อำนาจรัฐในการบังคับใช้กฏหมาย

...สมผล ตระกูลรุ่ง

การปกครองในระบอบประชาธิปไตย ได้แบ่งอำนาจหน้าที่ในการใช้อำนาจรัฐเป็น 3 ฝ่าย โดยให้มีการคานและถ่วงดุลอำนาจซึ่งกันและกัน เพื่อให้มีการตรวจสอบกัน

แต่ในทางปฏิบัติของประชาธิปไตยในระบบรัฐสภาแบบไทยๆ เรา ฝ่ายนิติบัญญัติเป็นผู้แต่งตั้งฝ่ายบริหาร จึงเป็นพวกเดียวกัน เราจึงไม่อาจหวังผลให้มีการตรวจสอบซึ่งกันและกันได้

จึงเหลือเพียงฝ่ายตุลาการที่ยังมีความเป็นอิสระในการทำหน้าที่

เหตุการณ์ชุมนุมไม่ว่าคนเสื้อเหลืองหรือคนเสื้อแดง ได้กลายเป็นแนวทางใหม่ในทางการเมืองไทยไปเสียแล้ว เมื่อรวมกลุ่มกันได้มากพอ ก็จะออกมาบนถนนเรียกร้องสิ่งที่ตนเองต้องการ โดยไม่คำนึงถึงสิทธิคนอื่น แล้วรัฐก็ไม่กล้าทำอะไร ปล่อยให้มีการทำผิดกฎหมาย

การชุมนุมในแต่ละครั้งจะอ้างสิทธิตามรัฐธรรมนูญ แต่ในทุกครั้งที่มีการชุมนุม ต้องยอมรับว่ามีการใช้สิทธิเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด และที่ผ่านมาก็ไม่มีการบังคับใช้กฎหมายกับผู้ชุมนุม

เริ่มจากการชุมนุมของคนเสื้อเหลือง ที่ชุมนุมยืดเยื้อหลายเดือน ก็ละเมิดกฎหมายโดยการเข้ายึดทำเนียบรัฐบาลในสมัยรัฐบาลนายสมัคร สุนทรเวช และยึดสนามบิน แต่นายสมัครก็ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้ จนถูกศาลรัฐธรรมนูญตัดสินให้พ้นจากตำแหน่งเนื่องจากมีผลประโยชน์ทับซ้อน ด้วยการรับจ้างจัดรายการโทรทัศน์ ชิมไปบ่นไป

นายกรัฐมนตรีคนต่อมา คือ คุณสมชาย วงศ์สวัสดิ์ คนใกล้ชิดคุณทักษิณ ได้ดิบได้ดีเพราะมีคำสั่งสายตรงมาจากดูไบ ทำให้คุณสมัครตรอมใจยุติบทบาททางการเมืองไปเลย แต่คุณสมชายก็ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้ คุณสมชายจึงเป็นนายกรัฐมนตรีคนเดียวที่ไม่มีโอกาสเข้าไปนั่งทำงานที่ทำเนียบรัฐบาลเลย

ทั้งคุณสมัครและคุณสมชาย ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายกับการชุมนุมของคนเสื้อเหลืองได้

การบังคับใช้กฎหมายกับการชุมนุมเพิ่งจะสามารถทำได้ในสมัยของนายกฯ อภิสิทธิ์ เมื่อ เม.ย. ปีที่แล้ว เป็นการบังคับใช้กฎหมายจากการชุมนุมของคนเสื้อแดงแล้วมีการเผาบ้านเผาเมือง และต้องถือว่าเป็นการบังคับใช้กฎหมายที่ได้ผลอย่างนุ่มนวล

ทำให้ภาวะผู้นำของคุณอภิสิทธิ์สูงปรี๊ดขึ้นทันที

ไม่ว่าใครจะเป็นนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหารที่ใช้อำนาจรัฐ มีหน้าที่ต้องบังคับใช้กฎหมาย ไม่ให้บุคคลใดหรือกลุ่มบุคคลใดละเมิดกฎหมายบ้านเมืองได้

ในบรรดานายกรัฐมนตรีที่ผ่านการชุมนุมประท้วงของมวลชน คุณสมัครเป็นคนที่พยายามบังคับใช้กฎหมาย โดยประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน แต่งตั้งให้ พล.อ.อนุพงษ์ เผ่าจินดา ผบ.ทบ. เป็นผู้อำนวยการสลายการชุมนุมที่ยึดทำเนียบรัฐบาล แต่พล.อ.อนุพงษ์ ไม่เล่นด้วย ไม่ยอมใช้กำลังเข้าสลายการชุมนุมทำให้เกิดศัพท์ใหม่ในวงการเมือง คือ ม็อบมีเส้น

ส่วนคุณสมชายดูจะไม่พยายามบังคับใช้กฎหมาย จึงบริหารราชการอย่างหลีกเลี่ยงการบังคับใช้กฎหมายกับผู้ชุมนุม

การปล่อยให้มีการชุมนุมโดยผิดกฎหมายมี 2 กรณี

1.รัฐบาลไม่กล้าบังคับใช้กฎหมาย แต่ใช้วิธีปล่อยให้ผู้ชุมนุมเหนื่อยล้าไปเอง ซึ่งที่ผ่านมาก็มักจะได้ผล เพราะลำพังการชุมนุมประท้วงโดยเฉพาะการชุมนุมอย่างสันติ ไม่อาจทำให้นักการเมืองไทยเกิดจิตสำนึกได้

2.พยายามบังคับใช้กฎหมาย แต่เกิดเกียร์ว่าง คือสั่งแล้ว แต่ไม่ยอมปฏิบัติ เหมือนอย่างกรณีของคุณสมัคร แต่ที่ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้นั้น มันมีเหตุผลในตัวของมันเอง

หากตำรวจ ทหาร ไม่ยอมทำตามคำสั่งของรัฐบาล และรัฐบาลยังคงต้องการบังคับใช้กฎหมายจะทำอย่างไร กรณีอย่างนี้รัฐบาลต้องกล้าที่จะใช้ความเด็ดขาดในการบริหารประเทศ เมื่อผู้ใต้บังคับบัญชาไม่ทำตามคำสั่ง รัฐบาลมีอำนาจที่จะปลดได้ แม้จะเป็น ผบ.ทบ. ถ้าไม่ทำตามคำสั่ง แล้วหาคนที่กล้าทำตามคำสั่งมาทำหน้าที่แทน ต้องไม่กลัวปฏิวัติ ถ้าไม่กล้าทำก็ต้องถอยให้คนอื่นเขาเข้ามาทำแทน

ความเป็นจริงแล้ว ทหาร ตำรวจ ไม่น่าจะกล้าขัดคำสั่งรัฐบาล เพราะให้คุณให้โทษกับเขาได้ แต่ที่ไม่ยอมเพราะไม่ต้องการเป็นแพะ

ฝ่ายการเมืองชอบสั่งการด้วยวาจา เมื่อสั่งการแล้วก็มักจะไม่รับผิด คอยรับแต่ชอบ หากการปฏิบัติการสำเร็จ นักการเมืองจะนั่งหน้าสลอนออกโทรทัศน์ อ้างเป็นผลงานของตนเอง แต่ถ้าการปฏิบัติการไม่สำเร็จจะไม่มีใครเห็นแม้เงาหัวของนักการเมือง

กรณีการสลายมอบเสื้อเหลืองเมื่อ 7 ต.ค. 2551 เป็นตัวอย่างที่ดีว่า นักการเมืองไม่มีความรับผิดชอบ ปล่อยให้ตำรวจผู้ปฏิบัติหน้าที่ต้องรับผิดเอง แล้วอย่างนี้จะมีข้าราชการประจำคนไหนกล้าปฏิบัติหน้าที่ที่มีความเสี่ยงเช่นนี้

พล.อ.อนุพงษ์ พูดถูกปัญหาการเมืองต้องแก้ด้วยการเมือง ปฏิเสธไม่ได้ว่าการชุมนุมทั้งเสื้อเหลือง เสื้อแดง เป็นปัญหาทางการเมือง นักการเมืองต้องแก้ไขกันเอง ทหารเป็นเพียงเครื่องมือของรัฐบาล

การชุมนุมของคนเสื้อแดงในครั้งนี้ก็เป็นเรื่องทางการเมือง เมื่อฝ่ายรัฐบาลต้องการบังคับใช้กฎหมาย จึงต้องออกหน้าดำเนินการเอง หากเกิดความผิดพลาด นักการเมืองจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบเอง เมื่อเป็นเช่นนี้ทหารเขายินดีปฏิบัติ เพราะเป็นการปฏิบัติตามหน้าที่และทำตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชา

จึงได้เห็นการบังคับใช้กฎหมายของนายกฯ อีกครั้ง ที่แม้จะช้าแต่ก็มาแล้ว และที่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้เพราะฝ่ายการเมืองออกมาเป็นผู้นำที่จะต้องเป็นผู้รับผิดชอบ แต่ศึกครั้งนี้ใหญ่หลวงนัก เสื้อแดงเตรียมการมาอย่างดี ยังไม่รู้จะจบอย่างไร คุณอภิสิทธิ์จะเป็นวีรบุรุษได้หรือไม่ ก็อยู่ที่ศึกครั้งนี้ ขอเอาใจช่วยครับ