กรองก่อนจะเชื่อ

สังคมต้องใช้ความระมัดระวังในการเสพข้อมูลข่าวสารในเรื่องการจัดฉายาบุคคลสาธารณะในแวดวงต่างๆ รวมทั้งการจัดอันดับข่าว การเสพผลการสำรวจความเห็น หรือโพลของสำนักต่างๆ ซึ่งกำลังทำกันอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในช่วงสิ้นปีเช่นนี้

แรกเริ่มเดิมทีนั้นการจัดฉายาให้บุคคลสาธารณะเป็นกิจกรรมของนักข่าวประจำทำเนียบรัฐบาล และสื่อมวลชนประจำทำเนียบรัฐบาลก็ได้ใช้วิธีการนี้เป็นเสมือนการประเมินการทำงานของคณะรัฐมนตรีและรัฐมนตรีรายบุคคล กระบวนการนี้จึงเป็นเสมือนเครื่องมือสำคัญของผู้สื่อข่าวการเมืองสายทำเนียบรัฐบาล ที่ใช้เป็นเครื่องมือในการตรวจสอบและควบคุมการทำงานของฝ่ายบริหาร ซึ่งได้ผลดีตลอดมา และรัฐบาลหลายรัฐบาลก็เป็นเดือดเป็นร้อนเป็นอย่างมากกับกระบวนการดังกล่าว เพราะผู้สื่อข่าวจะทำกันอย่างโปร่งใส ตรงไปตรงมาและด้วยน้ำหนึ่งใจเดียวกัน

เมื่อวิธีการดังกล่าวมีความศักดิ์สิทธิ์ ทำแล้วมีผลสะเทือน ผู้สื่อข่าวสายต่างๆ ก็ได้นำแบบแผนอันนี้ไปใช้ จึงเกิดธรรมเนียมนิยมในการจัดฉายาในสายข่าวอื่นๆ เช่น รัฐสภา อาชญากรรม บันเทิง ฯลฯ อย่างแพร่หลาย

น่าเสียดายว่า การแพร่หลายของกระบวนการนั้นมิได้เติบโตคู่ไปกับคุณภาพ รวมทั้งการดำเนินการของผู้สื่อข่าวหลายสายงานมิได้ทำโดยสุจริต ยอมให้ผู้ถูกประเมินชักจูงด้วยอามิสต่างๆ ผลที่ออกมาจึงมิได้มีความเที่ยงตรงหรือน่าเชื่อถือ หรืออีกนัยหนึ่งก็อาจกล่าวได้ว่า เป็นวิธีการและเครื่องมือที่ดำเนินการไปแล้วไม่ได้ผลตรงตามเจตนารมณ์แบบเดิมที่ทำกันมา และมิได้มีความศักดิ์สิทธิ์อีกต่อไป

ที่น่าสลดใจคือ บางองค์กร บางสถาบันได้นำวิธีการนี้ไปใช้โดยมีวาระซ่อนเร้น เอาไปเป็นเครื่องมือใช้ประโยชน์ในการเสริมสร้างภาพลักษณ์ให้กับบุคคลสาธารณะสาขาต่างๆ ชนิดไร้ยางอายและขัดต่อความรู้สึกของสาธารณชน และสื่อมวลชนจำนวนมากก็รับเอาผลการตั้งฉายา หรือโพลหรือการจัดอันดับข่าวเหล่านั้นมาเผยแพร่ต่อ โดยมิใส่ใจว่า องค์กรหรือสถาบันที่เผยแพร่ออกมานั้นมีประวัติการทำงาน มีเกียรติคุณเป็นที่ยอมรับในงานด้านนั้นๆ มากพอที่จะมีคุณสมบัติควรที่จะเป็นผู้ดำเนินการในเรื่องนั้นๆ หรือไม่

เพราะเหตุดังกล่าวจึงมีการเผยแพร่ฉายาบุคคลสาธารณะ การจัดอันดับข่าวและการเผยแพร่โพลที่มีวาระซ่อนเร้นกันอย่างแพร่หลาย เมื่อสังคมไม่รู้เท่าทัน ความดี ความชั่ว ถูก ผิด จึงถูกบิดเบือน คนที่ไม่ควรได้รับการยกย่องก็ได้รับการเชิดชู คนที่ควรจะต้องได้รับการยกย่องก็กลบซ่อนไม่ให้มองเห็น

ช่วงนี้เป็นช่วงที่ข้อมูลข่าวสาร เช่นว่าถูกแพร่ออกมาจำนวนมาก สังคมจึงควรใช้วิจารณญาณและเครื่องกรองต่างๆ เช่น ประวัติความเป็นมาขององค์กรที่ทำ ภูมิหลังและบทบาทของสื่อที่เผยแพร่ ฯลฯ มาเป็นเครื่องมือในการทำความเข้าใจเรื่องราวเหล่านี้ให้ดี มิใช่เชื่อถือโดยไม่กลั่นกรอง