เกม พท. "รื้อใหญ่รายมาตรา"

โดย...ไพบูลย์ กระจ่างวุฒิชัย

การแก้ไขรัฐธรรมนูญยกสองได้เริ่มขึ้นแล้วเมื่อวานนี้ หลังจากยกแรกแพ้คะแนนที่ศาลรัฐธรรมนูญจนไม่สามารถยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เพื่อทำลายมรดกคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.) ได้ โดยยุทธศาสตร์ของพรรคเพื่อไทยในครั้งนี้ คือ การแก้รายมาตรา

การหันมาให้ความสำคัญกับการแก้ไขรายมาตรามาจากป้องกันไม่ให้ถูกเล่นงานจากฝ่ายตรงข้ามในภายหลัง เนื่องจากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยไว้ว่าการยกร่างใหม่ทั้งฉบับจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อต้องผ่านการทำประชามติก่อนในฐานะที่รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันมาจากการสถาปนาของประชาชนด้วยการออกเสียงประชามติ (คำวินิจฉัยที่ 1822/2555) เป็นผลให้พรรคเพื่อไทยไม่กล้าเปิดประชุมรัฐสภาลงมติเห็นชอบกับการตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ โดยกลัวว่าจะถูกถอดถอนในภายหลัง

เมื่อแก้ไขทั้งฉบับไม่ได้ “การแก้รายมาตรา” จึงเป็นคำตอบของพรรคเพื่อไทย

กระบวนการแก้ไขรายมาตรานั้น ประโยชน์ที่เพื่อไทยจะได้รับคือ ความเสี่ยงทางการเมืองน้อยกว่าการเดินทำประชามติเพื่อขอยกร่างทั้งฉบับ อย่าลืมว่าถึงเวลานั้นไม่มีใครรู้ได้ว่าประชาชนจะมอบฉันทามติให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ถ้าเสียงส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย ทุกอย่างก็จบ พรรคเพื่อไทยจะไม่มีความชอบธรรมในการแก้กฎหมายสูงสุดได้อีก

ตรงกันข้ามกับการแก้รายมาตราได้รับการรองรับจากศาลรัฐธรรมนูญที่วินิจฉัยเป็นอำนาจของรัฐสภา เท่ากับว่าช่วยให้พรรคเพื่อไทยปลอดภัยจากอุบัติเหตุการเมืองมากกว่าการดันทุรังยกร่างใหม่ทั้งฉบับ แม้ว่าการเลือกแบบรายมาตราจะใช้เวลานานมากกว่ายกร่างใหม่ทั้งฉบับก็ตาม

พรรคเพื่อไทยคาดการณ์เอาไว้ว่าการแก้ไขทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ มาตรา 190 ระบบการได้มาซึ่ง สว. และยกเลิกการยุบพรรคการเมือง จะเสร็จสิ้นในช่วงเดือน ส.ค.ก.ย. และต่อให้ในอนาคตมีการนำคดีขึ้นสู่ศาลรัฐธรรมนูญก็มั่นใจว่าจะไม่กระทบต่อกระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรค

กล่าวคือ ไม่ว่าศาลรัฐธรรมนูญจะวินิจฉัยว่าการรื้อทั้ง 3 ประเด็นชอบด้วยรัฐธรรมนูญ พรรคเพื่อไทยจะใช้ช่องทางรัฐสภาเสนอร่างแก้ไขรายมาตราตามยุทธศาสตร์ “รื้อใหญ่รายมาตรา” ซึ่งเป็นอำนาจที่ศาลรัฐธรรมนูญรับรองเอาไว้

ดังจะเห็นได้จากท่าทีของ อุดมเดช รัตนเสถียร สส.นนทบุรี พรรคเพื่อไทย และที่ปรึกษาคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมรัฐบาล ยอมรับเองว่า “ในอนาคตหลังจากเสร็จสิ้นการแก้ไข 3 ประเด็น ได้แก่ 1.มาตรา 190 2.ที่มา สว. และ 3.การยุบพรรคการเมือง อาจมีความจำเป็นแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นรายมาตราเพิ่มเติม เพื่อให้เกิดความเป็นประชาธิปไตย”

เช่นเดียวกับ นพดล ปัทมะ ที่ปรึกษากฎหมาย พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ที่ระบุในทำนองเดียวกันว่า “ขณะนี้นำร่องแก้ไข 3-4 ประเด็นนี้ไปก่อน ส่วนอนาคตถ้า สส.อยากแก้ไขก็แก้ได้”

เมื่อมองถึงความหวังในแผนรื้อใหญ่รายมาตราของพรรคเพื่อไทยจะอยู่ที่ 3 ประเด็นหลักสำคัญ ประกอบด้วย 1.กระบวนการยุติธรรม 2.ระบบเลือกตั้ง สส. และ 3.มาตรา 309

กระบวนการยุติธรรม เป็นเป้าหมายแรกของพรรคเพื่อไทยที่ต้องการเปลี่ยนระบบการสรรหาบุคคลเข้ามาดำรงตำแหน่งองค์กรอิสระ ทั้งคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) คณะกรรมการการเลือกตั้ง ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ

ทั้งนี้ วางแนวให้คณะกรรมการสรรหาที่มาจากฝ่ายตุลาการมีอำนาจเพียงสรรหาบุคคลและให้วุฒิสภาคัดเลือก ไม่ใช่ให้อำนาจวุฒิสภาแค่การให้ความเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบตามที่คณะกรรมการสรรหาเสนอเท่านั้น พร้อมกับตัดสัดส่วนคณะกรรมการสรรหาจากฝ่ายตุลาการ

เสริมใยเหล็กให้รัฐบาลไม่ต้องเผชิญกับองค์กรอิสระ เนื่องจากเมฆหมอกกำลังตั้งเค้าว่าจะมีคดีจำนวนมากเข้าสู่สารบบ พรรคเพื่อไทยจึงต้องวางยุทธศาสตร์ใหม่ โดยให้มี สว.จากการเลือกตั้งเข้าไปทำหน้าที่กลั่นกรององค์กรอิสระแทน สว.ระบบลูกผสมในปัจจุบัน

ระบบเลือกตั้ง สส. เปลี่ยนจากสูตรแบ่งเขต 375 คน และบัญชีรายชื่อ 125 คน มาเป็นรูปแบบรัฐธรรมนูญ 2540 ภายใต้ระบบเขตเลือกตั้ง 400 คน และบัญชีรายชื่อ 100 คน หวังตัดตอนไม่ให้พรรคประชาธิปัตย์เข้ามาได้ส่วนแบ่งใน สส.บัญชีรายชื่อมากเกินไป และบีบให้ลงสู้ในสนามเลือกตั้งระบบเขตเบอร์เดียวที่พรรคประชาธิปัตย์เสียเปรียบพรรคเพื่อไทย

มาตรา 309 เป็นเป้าหมายใหญ่ที่พรรคเพื่อไทยอยากจะแก้เพื่อทำลายความชอบธรรมของเหตุการณ์รัฐประหาร 2549 แต่ติดตรงที่จะเป็นช่องให้ฝ่ายต่อต้านรัฐบาลมองว่าการยกเลิกมาตรา 309 ที่เป็นบทบัญญัติรองรับอำนาจคมช. จะมีผลให้นำไปสู่การตีความคำพิพากษาคดีทุจริตของอดีตนายกฯ ทักษิณให้เป็นโมฆะ จนก่อให้เกิดแรงต่อต้านที่ยากต่อการควบคุม

ทั้งหมดเป็นปฏิบัติการที่พรรคเพื่อไทยวางเอาไว้ว่าจะทำให้สำเร็จ แต่เหนือสิ่งอื่นใดถึงจะมีความดันทุรังมากเท่าไหร่ หากถึงที่สุดแล้วการแก้ไขรัฐธรรมนูญเดินต่อไปไม่ได้จริงๆ พรรคเพื่อไทยก็จะถอยสุดตัวเพื่อรักษาเสถียรภาพ “ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร” ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเอาไว้