองความต้องการของฝ่ายการเมือง เพราะเห็นว่าการลดดอกเบี้ยไม่ช่วยลดการไหลเข้าของเงินทุนต่างประเทศได้

อีกทั้งสถานะปัจจุบันเศรษฐกิจไทยมีความร้อนแรงในตลาดอสังหาริมทรัพย์ และการบริโภคส่วนบุคคลที่หากมีการลดดอกเบี้ยลงมาอาจนำพาไปสู่ฟองสบู่ได้

วิธีคิดและแนวทางการบริหารระบบเศรษฐกิจที่แตกต่างกันเช่นนี้ ทำให้การทำงานของผู้ว่าการ ธปท.กับฝ่ายการเมืองจึงเกิดการประสานงากันอย่างจัง

กระทั่งนำมาซึ่งการหารือในที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ถึงท่าทีและการทำงานของ ธปท.กับการดูแลค่าเงินและระบบเศรษฐกิจ ถึงขนาดที่ “กิตติรัตน์” ต้องชี้แจงถึงแนวทางการปลด “ประสาร” ให้พ้นตำแหน่งผู้ว่าการ ธปท. จนตลาดหุ้น ตลาดเงิน ต่างผันผวนอย่างหนักและต่อเนื่อง

แต่นั่นอาจเป็นความขัดแย้งส่วนตัวในจุดยืน หลักคิดที่แตกต่างกันของ “ตัวนายประสารกับฝ่ายการเมือง”

กระทั่งเมื่อธนาคารกลางออกหนังสือชี้แจงออกมาเพื่อปกป้องการทำงานขององค์กรอย่างเปิดเผย ย่อมเท่ากับยกระดับความคิดเห็นที่แตกต่างกันของตัวบุคคลขึ้นเป็นความขัดแย้งระหว่างองค์กรกับฝ่ายการเมือง

เป็นไปได้หรือไม่ว่า ธปท. รู้ถึงสิ่งที่ซ่อนเร้นของความพยายามจากฝ่ายการเมืองว่ามีเป้าหมายที่จะดึงเงินจากทุนสำรองของ ธปท. ออกไปใช้จึงมีความพยายามกดดันเพื่อปลดผู้ว่าการแบงก์ชาติ และแก้ไขกฎหมาย ธปท.

ถ้าพิจารณาจากคำชี้แจงของ ธปท.จะพบนัยแห่งการคิดต่าง เห็นแย้งกับข้อมูลของฝ่ายการเมืองอย่างชัดเจน

กรณีถูกฝ่ายการเมืองโดยกระทรวงการคลังกล่าวหาว่าไม่สนับสนุนนโยบายการบริหารทางเศรษฐกิจของรัฐบาล ไม่สนใจที่จะรายงานข้อมูลเศรษฐกิจสำคัญแก่ฝ่ายการเมืองให้รับทราบด้วย

ธปท.ชี้แจงว่า ธปท. หรือกระทรวงการคลัง ต่างมีจุดมุ่งหมายสูงสุดร่วมกัน คือ ความกินดีอยู่ดีของประชาชน มีการกระจายรายได้ที่ทั่วถึงและเป็นธรรม

ธปท.ได้หารือกับกระทรวงการคลัง จัดทำรายงานภาวะเศรษฐกิจการเงินเสนอต่อรัฐมนตรีเป็นประจำทุกเดือน และรายงานผลการดำเนินนโยบายของ ธปท. ต่อ ครม.ทุก 6 เดือน ได้มีการประชุมหารือและประสานงานกันอย่างสม่ำเสมอ

ในการพิจารณาประเด็นเชิงนโยบายต่างๆ ผู้ว่าการ ธปท. และ รมว.คลัง อาจมีความเห็นหรือมุมมองที่แตกต่างกันได้เป็นเรื่องธรรมดา โดยเฉพาะการให้น้ำหนักกับเศรษฐกิจในระยะสั้นกับระยะยาว เพื่อนำไปสู่ข้อสรุปที่เหมาะสมกับสถานการณ์ได้

กรณีที่ฝ่ายการเมืองโจมตี ธปท.มาตลอดว่าดูแลค่าเงินบาทไม่มีประสิทธิภาพ ปล่อยให้เงินบาทแข็งค่าเกินไปจนสร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจผู้ส่งออกเดือดร้อน

ประเด็นนี้ ธปท.ได้ชี้แจงว่า เงินบาทแข็งค่าขึ้นมา 4% เป็นผลมาจากประเทศหลักของโลกดำเนินนโยบายอัดฉีดสภาพคล่องเข้าสู่ระบบ เช่น สหรัฐ ยุโรป ญี่ปุ่น ส่งผลให้ผลตอบแทนจากการลงทุนของประเทศเหล่านี้ต่ำมาก นักลงทุนจึงจำเป็นต้องนำเงินเข้ามาเพื่อหาผลตอบแทนที่สูงกว่า แต่เริ่มผ่อนคลายลง เพราะนักลงทุนกลัวว่าจะมีมาตรการควบคุมเงินทุนไหลเข้า

ขณะเดียวกัน การแข็งค่าของเงินบาทก็มีส่วนช่วยให้คนไทยซื้อสินค้าและบริการจากต่างประเทศและใช้น้ำมันในราคาที่ถูกลง ช่วยให้เอกชนไทยลงทุนในต่างประเทศด้วยต้นทุนที่ลดลง ลดภาระหนี้ต่างประเทศได้

อีกทั้งจากการหารือกับหน่วยงานเศรษฐกิจพบว่ากรณีเลวร้ายสุดของเงินบาทแข็งค่า แม้จะทำให้การขยายตัวของจีดีพีปีนี้ปรับลดลงบ้าง แต่ไม่มีสัญญาณบ่งชี้ว่าการแข็งค่าของเงินบาทจะทำให้เศรษฐกิจหดตัวลงมากถึงขั้นเกิดวิกฤต

ข้อเท็จจริงในการดำเนินนโยบายในการดูแลเศรษฐกิจของธนาคารกลางไม่แน่ว่าจะทำให้ความร้อนแรงของปัญหาลดลง หรือทำให้เกิดรอยร้าวมากขึ้น