แผนรับเด็กโรงเรียนดัง

ก่อนเริ่มปีการศึกษาใหม่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จะมีคำสั่งถึงโรงเรียนทุกแห่งในสังกัด ให้กำหนดแผนการรับนักเรียนว่าแต่ละแห่งจะเปิดรับนักเรียนชั้นใด กี่ห้อง โดยจำนวนรับสูงสุดต้องไม่เกินห้องละ 50 คน

โรงเรียนจะต้องรับนักเรียนทุกคนที่มาสมัครเข้าเรียน หากมีผู้สมัครเกินจำนวนให้ใช้วิธีการจับสลากคัดเลือก และหากโรงเรียนใดมีนักเรียนมาสมัครเป็นจำนวนมาก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจะพิจารณายกระดับให้เป็นโรงเรียนอัตราการแข่งขันสูง โดยดูจากผลการรับนักเรียนย้อนหลัง 3 ปี

ปัจจุบันมีโรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูงสังกัด สพฐ. ทั้งระดับประถมและมัธยมทั่วประเทศถึง 280 แห่ง ซึ่งทุกแห่งจะต้องกำหนดสัดส่วนการรับนักเรียน รวมถึงสัดส่วนคะแนนที่ใช้คัดนักเรียนให้ชัดเจน โดยอาจกำหนดว่าในจำนวนที่รับได้ทั้งหมด จะเปิดโอกาสให้นักเรียนในเขตพื้นที่บริการ หรือเด็กที่มีทะเบียนบ้านอยู่ในบริเวณที่สามารถเดินทางไปเข้าเรียนในโรงเรียนได้สะดวก เข้ามาจับสลากเรียนได้ 25% ส่วนอีก 25% ต้องสอบคัดเลือกและใช้คะแนนแบบทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน (โอเน็ต) อีก 50% เปิดโอกาสให้นักเรียนทั่วไปที่มีทะเบียนบ้านที่ไหนก็ได้เข้าเรียนได้ โดยดูจากคะแนนสอบคัดเลือกและคะแนนโอเน็ต

อย่างไรก็ตาม บางแห่งยังกำหนดให้มีที่นั่งเรียนอีก 5% สำหรับเด็กที่มีความสามารถพิเศษทางด้านดนตรีและกีฬาด้วย

นอกจากนี้ สพฐ.ยังกำหนดให้โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง เตรียมรายชื่อโรงเรียนเครือข่ายไว้ให้นักเรียนและผู้ปกครองทราบ สำหรับรองรับนักเรียนที่พลาดโอกาสทั้งจากการสอบแข่งขันและจับสลาก

มาตรการกำหนดแผนรับนักเรียนนั้น สพฐ. ระบุว่า เป็นแนวทางที่ใช้ป้องกันการรับเงินใต้โต๊ะเพื่อแลกกับที่นั่งเรียน หรือแป๊ะเจี๊ยะ แต่กระนั้นก็ยังปรากฏข่าวว่าผู้ปกครองต้องจ่ายค่าแป๊ะเจี๊ยะแพงลิ่วทุกปี