ไร้ทางออก

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ธนาคารกลางญี่ปุ่น (บีโอเจ) ประกาศใช้มาตรการผ่อนปรนทางการเงินค่อนข้างจะรุนแรงทีเดียวครับ กับการซื้อคืนพันธบัตรประเภทต่างๆ รวมกันแล้วถึง 1.4 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ นับว่าเป็นยาแรงทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ที่สุดหนหนึ่งของโลกทีเดียว

เพราะญี่ปุ่นเจอภาวะเงินฝืดเล่นงานติดต่อกันมานานหลายปี ญี่ปุ่นจึงจำเป็นที่จะต้องกระตุ้นให้เกิดการหมุนเวียนของเงินในระบบเศรษฐกิจมากขึ้น และยังได้ผลพลอยได้จากค่าเงินเยนที่จะอ่อนตัวลงด้วยเช่นกัน

ญี่ปุ่นและสหรัฐเป็นสองประเทศตัวอย่างการดำเนินนโยบายทางเศรษฐกิจที่กำลังพบกับทางตันในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจของชาติ โดยเฉพาะสหรัฐที่ใช้ทั้งนโยบายการกระตุ้นเศรษฐกิจในภาคจริง และนโยบายทางการเงินมาตลอดนับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา เมื่อเกิดวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ แต่จนถึง ณ วันนี้ การกระตุ้นดังกล่าวก็ยังไม่ออกดอกออกผลให้เห็นชัดเสียเท่าไหร่

กระนั้นก็ตาม การแก้ไขความเฉื่อยทางเศรษฐกิจในโลกปัจจุบันมีทางเลือกเหลืออยู่ไม่มากนัก นอกจากการใช้นโยบายทางดอกเบี้ย นโยบายผ่อนปรนทางการเงิน และการอัดเงินกระตุ้นเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ แต่นโยบายเหล่านี้ก็ล้วนแต่มีผลข้างเคียงรุนแรงตามมาทั้งสิ้น

ทั้งสหรัฐและญี่ปุ่นถือว่าเป็นประเทศที่มีระดับหนี้สาธารณะสูงมากในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว โดยสูงกว่า 100% ของผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) ทั้งสิ้น อันเป็นผลจากใช้นโยบายทางการเงินและการกระตุ้นเศรษฐกิจที่สิ้นเปลือง แต่ไม่ได้ผล

ขณะที่มีตัวอย่างของสหรัฐให้เห็น ญี่ปุ่นก็ยังลุยเดินหน้ากับวิธีการเช่นนี้ ซึ่งทำให้นักวิเคราะห์เศรษฐกิจจากหลายสำนักต่างเริ่มส่ายหน้า เพราะยิ่งจะทำให้ญี่ปุ่นพบกับหนี้สูงขึ้น

เท่านั้นยังไม่พอ ญี่ปุ่นยังเป็นประเทศที่สังคมกำลังเข้าสู่ภาวะที่มีคนวัยเกษียณเต็มไปหมด รัฐมีรายจ่ายมากขึ้นกับการจ่ายบำเหน็จบำนาญและประกันสังคม การเพิ่มภาระหนี้ของรัฐบาลเพื่อนำเงินไปกระตุ้นเศรษฐกิจนั้น จึงเป็นทางเลือกที่ไม่น่าพิสมัยนักจริงๆ

แต่แน่นอนครับ การหารายได้ให้เพียงพอกับรายจ่ายนั้น ญี่ปุ่นก็จำเป็นต้องช่วยทำให้ภาคเอกชนมีรายได้มากเพื่อที่จะได้จ่ายภาษีได้มากขึ้น การใช้นโยบายทางการเงินเพื่อส่งผลทางอ้อมให้ค่าเงินเยนอ่อนค่าลงเพื่อสร้างความได้เปรียบให้กับเอกชนและพ่อค้าญี่ปุ่น จึงเป็นทางเลือกที่รัฐบาลกรุงโตเกียวต้องเลือกจริงๆ

ส่วนไทยเราเจ๋งกว่าญี่ปุ่นครับ ค่าเงินบาทแข็งรายวัน ซ้ำยังกู้มากระตุ้นกันเป็นล้านล้าน ญี่ปุ่นต้องหลีกทางครับ!