เพื่อไทยพ่ายไม่ผิดคาด

หักทุกปากกาโพลเมื่อ ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร จากพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) ชนะ พล.ต.อ.พงศพัศ พงษ์เจริญ ผู้สมัครจากพรรคเพื่อไทย (พท.) มุมแดงไปในที่สุด แม้ก่อนหน้านี้หลายคนจะคาดการณ์ว่า คุณชายหมู จะเสียเก้าอี้ให้ผู้ว่าฯ หน้าใหม่ แต่ในที่สุด ปชป.ก็คงยึดฐานที่มั่นเมืองหลวงแห่งนี้ไว้ได้

นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักวิชาการอาวุโส มองว่า ชัยชนะของ ปชป.ครั้งนี้ มาจากการนำสนามเมืองหลวงไปผูกโยงกับการเมืองระดับชาติ เพื่อให้เห็นว่าสนามนี้มีนัยสำคัญ เพราะคนกรุงส่วนใหญ่ไม่ได้มีใครคำนึงถึงการทำงานของผู้ว่าฯ ในแง่มุมท้องถิ่นอยู่แล้ว เพราะคนกรุงส่วนใหญ่รู้ดีว่า อำนาจของผู้ว่าฯ กทม.นั้นน้อยมาก ดูแลได้แค่ฟุตปาท แต่บนถนน หรือตำรวจ ก็ไม่มีอำนาจ

“ยุทธศาสตร์ พท.เห็นได้ชัดว่าอยากได้ กทม.มาก เพราะอยากเปิดพื้นที่เมืองหลวงนำไปสู่การเลือกตั้งระดับชาติต่อไป เดาได้เลยว่า ถ้าคุณพงศพัศได้เป็นผู้ว่าฯ รัฐบาลจะทุ่มโครงการต่างๆ เข้าไป เพื่อหวังผลในการเลือกตั้งใหญ่ และทำลายฐานที่มั่นสำคัญของ ปชป.

ปชป.อ่านเกมนี้ออก เลยออกแคมเปญอิงการเมืองระดับชาติด้วยการดึง ‘ทักษิณ’ ลงมาเล่นด้วยเช่นกัน จนในที่สุดก็เลยเป็นการแข่งขันกันที่มากกว่าท้องถิ่น แต่ครั้งนี้คะแนน พงศพัศ ก็ไม่ได้น้อย ทำให้เห็นว่า คน กทม.กว่า 1 ล้านคน ไม่ได้กลัวทักษิณอย่างที่ ปชป.ขู่เสมอไป ซึ่ง พท.ก็คงมีความหวังมากขึ้น และการเลือกตั้งครั้งหน้าก็คงสู้กันดุเดือดอย่างแน่นอน”

นิธิ ยังหวังว่า ในสมัยที่ 2 ของ ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ จะมีการเปลี่ยนแปลงภายใต้การผลักดันของภาคประชาชน เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 เพื่อเพิ่มอำนาจของผู้ว่าฯ กทม.ให้มากขึ้น เพราะแม้จะเหนือกว่าจังหวัดอื่นตรงที่สามารถเลือกตั้งผู้ว่าฯ ของตัวเองได้ แต่การพัฒนาที่เกิดจากตัวผู้บริหารเมืองยังคงน้อยมาก และให้อำนาจส่วนกลางอย่างรัฐบาลเป็นคนตัดสินใจต่อไป

ขณะที่ ไชยันต์ ไชยพร อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็เห็นสอดคล้องกันว่า นโยบาย “การบริหารงานอย่างไร้รอยต่อร่วมกับรัฐบาล” ของ พงศพัศ นั้น คือจุดอ่อนหลักที่ทำให้ พท.แพ้ เพราะตัว นายกฯ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และคณะรัฐมนตรีชุดนี้ ไม่ได้พิสูจน์ให้เห็นว่าเกือบ 2 ปี มีผลงานโดดเด่นอะไรบ้าง หากจะ “ไร้รอยต่อ” กับ พงศพัศ ต่อไปก็คงจะไม่มีประโยชน์อะไร

“ปกติเราห่วงกันว่าผู้สมัครอิสระจะไปตัดคะแนนพรรคใหญ่ ครั้งนี้กลับกลายเป็นว่า พรรคใหญ่ตัดคะแนนผู้สมัครอิสระจนหมด หากวาดภาพกรุงเทพฯ ทั้งหมด ปชป.ได้ 1.2 ล้าน ส่วน พท.ได้ 1.07 ล้าน จะเห็นว่าไม่ต่างกันมาก

ด้วยอำนาจที่ไม่เบ็ดเสร็จเด็ดขาดลักษณะนี้ คุณชายสุขุมพันธุ์เองก็ต้องระวังพอสมควร เพราะอาจไม่ได้คุมเสียงข้าราชการ กทม.ได้เบ็ดเสร็จ ขณะเดียวกันฝ่ายตรงข้ามที่เฝ้าจับตาการทำงานอยู่ก็มีจำนวนมาก”

ไชยันต์เชื่อตั้งแต่แรกแล้วว่า ถึงอย่างไรสุขุมพันธุ์ก็นอนมา โดยประเมินจากฐานเสียงของ ปชป.เดิมที่ได้มากกว่า 9 แสนคะแนน ตั้งแต่ อภิรักษ์ โกษะโยธิน เป็นผู้ว่าฯ กทม.ครั้งแรก เมื่อปี 2547 ขณะที่ผู้สมัครอิสระอย่าง พล.ต.อ.เสรีพิศุทธ์ เตมียาเวช หรือ สุหฤท สยามวาลา ต่างก็จืดชืดมากเกินกว่าที่จะให้ใครไปลงคะแนนให้

เขายอมรับว่า คะแนนของ พงศพัศ ที่มากถึง 1 ล้านเสียงนั้น อาจเกิดจากการเลือกใช้มุขหาเสียง “เผาบ้านเผาเมือง” ที่ ปชป.ทำมาโดยตลอด แต่ก็ไม่หมายความว่าจะใช้มุขนี้ไปได้ตลอด ด้วย 1 ล้านเสียงของเพื่อไทยคราวนี้สะท้อนว่า ครั้งต่อไป กทม.อาจไม่ใช่ฐานที่มั่นของ ปชป.อีกต่อไป และ สส.เขตที่เคยครองพื้นที่เดิมนั้น คงได้หนาวๆ ร้อนๆ กันบ้าง