สังเขปข้อพิพาทปราสาทพระวิหาร

โดย. เจษฏ์ โทณะวณิก นักวิชาการอิสระ

วันก่อนคุยกันเรื่องปราสาทพระวิหารมาถึงตอนที่เจ้านโรดมสีหนุได้ฟ้องร้องต่อศาลโลก ผลปรากฏว่า เมื่อวันที่ 15 มิ.ย. 2505 ศาลได้ตัดสินให้ปราสาทพระวิหารเป็นของกัมพูชา ด้วยเสียง 9 ต่อ 3 หลังจากศาลโลกตัดสินแล้ว 20 วัน รัฐบาลไทยโดย ดร.ถนัด คอมันตร์ รมว.ต่างประเทศ มีหนังสือไปยังนายอูถั่น เลขาธิการสหประชาชาติ ประท้วงคำพิพากษาและสงวนสิทธิ์ที่ไทยจะเรียกร้องปราสาทพระวิหารกลับคืนในอนาคต

แต่คำตัดสินของศาลโลกนั้นเป็นที่สิ้นสุด ไม่มีที่ให้อุทธรณ์ การจะนำคดีกลับขึ้นมาพิจารณาใหม่ได้จะต้องมีหลักฐานใหม่และต้องทำภายใน 10 ปี ต่อมากัมพูชาเกิดสงครามกลางเมืองขึ้นภายในประเทศ จนช่วงปี พ.ศ. 2535 ปราสาทพระวิหารได้เปิดให้ผู้คนเข้าชม แต่ก็เป็นช่วงสั้นๆ ประมาณปีต่อมาก็ถูกเขมรแดงเข้าครอบครอง ฝั่งประเทศไทยเปิดปราสาทพระวิหารอีกครั้งเมื่อปลายปี พ.ศ. 2541

เมื่อวันที่ 8 มี.ค. 2548 กัมพูชาเสนอต่อยูเนสโกให้ขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกอย่างเป็นทางการ วันที่ 30 ม.ค. 2549 ศูนย์มรดกโลกของยูเนสโกที่ปารีสขอให้กัมพูชายื่นเอกสารใหม่เกี่ยวกับเขตกันชนของปราสาท และมีคำแนะนำให้ร่วมมือกับฝ่ายไทย

กัมพูชายื่นเอกสารขอขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารอีกครั้ง พ.ศ. 2550 ขณะที่ไทยยื่นบันทึกช่วยจำต่อเอกอัครราชทูตกัมพูชาและเสนอขึ้นทะเบียนร่วม แต่คณะกรรมการมรดกโลกสากลมีมติเลื่อนการขึ้นทะเบียนออกไป โดยให้ทั้ง 2 ฝ่ายไปคุยกัน ต่อมายูเนสโกประกาศขึ้นทะเบียนตามคำขอของกัมพูชาให้ตัวปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลก เฉพาะเพียงตัวปราสาทเท่านั้น เมื่อวันที่ 8 ก.ค. 2551

ตั้งแต่วันที่ 4 ก.พ. 2554 ทั้งฝ่ายไทยและกัมพูชาได้ใช้ปืนใหญ่ยิงปะทะกัน ซึ่งต่างก็โทษกันว่าอีกฝ่ายเริ่มก่อน วันที่ 5 ก.พ. 2554 กัมพูชาได้ยื่นจดหมายถึงสหประชาชาติ ประมาณว่าพฤติการณ์ทหารไทยได้ละเมิดข้อตกลงสันติภาพปารีส พ.ศ. 2534 กฎบัตรสหประชาชาติ และคำพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ พ.ศ. 2505

เมื่อวันที่ 28 เม.ย. 2554 กัมพูชาได้ยื่นคำร้องต่อศาลโลกเพื่อขอให้ศาลตีความคำพิพากษาคดีปราสาทพระวิหาร พ.ศ. 2505 และในวันเดียวกันกัมพูชาได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลกำหนดวิธีการชั่วคราวเพื่อคุ้มครองสิทธิของตน วันที่ 18 ก.ค. 2554 ศาลได้กำหนดวิธีการชั่วคราวอยู่หลายข้อ

จากนั้นทั้งไทยและกัมพูชาก็ได้นำสืบประเด็นของฝ่ายตนต่อศาลโลกเมื่อวันที่ 1518 เม.ย.ที่ผ่านมา ผลจะเป็นอย่างไรก็ติดตามในอีกราวๆ 6 เดือน