ข้าวไทยหมดสิทธิ‘ฮับ’อาเซียน

รับจำนำดันราคาส่งออกสูงปรี๊ดได้เห็นผู้ส่งออกรายเล็กทยอยปิด

ผู้ส่งออกข้าวโวย นโยบายเปิดเสรีและรับจำนำข้าวไร้ประโยชน์ แถมทำข้าวไทยแพงกว่าเพื่อนบ้าน ดับฝันฮับค้าข้าวอาเซียน

นายชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย เปิดเผยว่า ที่ผ่านมายังไม่เห็นประโยชน์การเปิดเสรีนำเข้าข้าวและโครงการรับจำนำข้าวของไทย แต่โครงการดังกล่าวกลับเปิดช่องให้การส่งออกข้าวจากประเทศคู่แข่งแซงหน้าไทย เพราะนโยบายนี้ทำให้ราคาข้าวของไทยสูงกว่าคู่แข่งในอาเซียน ไม่ว่าจะเป็นเวียดนาม พม่า และกัมพูชา

ทั้งนี้ ได้ส่งผลให้ผู้ส่งออกข้าวไทยหลายๆ บริษัทไปซื้อข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านส่งออกแทน ส่วนหนึ่งหันไปทำการค้า โดยตั้งสำนักงาน ตั้งโรงสี และโรงงานปรับปรุงคุณภาพข้าวในประเทศเพื่อนบ้านแล้วส่งออกไปประเทศที่สามแทน ซึ่งช่วยลดต้นทุนการผลิตและค่าขนส่ง เพราะไม่ต้องขนส่งมาไทย แต่อีกมุมหนึ่งกลายเป็นไปช่วยพัฒนาธุรกิจข้าวเพื่อนบ้านและแย่งตลาดเราไป ทำให้แผนการผลักดันไทยเป็นศูนย์กลาง (ฮับ) ค้าข้าวของอาเซียนยากที่จะเป็นจริง

สำหรับแนวคิดการจัดตั้งเขตการค้าข้าวพิเศษตามชายแดนไทยกับประเทศผู้ผลิตข้าว ที่กระทรวงพาณิชย์อยู่ระหว่างการจัดตั้งคณะทำงานศึกษาผลดีผลเสียนั้น ส่วนตัวเห็นว่าเป็นแนวคิดที่ดีและได้ประโยชน์ร่วมกัน แต่ยังเห็นไม่ชัดว่าจะออกมารูปแบบไหน และมีขั้นตอนการควบคุมดูแลอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการรั่วไหล เช่นเดียวกับโครงการรับจำนำข้าว หากรัฐบาลยังเดินหน้าโครงการต่อก็จะทำให้เกิดผลเสียต่อประเทศมากกว่าผลดี เนื่องจากจะทำให้ข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านไหลเข้ามาปนกับข้าวไทย

“นโยบายเหล่านี้เปิดโอกาสให้คู่แข่งขยายตัวเร็วขึ้น เพราะเมื่อราคาข้าวไทยแพงกว่าคนอื่น ก็ทำให้ผู้บริโภคตัดสินใจง่ายขึ้นในการเลือกซื้อข้าว และเมื่อผู้บริโภคมีโอกาสได้ลองชิมข้าวของประเทศคู่แข่ง สักพักก็จะทำให้เริ่มชินกับรสชาติจนติดตลาดแทน ถึงเวลานั้นข้าวไทยคงไม่รู้ว่าจะยืนอยู่ตรงไหน” นายชูเกียรติ กล่าว

อย่างไรก็ดี ในอนาคตผู้ส่งออกข้าวไทยคงหนีไม่พ้นที่จะไปลงทุนในประเทศเพื่อนบ้านแทน เพราะปริมาณส่งออกข้าวจากไทยจะทำได้น้อยลง บางส่วนอาจต้องผันตัวเองเป็นเทรดเดอร์แทนผู้ส่งออกรายที่มีศักยภาพ มีเครือข่ายตลาดดีก็อาจเข้าไปลงทุนทำโรงสีข้าวแล้วส่งออกจากประเทศเพื่อนบ้านแทน

ขณะที่ผู้ส่งออกข้าวรายเล็กๆ ที่ไม่มีศักยภาพและความสามารถที่จะเข้าไปแย่งซื้อข้าวในตลาดมืดมาส่งออกได้ ก็อาจต้องทยอยปิดตัวไปไม่ต่ำกว่า 100 ราย จากทั้งหมด 300 ราย คาดว่าในปีนี้จะเริ่มเห็นภาพชัดขึ้น