ประโยชน์ของคอร์รัปชัน

แม้คอร์รัปชันจะมีโทษเลวร้ายและเรื้อรังอย่างที่เสนอในสองตอนที่ผ่านมา แต่จะกล่าวว่าคอร์รัปชันไม่มีประโยชน์เสียเลยก็ไม่ได้ เพียงแต่ประโยชน์ของคอร์รัปชันเป็นประโยชน์ชนิดที่เลว กล่าวคือถ้าไม่ใช่ประโยชน์ของคนเพียงส่วนน้อย แบบ “ได้กระจุก เสียกระจาย” ก็เป็นประโยชน์ระยะสั้น แบบ “ได้วันนี้ เสียวันหน้า”

ยกตัวอย่างประโยชน์แบบ “ได้กระจุก เสียกระจาย” ง่ายๆ ก็เช่นการที่นักการเมืองสร้างถนนให้กับหมู่บ้าน ในกรณีอย่างนี้สมมติถนนจริงๆ มีมูลค่า 50 ล้านบาท แต่นักการเมืองแกล้งตั้งงบให้ตัวเองสวาปามเพิ่มเข้าไปอีก 50 ล้านบาท รวมเป็น 100 ล้านบาท ซึ่งเห็นชัดๆ ว่าเป็นคอร์รัปชันขั้นอุจาด แต่สำหรับคนส่วนน้อย กล่าวคือชาวบ้านนั้น การคอร์รัปชันนี้ก็ต้องถือเป็นประโยชน์อยู่ดี โดยประโยชน์นั้นก็คือถนนมูลค่า 50 ล้านบาท ซึ่งถ้าตีเสียว่ามีชาวบ้านอยู่ 200 คน ก็เท่ากับแต่ละคนได้ “ประโยชน์” กันคนละ 2.5 หมื่นบาท ในแง่นี้ ใครๆ จึงปฏิเสธไม่ได้ว่าคอร์รัปชันเป็นประโยชน์แน่ๆ ยิ่งสำหรับชาวบ้านนั้น โปรเจกต์คอร์รัปชันนี้ ยิ่งต้องถือเป็นศุภนิมิตอันน่ายินดีเลยทีเดียว

อย่างไรก็ตาม “ประโยชน์” อย่างนี้ตั้งอยู่บนความเสียหายของคนทั้งประเทศ เพราะเงินที่นักการเมืองโกงเพิ่มขึ้นมาอีก 50 ล้านบาทนั้นสุดท้ายก็ต้องเอาเงินภาษีมาจ่าย เพียงแต่ในเมื่อเงินภาษีนั้นเก็บจากคน 60 ล้านคน ก็เท่ากับว่าแต่ละคนเสียคนละประมาณ 80 สตางค์เท่านั้นซึ่งย่อมไม่มีใครรู้สึก ไม่มีใครประท้วงต่อต้านไปๆ มาๆ คนเลยเห็นว่าคอร์รัปชันไม่เลวร้ายอะไร เพราะลักษณะที่ได้กระจุก เสียกระจายของคอร์รัปชันนั้น ทำให้ประโยชน์ของมันมีคนจับต้องได้ ในขณะที่โทษของมันไม่มีใครรู้ตัว

ส่วนตัวอย่างของประโยชน์แบบ “ได้วันนี้ เสียวันหน้า” ก็เช่น การสร้างสนามบินใหม่แล้วคอร์รัปชัน อย่างสนามบินควรจะสร้างด้วยเงินเพียง 1 แสนล้านบาท ก็คอร์รัปชันเสียอีก 4 หมื่นล้านบาท รวมเป็นใช้งบประมาณ 1.4 แสนล้านบาท ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นการโกงถล่มทลายแทบจะพังประเทศ อย่างไรก็ตาม ในเมื่อเงินส่วนที่ถูกโกงเป็นหลักหมื่นล้านนั้นไม่ได้จัดเก็บเป็นก้อนใหญ่ก้อนเดียวให้คนเห็น แต่ถูกเฉลี่ยไปในอนาคตในรูปของการตัดค่าเสื่อมราคาอีก 30 ปีบ้าง ถูกเฉลี่ยไปในค่าตั๋ว ซึ่งแพงขึ้นอีกใบละสิบบาทยี่สิบบาทบ้าง คนก็ย่อมไม่เดือดร้อน เพราะมองส่วนที่ “เสีย” ไม่ออก ต่างกับส่วนที่ “ได้” กล่าวคือสนามบินอันทันสมัย ซึ่งทุกคนเห็นได้ชัดในวันนี้ เดี๋ยวนี้ จึงเป็นธรรมดาอยู่เองที่ในความรู้สึกของคนส่วนใหญ่ โครงการสร้างสนามบินเป็นเรื่องของประโยชน์มากกว่าการกินบ้านกินเมือง

อย่าว่าแต่ อย่างที่ภาษิตละตินว่า “เงินนั้นไม่มีกลิ่น (Pecunia non olet)” กล่าวคือเงินที่มาจากการคอร์รัปชันหรือเงินไหนๆ ในทางเศรษฐศาสตร์มันก็เงินทั้งนั้น ไม่หอม ไม่เหม็นกว่ากัน และก็ขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้เหมือนกันด้วย ดังนั้น ถึงบรรดาโครงการอภิคอร์รัปชันทั้งหลายจะมีโทษมาก แต่พร้อมกันนั้น มันก็ทำหน้าที่กระตุ้นให้เกิดการขยายตัวการลงทุน ตลอดจนการบริโภคได้จริงๆ อย่างน้อยก็ในระยะสั้น

ยกตัวอย่างเช่น กรณีที่เราอนุมัติงบประมาณพิเศษ 3.5 แสนล้านบาท เพื่อแก้ปัญหาวิกฤตน้ำท่วมนั้น เงินก้อนเดียวนี้ ไม่ช้าก็จะแปรไปเป็นค่าอิฐ ค่าปูน ค่าจ้างคนงาน ค่าขนมของลูกคนงาน ฯลฯ เรื่อยไปอีกไม่รู้จบ เป็นการกระตุ้นให้เกิดการลงทุนและการบริโภคได้อย่างมหาศาล เรียกว่าในทางเศรษฐศาสตร์เศรษฐกิจจะขยายตัวเท่ากับ 3.5 แสนล้านบาท (หักด้วยส่วนที่นำเข้า) ซึ่งแปลว่ามากกว่าร้อยละ 3 ของรายได้ประชาชาติต่อปีในปัจจุบันเลยทีเดียว

ดังนั้น ต่อให้โครงการ 3.5 แสนล้านบาทมีคอร์รัปชันเสีย 1 แสนล้านบาท ส่วนที่ถูกคอร์รัปชันก็ยังจะถูกนับเป็นรายได้ประชาชาติอยู่ดี เป็นผลงานให้รัฐบาลคุยได้ด้วยซ้ำ แม้ว่า “รายได้ประชาชาติ” ส่วนที่ว่า ลงท้ายแล้วจะไหลไปเข้าเซฟหรือตู้เสื้อผ้าของนักการเมืองเพียงไม่กี่คน

อย่างไรก็ตาม ความดีของคอร์รัปชันในระยะสั้นอย่างที่ว่ามานี้ไม่นานก็จะกลับกลายเป็นความเลวร้ายในอนาคต เพราะเงินที่เรานับเป็นรายได้ประชาชาตินั้น ไม่ได้งอกมาจากยอดไม้ แต่เป็นเงินกู้ เงินกู้ที่สุดท้ายเราก็ต้องใช้ ไม่ว่าจะด้วยเงินภาษีของเราหรือของลูกหลานของเรา

หลายๆ ครั้ง “รายได้ประชาชาติ” ที่เราภาคภูมิใจ จึงเป็นเพียงเงินในอนาคตที่ถูกดึงมาใช้สร้างความหวือหวาในปัจจุบัน โดยที่ไม่แน่ว่าจะเกิดประโยชน์คุ้มค่าหรือไม่ เรียกได้ว่าเป็น“อัฐยายซื้อขนมยาย” (หรือไม่ก็ “อัฐหลานซื้อขนมยาย”) ซึ่งเอาเข้าจริงๆ ไม่ได้มีความหมายอะไรมากไปกว่าการใช้เงินตัวเองหลอกตัวเอง