โขงแล้ง
.
.
....ธนพล ไชยภาษี
สุดสัปดาห์นี้ประเทศไทยกำลังจะเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดผู้นำลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง ครั้งที่ 1 ระหว่างวันที่ 45 เม.ย. ซึ่งผู้นำจากลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่างอันได้แก่ ลาว ไทย กัมพูชา และเวียดนาม จะเข้าร่วมถกหารือในหลายมิติร่วมกันของแม่น้ำโขง ซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในประเทศจีน
เรื่องโขงแล้งเป็นประเด็นที่สื่อในเมืองไทยจับมาเล่นกันหลายครั้งในปีนี้ เพราะจากสภาพความเหือดแห้งที่เกิดขึ้นอย่างที่ไม่เคยเป็นมา หลายจุดนั้นแม่น้ำแห้งขอดจนแทบจะเดินข้ามไปฝั่งลาวได้กันทีเดียว
จีนซึ่งเป็นประเทศต้นน้ำแม้ว่าจะมีการสร้างเขื่อนขึ้นหลายแห่งกั้นสายน้ำโขงเอาไว้ แต่จีนก็ยืนยันว่าเขาก็แล้งเหมือนกัน ขณะที่ในเวียดนามเองก็เกิดภาวะแล้งมากที่สุดในรอบศตวรรษ รวมถึงแม่น้ำแดงทางตอนเหนือของประเทศที่ไม่เกี่ยวกับน้ำโขง ระดับน้ำก็แห้งขอดเห็นสันดอนดินเหมือนกัน
ข้อสันนิษฐานหนึ่งก็คือ ความแห้งแล้งเหล่านี้เกิดจากปรากฏการณ์เอลนินโญที่เป็นสาเหตุของความแห้งแล้งทั้งหมด โดยจีนก็ชี้แจงว่าที่โขงแล้งเพราะธารน้ำแข็งที่ละลายเป็นสายน้ำอันเป็นต้นสายของน้ำโขงนั้นละลายช้ากว่าทุกปี ดังที่ทราบกันดีว่าปีนี้ในหลายพื้นที่รวมไปถึงบริเวณเทือกเขาหิมาลัยนั้นเกิดภาวะหนาวนานผิดปกติ ประกอบกับในช่วงบริเวณตอนล่างของลุ่มน้ำโขงก็เกิดภาวะแล้งผิดปกติเช่นกัน ต้นน้ำมีน้ำออกมาน้อย ปลายน้ำน้ำฝนก็ตกลงมาไม่มาก จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้โขงแล้งดังที่เห็น
แต่หลายฝ่ายก็เห็นว่าประเด็นดังกล่าวไม่ใช่สาเหตุเดียวที่ทำให้โขงแล้ง แต่เป็นเพราะว่าการสร้างเขื่อนของประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้ล้วนแต่กระทบต่อปริมาณน้ำที่ไหลลงน้ำโขงทั้งสิ้น ถือเป็นการซ้ำเติมปัญหา
ปริมาณน้ำจากประเทศลาวที่ไหลลงน้ำโขงมีอยู่ถึง 35% จากประเทศจีนมีอยู่ราว 16% จากประเทศไทย 18% จากกัมพูชา 18% และจากประเทศพม่า 12%
ในขณะที่สื่อในบ้านเราพุ่งเป้าไปที่เขื่อนในประเทศจีน ซึ่งอยู่ต้นน้ำ แต่จะเห็นว่าปริมาณน้ำจากจีนที่ไหลลงสู่โขงนั้นน้อยกว่าปริมาณน้ำจากไทยเสียอีก ส่วนประเทศลาวมีน้ำไหลลงโขงมากที่สุดคือถึง 35%
ตรงนี้น่าสังเกตครับว่า ลาวประกาศตัวว่าจะเป็น “แบตเตอรี่แห่งเอเชีย” Battery of Asia คือเป็นแหล่งผู้ผลิตพลังงานไฟฟ้าป้อนประเทศเพื่อนบ้าน โดยอาศัยลักษณะภูมิประเทศมากกว่า 70% ที่เป็นภูเขาสูง และเป็นแหล่งกำเนิดน้ำมากมาย
ในลาวมีทั้งเขื่อนที่สร้างเสร็จแล้ว กักเก็บน้ำแล้ว รวมไปถึงเขื่อนที่กำลังก่อสร้าง และเขื่อนที่อยู่ในระหว่างการศึกษาก่อสร้างมากถึงกว่า 70 แห่ง และเขื่อนเหล่านี้ล้วนแต่ขวางแม่น้ำที่ไหลลงสู่น้ำโขงทั้งสิ้น
ปัญหาเหล่านี้ยังไม่มีใครกล้าสรุปชัดๆ เพราะกระทบความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทั้งนั้น และอย่าลืม ไทยก็เป็นลูกค้าใหญ่ที่ซื้อไฟฟ้าจากลาวด้วยครับ m
