เวียดนาม-มาเลเซีย ความล้ำหน้าตลาดบริการ

....พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

ที่ผ่านมาเราได้เริ่มมองเห็นภาพรวมกว้างๆ ที่ไทยเปิดตลาดบริการ หรือเชื่อมตลาดบริการของไทยกับประเทศสมาชิกอาเซียนแล้ว และกำลังจะดูละเอียดขึ้นว่า ในแต่ละ Mode หรือวิธีการให้บริการนั้นไทยได้มีการเปิดอะไรบ้าง เปิดอย่างไร มากน้อยแค่ไหน

โดยจะขอเริ่มจากวิธีการ หรือรูปแบบของการให้บริการ รูปแบบที่ 4 ซึ่งก็คือการที่ผู้ให้บริการเดินทางไปให้บริการในประเทศผู้รับบริการ หรือ Mode 4 ก่อน จึงกลับไป Mode 13 เนื่องจาก Mode 4 เป็น Mode ที่มีความอ่อนไหวเหมือนกันทุกประเทศ จึงเปิดกันไม่มาก และมีเงื่อนไขประกอบเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการตกใจของท่านผู้อ่านที่เป็นนักเปิด หรือเป็นกลุ่มที่มีความกังวลว่าจะมีผลกระทบต่อธุรกิจในประเทศได้

Mode 4 จนถึงขณะนี้ไทยได้เปิดไว้เพียง 2 กิจกรรมคือ 1) ผู้มาติดต่อธุรกิจ หรือจัดตั้งธุรกิจ มีระยะเวลาพำนักไม่เกิน 1 ปี และ 2) ผู้โอนย้ายเข้ามาทำงานกับบริษัทในเครือเปิดให้เฉพาะในระดับบริหาร ผู้จัดการ หรือผู้เชี่ยวชาญ โดยมีระยะเวลาพำนักไม่เกิน 1 ปี และอาจต่อได้ไม่เกิน 3 ครั้ง ครั้งละ 1 ปี

นอกจากนี้ ไทยยังไม่เปิดสำหรับบริการ เช่น วิชาชีพ วิศวะ กฎหมาย บัญชี สถาปนิก บางกิจกรรมภายใต้สาขาโทรคมนาคม ก่อสร้าง และสำหรับบริการขนส่งทางทะเลไม่ผูกพันเรื่องลูกเรือ ส่วนบริการอื่นๆ ไม่เปิดบริการบรรจุภัณฑ์ การพิมพ์ และการจัดจำหน่าย

เห็นเช่นนี้แล้ว หลายท่านคงโล่งอก แต่ท่านที่นิยมการค้าเสรีคงส่ายศีรษะว่าไม่มีอะไรใหม่ ลองมาดูสมาชิกอาเซียนอื่นๆ เป็นการเปรียบเทียบดูบ้าง เช่น เวียดนามที่กำลังหายใจรดต้นคอไทยอยู่ หรือมาเลเซีย ที่แซงไทยไปแล้ว หรือแม้แต่สิงคโปร์ ที่ขึ้นชื่อว่าค้าเสรี ก็จะเห็นได้ว่าไม่แพ้ไทย

เวียดนามเปิดตลาดบริการสำหรับ 1) ผู้โอนย้ายเข้ามาทำงานกับบริษัทในเครือเฉพาะในระดับบริหาร ผู้จัดการ หรือผู้เชี่ยวชาญ เช่นเดียวกับไทย แต่ให้มีระยะเวลาพำนักไม่เกิน 3 ปี และอาจต่ออายุได้ ซึ่งน่าจะมีความยืดหยุ่นมากกว่าไทย แต่ก็ไปกำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมไว้ว่า อย่างน้อย 20% ของจำนวนผู้บริหาร ผู้จัดการหรือผู้เชี่ยวชาญทั้งหมด จะต้องเป็นคนเวียดนาม อย่างไรก็ตาม อย่างน้อยจะอนุญาตให้มีต่างชาติในระดับดังกล่าว รวมกันทั้งหมดได้ 3 คนต่อบริษัท มาถึงตรงนี้หลายท่านคงตั้งคำถามแล้วว่า ทำไมไทยไม่มีเงื่อนไขนี้ คำตอบคือเงื่อนไขนี้ไม่มีในกฎหมายไทยถึงกำหนดไว้ก็ปฏิบัติไม่ได้ 2) ตัวแทนบริษัทต่างชาติที่เข้ามาเพื่อเจรจาติดต่อขายบริการ มีระยะเวลาพำนักไม่เกิน 90 วัน 3) ผู้เข้ามาตั้งบริษัทหรือสำนักงาน ให้เฉพาะผู้บริหารและผู้จัดการที่เข้ามาจัดตั้งธุรกิจ โดยมีระยะเวลาพำนักไม่เกิน 90 วัน และ 4) ผู้ให้บริการที่มีการทำสัญญาตกลงกันเป็นลายลักษณ์อักษร (Contractual Service Supplier) ก็ให้เฉพาะผู้เชี่ยวชาญในสาขาคอมพิวเตอร์ และวิศวกรรม โดยมีระยะเวลาไม่เกิน 90 วัน หรือตามที่ระบุในสัญญา แล้วแต่ว่าอย่างใดน้อยกว่ากัน ซึ่งในกรณีของไทยยังไม่เปิดในสาขาวิศวกรรม

มาเลเซีย โดยทั่วไปเปิดให้ 1) ผู้โอนย้ายเข้ามาทำงานกับบริษัทในเครือเฉพาะในระดับผู้จัดการอาวุโส และผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 2 คนต่อ 1 องค์กร ซึ่งเห็นได้ว่าเปิดแคบกว่าของไทย และระบุไว้ชัดเจนกว่า แต่ในส่วนของระยะเวลา ให้เวลานานกว่าที่ประเทศไทยให้ กล่าวคือ ให้ระยะเวลาพำนักรวมไม่เกิน 5 ปี 2) นอกจากนี้ยังมีการเปิดตลาดบริการให้กับผู้เชี่ยวชาญ หรือผู้เชี่ยวชาญอิสระ แต่มีเงื่อนไขว่าต้องเป็นไปตามความต้องการของตลาด ไม่มีผลกระทบต่อเสถียรภาพของตลาด และการจ้างงานคนมาเลเซีย และ/หรือการฝึกอบรมคนมาเลเซีย โดยมีระยะเวลาพำนักรวมไม่เกิน 5 ปี เงื่อนไขหลังๆ นี้ดูจะซ้ำซ้อนกัน ทำให้เกิดความกำกวม ไม่ชัดเจน และเป็นลักษณะของการสงวนไว้ไห้กับคนมาเลเซียเองค่อนข้างมาก 3) เปิดให้กับนักวิชาชีพ ซึ่งต้องได้รับการยอมรับโดยองค์กรวิชาชีพในมาเลเซีย และได้ขึ้นทะเบียนในองค์กรนั้นๆ โดยมีระยะเวลาพำนักรวมกันไม่เกิน 5 ปี ประเด็นนี้ก็จะคล้ายกับเงื่อนไขของไทย ที่กำหนดให้ต้องได้รับอนุญาตก่อน แต่เงื่อนไขไทยน่าจะเข้มงวดกว่า เนื่องจากมีการกำหนดปริมาณไว้เป็นเงื่อนไขเพิ่มเติมด้วย เช่น ต้องมีใบอนุญาตให้ทำได้ไม่เกิน 1 OP Clinic เป็นต้น 4) ผู้มาติดต่อธุรกิจ ให้มีระยะเวลาพำนักรวมไม่เกิน 90 วัน ซึ่งก็เป็นเงื่อนไขที่เข้มงวดกว่าไทย ในกรณีของไทยกำหนดระยะเวลาไว้ไม่เกิน 1 ปี

ประเด็นที่คล้ายคลึงกับไทยอีกประเด็นคือ การไม่เปิดเสรี/เปิดตลาด สำหรับสาขาโทรคมนาคม

อันที่จริงดิฉันตั้งใจว่าจะจบเรื่องอาเซียนไว้ก่อนในฉบับนี้ แต่เพิ่งยกตัวอย่างมาเปรียบเทียบได้ 2 ประเทศ เห็นจะต้องขอไปจบในฉบับหน้าแล้วล่ะคะ