มายาคติแห่งคอร์รัปชัน (2)

บทความตอนที่แล้วได้กล่าวถึงมายาคติที่สะท้อนความเข้าใจครึ่งๆ กลางๆ ของคนไทยเกี่ยวกับคอร์รัปชันไปบางส่วน คือ มายาคติที่ว่า “เป็นไปไม่ได้ที่คอร์รัปชันจะสร้างความเจริญ” และ “นักธุรกิจไทยจ่ายค่าคอร์รัปชันเพราะไร้คุณธรรม” ในตอนนี้จึงจะกล่าวถึงมายาคติข้อต่อไป

มายาคติข้อที่สามก็คือ “ข้าราชการเงินเดือนไม่พอประทังชีพ ดังนั้นต้องคอร์รัปชัน”

ข้อเท็จจริงที่ว่ารายได้ของข้าราชการไม่ว่าจะข้าราชการประจำหรือข้าราชการการเมืองนั้น น้อยมากเมื่อเทียบกับอาชีพอื่นๆ ในสังคม ทำให้ดูผิวเผินเหมือนกับว่ามายาคติข้อนี้เป็นความจริง อย่างไรก็ตาม ในเมื่อข้อมูลตัวเลขแสดงให้เห็นว่ามีการปรับเงินเดือนข้าราชการประจำในอัตราที่ค่อนข้างดีมาโดยตลอดในระยะ 10 ปีที่ผ่านมา (และข้าราชการการเมืองก็หาเรื่องขึ้นเงินเดือนตัวเองอยู่บ่อยๆ) แต่กลับไม่ปรากฏว่าอัตราคอร์รัปชันในหมู่ข้าราชการจะยอมแพ้แก่เงินเดือนที่เพิ่มขึ้นนี้แต่อย่างใด มิหนำซ้ำบางทียังมีข่าวข้าราชการบางท่านคอร์รัปชัน “ประทังชีพ” จนเงินทะลักตู้เสื้อผ้าให้ได้ยินได้ฟังกันอีก จึงทำให้ควรเชื่อว่าการเพิ่มรายได้ให้กับข้าราชการและนักการเมือง ไม่ใช่วิธีที่จะหยุดยั้งพฤติกรรมคอร์รัปชันลงได้ เนื่องจากเอาเข้าจริงแล้วข้าราชการที่คอร์รัปชันนั้นไม่ได้ทำไปเพราะเงินเดือนหลวงไม่พอซื้อข้าว แต่เป็นเพราะเงินเดือนหลวงนั้นใช้ซื้อคอนโดมิเนียม หรือซื้อรถแพงๆ ใช้ไม่ได้อย่างที่รู้ๆ กันอยู่ต่างหาก

มายาคติข้อที่สี่ก็คือ “ปัญหาไม่ได้อยู่ที่มีการคอร์รัปชัน แต่อยู่ที่มีการคอร์รัปชันมากเกินสมควร”

เนื่องจากกระทั่งประเทศที่ดีที่สุดในโลก ก็ไม่ได้รับคะแนนเต็ม 10 จากดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชัน ทำให้คนบางส่วนเกิดความรู้สึกว่าคอร์รัปชันเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ทั่วทุกมุมโลก และปัญหาของเมืองไทยก็เป็นเพียงแต่ว่าระดับของคอร์รัปชันเพิ่มขึ้นจนมากเกินสมควรเท่านั้น ดังนั้นคนเหล่านี้จึงเห็นว่าการจะแก้ปัญหาคอร์รัปชันไม่ใช่เรื่องของการกำจัดกวาดล้าง แต่เป็นเพียงการควบคุมคอร์รัปชันให้อยู่ในขนาดที่ “กำลังดี” เท่านั้น อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงชี้ให้เห็นว่า การที่ประเทศใดจะมีระดับคอร์รัปชันต่ำ มิใช่เกิดขึ้นเพราะประเทศเหล่านั้นสามารถคุมให้การคอร์รัปชันอยู่ในระดับพอหอมปากหอมคอได้ แต่เป็นเพราะประเทศเหล่านั้นไม่ยอมรับคอร์รัปชันทุกรูปแบบ ทำให้แม้สุดท้ายจะไม่เกิดความสำเร็จครบร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ผลลัพธ์ที่ได้ก็จะดีพอจะระงับการคอร์รัปชันของประเทศให้อยู่ในระดับต่ำที่สุดเท่าที่จะพึงเป็นไปได้ต่างหาก

ส่วนมายาคติข้อสุดท้ายก็คือ “คอร์รัปชันหยั่งรากลึก จนป่วยการที่จะต่อต้าน”

มายาคติข้อนี้มาจากความเชื่อว่าคอร์รัปชันเป็นวัฒนธรรมอันหยั่งรากลึกในสังคมไทยทุกระดับตั้งแต่โบราณกาลมา ไม่มีทางที่จะขุดถอนได้สำเร็จ การต่อสู้กับคอร์รัปชันจึงรังแต่เป็นการฝืนครรลอง และปั่นป่วนระบบ ไม่สู้การเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมหรือหาประโยชน์จากมันให้ได้จะดีกว่า แต่มายาคติข้อนี้ไม่จำเป็นต้องได้รับการอธิบายแก้ไขอะไร เพราะไม่ใช่เรื่องของความเข้าใจผิดถูก เป็นเพียงแต่เรื่องของมิจฉาทิฐิที่มาจากนิสัยเห็นแก่ได้ มักง่าย และเข้าข้างตนเองของคนบางส่วนเท่านั้นเอง ถ้าเลิกเสียได้ ก็จะหลุดพ้นมายาคติข้อนี้เอง

อย่างไรก็ตาม มายาคติทั้งหมดดังได้กล่าวมาข้างต้นถือเป็นอุปสรรคด่านแรกของการต่อสู้กับคอร์รัปชัน ดังนั้นจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่เราทั้งหลายจะต้องมองมายาคติเหล่านี้ให้ออกโดยเร็วไว เพื่อที่ว่าสังคมจะได้เกิดฉันทามติ อันจะนำไปสู่การผนึกกำลังทุกภาคส่วนในการจัดทรัพยากร กำหนดกลยุทธ์ตลอดจนวางกระบวนทัพเพื่อเข้าสู่การโรมรันสงครามกับคอร์รัปชันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

และทำให้การต่อสู้กับคอร์รัปชันเป็น “วาระแห่งชาติ” ของคนในประเทศร่วมกันได้อย่างแท้จริง