เชื่อโปรเจกต์น้ำติดหล่ม 'จีน-เกาหลี' เจอตอเวนคืน

โดย...ชุษณ์วัฏ ตันวานิช

เครือข่ายภาคประชาชนทั้งมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มูลนิธิเพื่อการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ และศูนย์ข้อมูลเพื่อการช่วยเหลือผู้ประสบภัย จัดเสวนา “ผ่าทุจริต เวนคืนดินกินตามน้ำ” ชำแหละโมดูลแผนบริหารจัดการน้ำเงินกู้ 3.5 แสนล้านบาท ของคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.) หลังประกาศแถลงการณ์คัดค้าน พร้อมยืนยันจะยื่นร้องต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ในวันที่ 1 พ.ค.นี้

ศศิน เฉลิมลาภ เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร กล่าวว่า รายละเอียดในทีโออาร์ของแต่ละโมดูลไม่มีขอบเขตของงานและขาดรายละเอียดเชิงพื้นที่ที่ชัดเจน ยกตัวอย่าง “โมดูล บี 3” (โครงการปรับปรุงสภาพลำน้ำสายหลักและการป้องกันการกัดเซาะตลิ่งริมแม่น้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำ 17 ลุ่มน้ำ) ที่มีโครงการปรับปรุงคลอง ร.1 อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา และคลองระบายน้ำอื่น ให้สามารถผันน้ำลงสู่อ่าวไทยได้ไม่น้อยกว่า 1,200 ลบ.ม.ต่อวินาที ใช้งบประมาณถึง 5,000 ล้านบาท แต่มีรายละเอียดโครงการน้อยมาก

“ไม่มีใครทราบว่าทำคลอง ร.เสร็จ ต้องเดินหน้าพื้นที่อื่นต่อหรือไม่ แล้วงบที่เหลือนำไปใช้จุดใด แล้วคลอง ร.1 ในวันนี้เสร็จเรียบร้อยนานแล้ว ครั้งก่อนหาดใหญ่เกิดน้ำท่วมก็ระบายน้ำได้แล้ว ทำไมต้องสร้างอีก ซึ่งไม่มีการชี้แจงใดๆ จาก กบอ.”

หาญณรงค์ เยาวเลิศ ประธานมูลนิธิการจัดการน้ำแบบบูรณาการ ชี้ว่า กบอ.กำลังยกหน้าที่ในการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม การออกแบบ การเวนคืนที่ดินให้กับบริษัทเอกชนผู้รับงาน แต่เชื่อหรือว่าแต่ละบริษัท ไม่ว่าจะเป็นจีนหรือเกาหลีจะทราบปัญหาในพื้นที่จริง อีกทั้งกระบวนการยังขาดการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชน ยิ่งเป็นเรื่องยากที่จะประสบความสำเร็จ หากบริษัทต่างชาติเข้ามารับไม้ต่ออีก ทั้งในหลายพื้นที่ที่ กบอ.กำหนดจะสร้าง กลับมีโครงการของกรมชลประทานเกิดขึ้นซ้ำซ้อนด้วย

หาญณรงค์ ยกตัวอย่าง “โมดูลเอ 1” (โครงการสร้างอ่างเก็บน้ำอย่างเหมาะสมและยั่งยืนในพื้นที่ลุ่มน้ำปิง ยม น่าน สะแกกรัง และป่าสัก) กำหนดพื้นที่ดำเนินการในแม่น้ำยมตอนบน ตอนล่าง จ.แพร่ แต่จากการที่สำรวจเอกสารพบว่า ขณะนี้มีบริษัท ปัญญา ที่รับงานจากกรมชลประทาน เตรียมเปิดเวทีกำหนดขอบเขตการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพโดยสาธารณะ (Public Scoping) ในวันที่ 8 พ.ค.นี้ จึงตั้งข้อสังเกตว่าเหตุใดด้านหนึ่งทาง กบอ.กำลังเรียกบริษัทต่างชาติมายื่นซองในวันที่ 3 พ.ค. ขณะเดียวกันในพื้นที่ก็ว่าจ้างบริษัทอื่นแล้ว จึงสงสัยว่าตกลงใครทำและใช้งบประมาณก้อนไหนจ่าย

หาญณรงค์ ชี้ต่อถึงอีกโมดูล คือ “โมดูลบี 1” (โครงการสร้างอ่างเก็บน้ำอย่างเหมาะสมและยั่งยืนในพื้นที่ 17 ลุ่มน้ำ) ว่าใช้งบประมาณถึง 1.2 หมื่นล้านบาท ในทีโออาร์มีการกำหนดพื้นที่ดำเนินการหลายพื้นที่ที่มีปัญหาไม่สามารถสร้างได้ในอดีต แต่ กบอ.กำลังจะโยนเรื่องทั้งหมดให้บริษัทต่างชาติ จึงเชื่อว่ามีโอกาสที่ประสบความสำเร็จยาก เช่น สร้างเขื่อนชีบน จ.ชัยภูมิ ในอดีตประสบปัญหาสร้างไม่ได้เพราะมีคนอาศัยอยู่ คลองมะเดื่อ จ.นครนายก อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ ในอดีตมีปัญหาไม่ได้สร้างเขื่อนเพราะเป็นมรดกโลก ส่วนโป่งขุนเพชรนั้น เคยต่อสู้มาตั้งแต่เป็นสมัชชาคนจนตั้งแต่ปี 2538 โดยผลการศึกษายังไม่ผ่านการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม

“อีกทั้งเขื่อนท่าเเซะ จ.ชุมพร สู้มาตั้งแต่สมัยพายุเกย์ เคยเกิดน้ำท่วมประมาณ 6,800 ไร่ ย้ายชาวบ้านประมาณ 400 กว่าครอบครัว ทุกวันนี้ยังเข้าพื้นที่ชี้แจงกับชาวบ้านไม่ได้ ปัญหาแบบนี้ บริษัทเกาหลีหรือจีนที่มา ถามว่าทราบปัญหาแล้วหรือ แล้วจะมาเวนคืนได้อย่างไร” หาญณรงค์ กล่าว