ความรู้ เหมือนใบไม้ในป่าใหญ่

รศ.นพ.ประดิษฐ์ ปัญจวีณิน ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ เล่าให้ฟังถึงวัยเด็กว่า เป็นคนฝั่งธนบุรีโดยกำเนิด และมีบ้านพักอยู่ย่านดาวคะนอง โดยคุณพ่อและคุณแม่มีกิจการส่วนตัว โดยทำร้านขายส่งข้าวสารเป็นกระสอบ เรียกอีกอย่างก็คือเป็น “ยี่ปั๊ว” นั่นเอง

“ผมเป็นลูกคนเดียวและคุณพ่อคุณแม่มีผมตอนอายุ 42 ปี ซึ่งท่านก็อายุมากแล้ว ผมโชคดีมากที่หลุดพ้นดาวน์ซินโดรมมาได้ (หัวเราะ)”

ช่วงมัธยมต้น คุณหมอประดิษฐ์เรียนที่โรงเรียนแสงอรุณ ส่วนมัธยมปลายเรียนที่โรงเรียนปทุมคงคา เพราะสอบเข้าเตรียมอุดมฯ ไม่ได้ สวนกุหลาบก็สอบไม่ได้ จึงไปติดที่ปทุมคงคา ซึ่งในสมัยนั้นเป็นมหาอำนาจด้านลูกหนัง และหลังจากนั้นก็ทำให้เขาได้เป็นทั้งผู้นำเชียร์ ประธานชมรมบาสเกตบอล รวมถึงประธานสารวัตรนักเรียนไปด้วย

“สมัยเรียนผมทำกิจกรรมทั้งหมดเยอะมาก เพราะฉะนั้นผมจึงเรียนน้อย เขาชกกันที่ไหนผมก็ไปชก ตีกับพวกไหนผมก็ตีด้วย แต่ผมตั้งใจเรียนมากในห้อง แล้วผลการเรียนผมก็อยู่ในระดับเรียนดี เพียงแต่เวลาเลิกเรียนผมก็เล่นบาสเกตบอล ผมไม่ใช่เด็กเนิร์ด ไม่ได้เรียนพิเศษเหมือนคนอื่นเท่านั้นเอง”

ซึ่งการทำกิจกรรมจำนวนมากนั้น คุณหมอประดิษฐ์ บอกว่า จะช่วยให้ใช้ไอคิวและช่วยให้มีพื้นฐานชีวิตที่ดีมาก เพราะทำให้รู้จักคนมากและทำให้มีเพื่อนเยอะ ซึ่งคนที่รู้จักทุกคนจะเป็นองค์ประกอบหนึ่งทำให้งานสำเร็จได้

“ผมจะสอนลูกน้องเสมอว่า อย่าปิดตัวเอง คุณต้องเปิดโลกกว้าง ทุกคนมีส่วนดีหมด คุณจะเห็นส่วนดีของคนอื่นเยอะ ส่วนไม่ดีคุณก็เห็น คุณก็เลือกเอาสิ แต่ถ้าคุณอยู่กลุ่มเดียว ก็เห็นแค่ส่วนเดียว ความหลากหลายเป็นสิ่งสวยงามของมนุษย์ การทำกิจกรรมทำให้เราได้เห็นความหลากหลายเหล่านี้จากคนทุกคนที่มารวมกัน แต่ตอนนั้นก็ไม่ได้คิดนะ ทำเพราะมันส์อย่างเดียว แต่พอมองย้อนหลังแล้วมันก็ได้คิด ว่าสิ่งที่ประกอบเป็นตัวเราทุกวันนี้ มันไม่ได้เกิดวันเดียว” นพ.ประดิษฐ์ กล่าว

แม้จะทำกิจกรรมมากและไม่ได้เรียนพิเศษเหมือนนักเรียนคนอื่นในยุคนั้น แต่คุณหมอประดิษฐ์ก็บอกว่า เรื่องการเรียนของเขาไม่แพ้ใครแน่นอน ส่วนหนึ่งก็มาจากการ “รักการอ่าน” นั่นเอง

“ก่อนปิดเทอม คุณครูท่านก็เรียกมาถามว่า ไม่ได้กวดวิชาจะสอบได้หรือ หลังจากนั้นท่านบอกว่า ‘ห้องสมุดจะซื้อหนังสือชุดใหญ่เพื่อเตรียมไว้ปีหน้า ประดิษฐ์เธอไปเลือกซื้อเลย เพื่อจะได้เอาหนังสือเข้าห้องสมุด’ ผมไปซื้อหนังสือทั้งหมด แล้วผมก็อ่านหนังสือทั้งหมดนั้น ก่อนที่เขาจะเอาเข้าห้องสมุด โดยที่ไม่ต้องเสียเงินเรียนกวดวิชา”

สำหรับเคล็ดลับการอ่านหนังสือของคุณหมอก็คือ ช่วงใกล้สอบจะตื่นมาอ่านหนังสือตั้งแต่ตี 4 เพราะทำให้รู้สึกสดชื่นมากกว่าอ่านในเวลาอื่น นอกจากนี้การที่ขยันจด “ชอร์ตโน้ต” ทำให้เขาจำแก่นของแต่ละวิชาได้อย่างแม่นยำ

“ลัทธิเต๋าสอนว่า ‘ความรู้เหมือนใบไม้ในป่าใหญ่ มีมากมายเหลือคณานับ แต่ที่ใช้ได้มีเพียงหยิบมือเดียว’ เพราะฉะนั้นการอ่านหนังสือไม่ยากเลย แก่นมันนิดเดียว หากเราเข้าถึง เราจะจำแก่นมันได้อย่างแม่นยำ สมัยก่อนข้อสอบออกอัตนัยทั้งหมด หากเราจำแก่น เราจะเขียนได้ไหลลื่น ผมใช้คตินี้มาตลอด” คุณหมอประดิษฐ์ เล่าให้ฟัง