ทีวีเพื่อใคร

การประกาศใช้มาตรา 40 ตามรัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 ซึ่งเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์พฤษภา ปี 2535 เจตนารมณ์หลักเพื่อต้องการปฏิรูปสื่อ กระจายความเป็นเจ้าของคลื่นความถี่ ซึ่งถือเป็นสมบัติของชาติ แต่ที่ผ่านมาอยู่ในมือของรัฐและเอกชนไม่กี่ตระกูล

ผ่านมา 15 ปี องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญเกิดขึ้น คือ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ซึ่งเป็นความหวังว่าจะทำให้การปฏิรูปสื่อเป็นจริง แม้ด่านแรกของความพยายามจะไร้ผล เพราะยังไม่สามารถนำคลื่นความถี่ที่อยู่ภายใต้สัมปทานมาจัดสรรใหม่ได้

อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนว่า กสทช.จะพยายามเดินแผนสองต่อด้วยการเปิดประมูลทีวีดิจิตอล โดยอ้างการเคลื่อนตัวของเทคโนโลยีและการเพิ่มโอกาสการจัดสรรคลื่นความถี่สู่ภาคส่วนต่างๆ ตามที่กฎหมายกำหนด ทั้งภาครัฐ ชุมชน และเอกชน ผ่านบริการ 3 ประเภท คือ บริการสาธารณะ ชุมชน และธุรกิจ

การจัดสรรคลื่นความถี่ทีวีดิจิตอลครั้งนี้ ตามแผนเดิมมีทั้งหมด 48 ช่อง แบ่งเป็นคลื่นความถี่สำหรับชุมชน 12 ช่อง บริการสาธารณะ 12 ช่อง และสำหรับภาคธุรกิจ 24 ช่อง แบ่งเป็นช่องทั่วไป 10 ช่อง ช่องเด็ก 5 ช่อง ช่องข่าว 5 ช่อง และช่องความคมชัดสูง (เอชดี) 4 ช่อง ซึ่งในส่วนนี้ต้องประมูล

แต่ล่าสุด กสทช.ปรับสัดส่วนช่องรายการของภาคธุรกิจใหม่ เพิ่มเอชดีเป็น 7 ช่อง ช่องทั่วไปลดเหลือ 7 ช่อง ช่องข่าวเพิ่มเป็น 7 ช่อง และช่องเด็กลดเหลือ 3 ช่อง พร้อมมีข่าวว่าต้องปรับราคาตั้งต้นใหม่ และทำให้ราคาประมูลช่องเอชดีที่เคยสูงถึง 3,000 ล้านบาท ต่ำลงเหลือเพียง 1,000 ล้านบาท

การปรับแผนประมูลใหม่ของ กสทช.ครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าเป็นการปรับตามความต้องการของเอกชนรายใหญ่เป็นหลัก การแพ็กช่องทั่วไปกับช่องข่าวก็เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองกับผู้โฆษณาด้วยข้ออ้าง เกรงว่าจะไม่มีผู้ประมูล

โมเดลการประมูลใหม่นี้ จึงทำให้เห็นภาพชัดเจนว่าใครจะผู้คว้าเค้กทีวีดิจิตอลก้อนนี้ ซึ่งก็คงจะมีหน้าตาไม่ต่างจากผู้ครอบครองคลื่นความถี่ที่มีอยู่ในปัจจุบัน รวมกับเอกชนรายใหญ่ๆ ซึ่งมีไม่กี่รายที่มีความพร้อม โดยเฉพาะเงินลงทุน

ถึงตอนนี้ ความหวังของการปฏิรูปสื่อตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่เรียกร้องกันมานานกว่า 15 ปี ก็คงริบรี่ลงไปอีก

กสทช.เคยถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักมาแล้วในการประมูลคลื่นความถี่ 3จี

จึงควรใช้โอกาสนี้แก้ไข ออกหลักเกณฑ์ที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการกลุ่มใหม่ได้มีโอกาสเข้ามามีส่วนในอุตสาหกรรมทีวีเมืองไทย เพื่อให้การปฏิรูปสื่อเกิดได้อย่างแท้จริง