ปี 2555 สื่อแบ่งขั้ว สงครามธุรกิจข่าวสาร

หมายเหตุ : ฝ่ายสิทธิเสรีภาพและปฏิรูปสื่อ สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ได้สรุปภาพรวมสถานการณ์สื่อสารมวลชนของไทยในรอบปี 2555 พร้อมกับได้หยิบยกสถานการณ์ข่าวเกี่ยวกับสื่อสารมวลชนและส่งผลกระทบต่อถึงผู้บริโภคข่าวสารจำนวน 5 เรื่อง ซึ่งทั้งหมดมีสาระสำคัญ ดังนี้

สถานการณ์วงการสื่อมวลชนประเทศไทยในรอบปี 2555 เป็นอีกปีที่วงการสื่อมีพัฒนาการไปอีกขั้น หลังจากธุรกิจสื่อโดยเฉพาะการขยับตัวของสื่อหนังสือพิมพ์ใหญ่หลายฉบับลงทุนทำธุรกิจด้านโทรทัศน์มากขึ้น รวมทั้งยังมีผู้ให้บริการกล่องรับสัญญาณโทรทัศน์ดาวเทียมรายใหม่เพิ่มขึ้นหลายราย เป็นผลดีทำให้ประชาชนมีช่องทางในการเลือกรับชมข่าวสารมากมาย

เป็นที่ทราบกันโดยทั่วกันว่าสถานีข่าว หรือรายการข่าวจากโทรทัศน์ดาวเทียมจำนวนหนึ่งเน้นเจาะกลุ่มผู้ชมที่สนับสนุนหรือนิยมชมชอบกลุ่มการเมือง จนเกิดภาพของการแบ่งขั้วทางการเมืองอย่างชัดเจนมากขึ้น เพราะผู้ชมที่ชื่นชอบการเมืองกลุ่มใดก็จะติดตามรายการข่าวนั้นๆ มากเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม ถือเป็นเสรีภาพของประชาชน

แน่นอนว่าภายใต้เสรีภาพที่เบ่งบานของสื่อ สิ่งที่ตามมาคือปัญหาที่ผู้ชมบริโภคข่าวจากสื่อใดสื่อหนึ่งเป็นเวลาต่อเนื่อง อาจจะมีบ้างที่มีการปิดกั้นข้อมูลหรือการแสดงความคิดเห็นของกลุ่มที่ตรงกันข้าม โดยจะยกกรอบจริยธรรมในวิชาชีพของสื่อที่ตนชื่นชอบว่าเหนือกว่าสื่ออื่น

นอกจากนี้แล้ว สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์ฯ ยังได้รวบรวมสถานการณ์ข่าวที่เกิดขึ้นกับสื่อสารมวลชนในประเทศไทย และส่งผลกระทบถึงผู้บริโภคข่าวสาร ในรอบปี 2555 จำนวน 5 เรื่อง ดังนี้

1.การประมูลคลื่น 3จี และปรากฏการณ์จอดำ

ถือเป็นสองเรื่องโด่งดังที่เกี่ยวข้องกับคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) โดยตรง ซึ่งกรณี 3จี นั้น ประชาชนกำลังรอคอยว่าจะได้ใช้เมื่อไหร่หลังจาก กสทช.ได้เปิดประมูลและศาลปกครองก็ได้ยกคำร้องที่ขอให้ระงับการประมูลไปแล้ว ส่วนปรากฏการณ์ “จอดำ” เกิดเป็นประเด็นในช่วงของการถ่ายทอดสดการแข่งขันฟุตบอลยูโร 2012 เนื่องจากติดปัญหาลิขสิทธิ์

2.วิวาทะแหล่งข่าวกับนักข่าว

เกิดขึ้นจากกรณีที่ผู้สื่อข่าวสถานีโทรทัศน์ช่องหนึ่ง สัมภาษณ์นักการเมืองระดับรองนายกรัฐมนตรี และเกิดวิวาทะกันทั้งในวงสัมภาษณ์ ลามไปสู่นอกวงสัมภาษณ์ กระทั่งมีการประกาศจากนักการเมืองคนดังกล่าวว่าจะไม่ให้สัมภาษณ์หากมีนักข่าวคนนั้นอยู่ในวง ซึ่งเรื่องนี้สมาคมนักข่าวฯ ได้เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดเพื่อไม่ให้เกิดการคุกคามสื่อ

3.จับช่างภาพ

เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงที่เจ้าหน้าที่ตำรวจปะทะกับผู้ชุมนุมทางการเมืองที่สะพานมัฆวาน ถนนราชดำเนิน กทม. ในช่วงปลายปีที่ผ่านมา และมีการจับกุมผู้ชุมนุมจำนวนหนึ่งพร้อมกับช่างภาพสื่อมวลชน 3 คน ทั้งได้แสดงตัวว่าเป็นสื่อมวลชนด้วยวิธีต่างๆ แต่ตำรวจชี้แจงว่า การจับกุมเนื่องจากช่างภาพถ่ายภาพที่ละเมิดสิทธิประชาชน จนทำให้องค์กรวิชาชีพสื่อต้องออกแถลงการณ์ตำหนิการทำหน้าที่ของตำรวจ พร้อมกับการยื่นเรื่องถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ตรวจสอบเรื่องนี้

4.สื่อโดนตรวจสอบ

เป็นผลสืบเนื่องจากการที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) มีมติเอาผิดบริษัท ไร่ส้ม ผู้ทำธุรกิจสื่อ ฐานร่วมกันยักยอกเงินโฆษณาของบริษัท อสมท จนเกิดกระแสกดดันให้นายสรยุทธ สุทัศนะจินดา ซึ่งเป็นเจ้าของบริษัท ไร่ส้ม แสดงความรับผิดชอบและกระแสสนับสนุนนายสรยุทธ

5.สงครามเฟซบุ๊ก

เกิดขึ้นบ่อยครั้งในช่วงหลัง ทั้งในแวดวงข่าวการเมือง หรือแวดวงข่าวอื่นๆ ที่มีการนำข้อความจากพื้นที่ส่วนตัวที่เป็นสาธารณชนเข้าถึงได้อย่าง “เฟซบุ๊ก” ของบุคคลที่เป็นเจ้าของเฟซบุ๊กที่สื่อเชื่อว่าเป็นแหล่งข่าว มาเป็นข้อมูลและประเด็นในการเขียนข่าว และสอบถามกับบุคคลที่ถูกเขียนพาดพิง โดยที่ไม่ได้ตรวจสอบว่า บุคคลเจ้าของเฟซบุ๊กนั้นเป็นคนเขียนหรือโพสต์ข้อความด้วยตัวเองจริงหรือไม่ ทำให้เกิดความเข้าใจผิดและเป็นปัญหาเชิงจริยธรรมในการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน