กองทุนนางฟ้า(Angel's Fund)

เคยเขียนเรื่องของกองทุนนางฟ้า (Angel’s Fund) มาครั้งหนึ่งแล้ว และให้ข้อมูลว่าประเทศไทยยังไม่มีกองทุนประเภทนี้ รวมไปถึงเรื่องของ Venture Capital (VC) ด้วย มาตอนนี้ต้องหันกลับมาเขียนถึงเรื่องเหล่านี้อีก เพราะเห็นว่าประเทศไทยเริ่มมี Venture Capital แล้ว ได้ข่าวว่ามีถึง 3 Venture Capital ด้วยกัน ที่แน่ๆ ผู้เขียนเห็นมาก็คือ ธนาคารกสิกรไทยมีการตั้ง Venture Capital ขึ้นมาแล้ว เป็นธุรกิจเงินร่วมลงทุนชื่อ “ข้าวกล้า” เพื่อร่วมทุนกับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME : Small and Medium Enterprise) ดูแผนผังและคำอธิบายแล้วก็น่าเรียกได้ว่าเป็น Venture Capital นอกจากนี้ ก็มีกองทุนที่เรียกว่า MFC เป็นบริษัทที่บริหารสินทรัพย์เช่นเดียวกัน แต่ดำเนินการเฉพาะที่เกี่ยวกับพลังงาน ซึ่งอ่านคำบรรยายภูมิหลังแล้วก็น่าจะจัดเป็น Venture Capital ได้ประเภทหนึ่ง

ก็เป็นเรื่องที่น่ายินดีที่ประเทศไทยมีทางเลือกให้ผู้ประกอบการขนาดเล็กสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้อีกทางเลือกหนึ่ง ถึงแม้ว่าในส่วนของ MFC จะไม่ได้พูดถึงว่าจะให้กับผู้ประกอบการขนาดไหนอย่างเจาะจงก็ตาม

แต่สิ่งที่ประเทศไทยยังขาดอยู่ก็คือ กองทุนนางฟ้า ชื่อนี้ผู้เขียนตั้งเองโดยแปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่า Angel’s Fund ซึ่งก็ไม่ใช่กองทุนที่จะไปช่วยเหลือผู้อดอาหาร หรือผู้ยากไร้ตามชื่อ แต่อาจจะถือได้ว่าเป็นกองทุนที่ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส แต่เป็นการด้อยโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน เช่น บริษัทขนาดกลางและขนาดเล็กมากกว่า และที่จริงแล้วก็เป็นเงินทุนของนักลงทุนอิสระ หรือนักธุรกิจที่มองเห็นศักยภาพของสิ่งประดิษฐ์หรือนวัตกรรม หรือสินค้าชนิดใดชนิดหนึ่ง แล้วก็นำเงินมาลงทุนให้เป็นทุนประเดิม (StartUp) หรือรวมถึงให้ต่อมาอีกเป็นระยะๆ เพื่อประคองธุรกิจให้ดำเนินไปได้ ทุนชนิดนี้ประเทศไทยยังไม่มี

บางเอกสารมองว่า ผู้ลงทุน (Angel’s Investor) มักจะเป็นผู้ประกอบธุรกิจ (Entrepreneurs) หรือผู้บริหารระดับสูงของบริษัท (Executive) ที่เกษียณอายุแล้ว ที่อาจจะสนใจลงทุนด้วยเหตุผลอื่นๆ ไม่ใช่แค่มองว่าสินค้าหรือสิ่งประดิษฐ์ หรือนวัตกรรมนั้น มีศักยภาพและจะทำเงินได้เท่าไร แต่อาจต้องการให้มีการพัฒนาในสาขานั้นๆ ต่อไป ต้องการสอน (Mentoring) ผู้ประกอบการรุ่นต่อไป ดังนั้นผู้ลงทุนที่เป็นนางฟ้านี้จะเป็นประโยชน์มากในแง่ของการถ่ายทอดประสบการณ์การบริหารจัดการ ตลอดจนคำแนะนำที่มีค่า รวมถึงการใช้เครือข่ายที่สำคัญที่ตนมีอยู่แล้ว ทำให้ธุรกิจใหม่ๆ ประสบความสำเร็จ

Angel’s Fund จะต่างจาก Venture Capital ที่ผู้เขียนเขียนไว้ข้างต้น ตรงที่ Angel’s Fund ใช้เงินทุนของตัวเองในการลงทุน ขณะที่ Venture Capital หรือ VC บริหารจัดการกองทุน ซึ่งเป็นเงินลงทุนของลูกค้า โดยผู้บริหาร VC จะต้องเป็นนักบริหารเงินทุนมืออาชีพ VC จึงมักจะเป็นธนาคาร หรือบริษัทที่ดำเนินธุรกิจ ดังกรณีที่ผู้เขียนยกตัวอย่างข้างต้น จึงมีเงินลงทุนมากกว่า แต่ Angel’s Fund นั้น เนื่องจากเป็นของบุคคล หรืออาจเป็นของครอบครัว จึงมีเงินลงทุนน้อยกว่า ถ้าดูตัวอย่างในสหรัฐ ซึ่งที Angel’s Investors มากมายจะเห็นว่ามีการลงทุนกันตั้งแต่ไม่กี่พันเหรียญสหรัฐไปจนถึง 23 ล้านเหรียญสหรัฐ แต่ส่วนใหญ่คนที่จะเป็น Angel’s Investors ก็มักจะมองผลตอบแทนที่ค่อนข้างสูง ตามที่วิกิพีเดียลงไว้ประมาณ 10 เท่า หรือบางทีก็ 2030 เท่า เนื่องจากมีความเสี่ยงสูง เพราะเป็นการลงทุนในธุรกิจที่เพิ่งเริ่มต้น อาจเป็นเพราะเหตุนี้ ในประเทศจึงไม่มีคนไทยไม่นิยมความเสี่ยง โดยเฉพาะการเสี่ยงโดยเอาเม็ดเงินไปลงทุนให้คนอื่น

อย่างไรก็ตาม ในสหรัฐเองจากตัวเลขของวิกิพีเดีย มีผู้ลงทุนประเภท Angel’s Fund นี้ถึง 2.58 แสนราย ที่เรียกว่ายังดำเนินการอยู่ (Active) ในปี ค.ศ. 2007 นอกจากนี้ก็ยังมีการรวมกลุ่มนักลงทุนเหล่านี้ เพื่อแบ่งปันให้เห็น “Deal Flow” และ “Due Diligence” รวมถึงการรวมกลุ่มกัน เพื่อให้มีการลงทุนขนาดใหญ่ด้วย

Angel’s Fund นี้เป็นตัวหนึ่งที่ช่วยผลักดันให้ธุรกิจด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีของสหรัฐมีความก้าวหน้า โดยเฉพาะเทคโนโลยีใหม่ๆ และไม่ใช่แต่ในสหรัฐในยุโรปก็มีเช่นกัน แถมมีเป็นเรื่องเป็นราว ตั้งขึ้นเป็นกองทุนนางฟ้าแห่งยุโรป หรือเรียกว่าเป็น EAF (European Angel’s Fund) มีการให้สภาพคล่องแก่นักธุรกิจอิสระ หรือนักลงทุนที่ไม่ใช่สถาบัน เพื่อให้สามารถนำเงินไปลงทุนในบริษัทที่มีนวัตกรรม หรือสิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ ในรูปของการลงทุนร่วมกัน นอกจากนี้เคมบริดจ์ (Cambridge) ก็มีที่เรียกว่า “Super Angels” โดยผู้เริ่มก่อตั้งให้เม็ดเงินลงทุนกับบริษัทที่ต้องการขยายกิจการ โดยเน้นไปที่เรื่องของคอมพิวเตอร์ ปัจจุบัน 2 บริษัท คือ บริษัทที่ผลิต Software และบริษัทออกแบบ Chip มี Market Capitalization ถึง 1 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ และอีก 11 บริษัท มี Market Capitalization รวมกันถึง 1,000 ล้านเหรียญสหรัฐ

ที่จริงประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างสหรัฐหรือยุโรป เขาก้าวหน้าไปจนถึงขั้นที่ Angel’s Fund มารวมตัวกันหลายๆ กลุ่ม เพื่อให้กองทุนใหญ่ขึ้น จึงเป็นแหล่งเงินทุนที่ดีของนักคิดนักประดิษฐ์ทั้งหลาย

ในกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนเองก็มีที่ประเทศสิงคโปร์ เป็นลักษณะเครือข่ายของ Angel’s Fund จากต่างประเทศ หรือไม่ก็สนับสนุนโดยหน่วยงานที่เป็นกึ่งรัฐบาล จึงเป็นเรื่องที่ผู้เขียนหยิบขึ้นมาเขียนไว้ เพราะเห็นว่าถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยน่าจะหันมาดูกองทุนลักษณะนี้บ้าง โดยเฉพาะนักธุรกิจใหญ่ๆ เพราะก็เป็นที่รู้กันว่า ประเทศไทยเรามีนักธุรกิจที่เป็นเศรษฐีและมหาเศรษฐีอยู่ไม่น้อย การทำ CSR (Corporate Social Responsibility) นั้นก็เรื่องหนึ่ง แต่ยังมีวิธีอื่นๆ อีกมากที่จะให้แก่เศรษฐกิจและสังคมของประเทศ โดยเฉพาะเมื่อ AEC กำลังจะมาถึง และกองทุนนางฟ้าก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง