ศึกษาก่อนเจรจา

แนวคิดการกระจายอำนาจในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ จัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษเพื่อให้เหมาะสมกับลักษณะเฉพาะทั้งเชื้อชาติและวัฒนธรรม อาจจะยังเป็นสิ่งที่สังคมไทยมองอย่างหวาดระแวง

แม้จะเคยพูดถึงเรื่องนี้กันมาตลอด 9 ปีแห่งความรุนแรงชายแดนภาคใต้ ทั้ง พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกรัฐมนตรี สมัยปี 2547 ซึ่งผุดแนวคิดปัตตานีมหานคร เรื่อยมาจนถึงรัฐบาลปัจจุบัน พรรคเพื่อไทยก็เคยใช้นโยบายนครปัตตานีหาเสียงเมื่อการเลือกตั้งทั่วไปปี 2554 แต่ทุกครั้งก็ถูกโต้กลับว่าอาจจะไม่ใช่ทางแก้ปัญหาและสุ่มเสี่ยงต่อความมั่นคง ความเป็นปึกแผ่นหนึ่งเดียวของประเทศ

พรรคเพื่อไทยเมื่อได้เป็นรัฐบาลก็ไม่เคยหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาอีกเลย บทบาทในประเด็นกลับเป็นนายสมศักดิ์ เกียรติสุรนนท์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ที่แต่งตั้งนายประสพ บุษราคัม สส.อุดรธานี พรรคเพื่อไทย เป็นประธานคณะอนุกรรมการปรับปรุงและพัฒนากฎหมายด้านความมั่นคง ในคณะกรรมการปรับปรุงและพัฒนากฎหมายเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน (กปพ.) ซึ่งนายประสพ มีแนวคิดยกร่างกฎหมายนครปัตตานีขึ้นมา แต่ก็กลับเงียบหายไป

ล่าสุด ผู้รับผิดชอบหน่วยงานความมั่นคงมีอาการนั่งไม่ติดเก้าอี้ หลังมีข่าว พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตรเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ให้สัมภาษณ์ว่า บทสรุปการพูดคุยสันติภาพกับขบวนการบีอาร์เอ็นอาจอยู่ที่การตั้งนครปัตตานี

ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง รองนายกรัฐมนตรี พล.อ.อ.สุกำพล สุวรรณทัต รมว.กลาโหม ปฏิเสธว่าไม่มีแนวคิดนี้

แต่ไม่ว่าอย่างไร แนวคิดเรื่องการปกครองท้องถิ่นรูปแบบพิเศษก็เป็นสิ่งที่หลายฝ่ายคาดการกันไว้ว่า จะเป็นหนึ่งในเงื่อนไขที่ทั้ง สมช.และขบวนการก่อความไม่สงบต้องพูดคุยกัน เพียงแต่เร็วเกินไปที่จะพูดถึงเรื่องนี้ขึ้นมาก่อน

สิ่งที่รัฐบาลควรต้องทำ ไม่ใช่ว่าจะยอมรับหรือไม่ยอมรับในเรื่องการกระจายอำนาจให้ชายแดนภาคใต้ แต่จะต้องศึกษารายละเอียดอย่างรอบด้านว่า การกระจายอำนาจให้จัดการปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษที่ว่านี้ แก้ปัญหาและตอบสนองต่อความต้องการของคนส่วนใหญ่ในพื้นที่ได้จริงหรือไม่

อย่างน้อยที่สุด การกระจายอำนาจดังกล่าว จะเป็นข้อเสนอให้ทุกฝ่ายได้มองภาพอนาคตการอยู่ร่วมกันโดยไม่มีความรุนแรง ซึ่งต่อให้เป็นแนวทางที่ถูกต้อง คนในพื้นที่ยอมรับ แต่ก็หาใช่แนวทางเดียวที่จะเป็นสูตรสำเร็จ การแก้ปัญหาความไม่สงบยังต้องพึ่งพาปัจจัยอื่นๆ อีกหลายเรื่อง

รัฐบาลจึงควรที่จะศึกษาเรื่องนี้อย่างจริงจัง