มองอนาคตประชากรโลกในอีก 30 ปีข้างหน้า

เรามาดูในเรื่องประชากรกันต่อนะครับ นอกจากนี้โครงสร้างครัวเรือนจะมีขนาดเล็กลง โดยคาดการณ์ว่าในปี ค.ศ. 2030

โดย...โชติชัย สุวรราภรณ์

เรามาดูในเรื่องประชากรกันต่อนะครับ นอกจากนี้โครงสร้างครัวเรือนจะมีขนาดเล็กลง โดยคาดการณ์ว่าในปี ค.ศ. 2030 ผู้ที่อาศัยอยู่แบบครอบครัวเดี่ยวเพียงคนเดียวในครัวเรือนจะมีแนวโน้มสูงขึ้น โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น ฝรั่งเศส นิวซีแลนด์ สหราชอาณาจักร

ส่วนคู่สมรสในหลายประเทศที่อยู่ในกลุ่ม OECD ถูกคาดการณ์ว่ามีแนวโน้มที่จะครองชีวิตคู่โดยไม่มีบุตรมากขึ้น ในขณะเดียวกันอัตราการหย่าร้างของประชากรโลกก็มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเช่นเดียวกัน

โครงสร้างครัวเรือนไทยมีการเปลี่ยนแปลงไปเช่นกัน จากอดีตที่ครอบครัวไทยจะมีลักษณะของครอบครัวใหญ่ มีการอยู่ร่วมกันแบบระบบเครือญาติ และมีการอยู่ร่วมกันอย่างน้อย 3 รุ่น (ปู่ย่า / ตายาย / พ่อแม่และลูก) โดยมีแนวโน้มที่จะมีโครงสร้างครัวเรือนเล็กลงกลายเป็นครอบครัวเดี่ยวมากยิ่งขึ้น และมีรูปแบบการอยู่อาศัยในลักษณะใหม่ๆ เช่น อยู่คนเดียว อยู่กับคนที่ไม่ใช่ญาติมากขึ้น

ในขณะที่แนวโน้มความสัมพันธ์ในครอบครัวมีความเปราะบางมากขึ้น อันเนื่องมาจากการพัฒนาและการแข่งขันทางวัตถุ ทำให้ครอบครัวขาดความอบอุ่นและอ่อนแอ อัตราการหย่าร้างของคนไทยจึงมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นด้วยเช่นกัน

3) ด้านสุขภาพ ทิศทางการเสียชีวิตด้วยโรคไม่ติดต่อมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยโรคภัยที่ยังคร่าชีวิตผู้คนอย่างมากในอนาคต คือ โรคเกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือด มะเร็ง ระบบทางเดินหายใจ ระบบทางเดินอาหาร และโรคอื่นๆ เช่น เบาหวาน มะเร็งปอด ส่วนหนึ่งเกิดจากทางแบบแผนพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป การรับประทานผักน้อยลง การสูบบุหรี่และการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การขาดการออกกำลังกาย ทำให้โรคคนเมืองเหล่านี้คุกคามและคร่าชีวิตประชากรโลกและประชากรไทยอย่างมาก

4) การศึกษา โลกก้าวเข้าสู่สังคมฐานความรู้มากขึ้น จากรายงานของ UNESCO พบว่าแนวโน้มทางด้านการศึกษาของประชากรโลกมีสถานการณ์ที่ดีขึ้น กล่าวคือ อัตราผู้รู้หนังสือของประชากรโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นคาดว่าในปี ค.ศ. 2015 ทั่วโลกจะมีผู้ใหญ่ที่รู้หนังสือถึง 86% สอดคล้องกับรายงานขององค์การสหประชาชาติ ที่พบว่าแนวโน้มด้านการศึกษาของประชากรโลกมีเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ยังพบว่าเทคโนโลยีสารสนเทศในโลกมีการพัฒนาขึ้นเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเจริญเติบโตของโทรศัพท์เคลื่อนที่และการใช้อินเทอร์เน็ต ซึ่งเอื้ออย่างมากต่อการสร้างสังคมฐานความรู้ เนื่องจากอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์เคลื่อนที่เป็นเครื่องมือที่สำคัญที่ช่วยในการกระจายและสั่งสมองค์ความรู้ ในขณะที่ประเทศไทยก็ประสบความสำเร็จอย่างมากในแง่ของการมีอัตราผู้ที่รู้หนังสือในระดับที่สูงมากขึ้น

โดยเมื่อพิจารณาปีที่ได้รับการศึกษาโดยเฉลี่ยของคนไทยในกลุ่มอายุ 15 ปีขึ้นไป พบว่าเพิ่มขึ้นจาก 6.8 ปี ในปี พ.ศ 2539 เป็น 8.1 ปี ในปี พ.ศ. 2552 ทำให้แรงงานไทยในปี พ.ศ. 2552 มีระดับการศึกษาประถมศึกษาลดลงเหลือ 56.2% และคาดว่าในอนาคตอีก 20 ปีข้างหน้า จะมีระดับการศึกษาประถมศึกษาเหลือเพียง 39.9% ขณะที่ระดับอุดมศึกษาจะเพิ่มขึ้นจาก 15.4% ในปี พ.ศ. 2552 เป็น 22.5% ในปี พ.ศ. 2563 และ

5) การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม จะมีแนวโน้มเข้าสู่โลกแห่งความหลากหลายทางวัฒนธรรม กระแสโลกาภิวัตน์ได้นำไปสู่การผสานวัฒนธรรม รวมถึงก่อให้เกิดวัฒนธรรมใหม่ซึ่งเป็นไปตามธรรมชาติของโลก 3 ประการ

ได้แก่ 1) การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างโลกที่คงรูปเป็นกลุ่มก้อน ไปสู่โลกที่เลื่อนไหลให้เกิดการเชื่อมโยงปฏิสัมพันธ์เป็นเครือข่ายที่มากขึ้น และการไปมาหาสู่ระหว่างกันก่อให้เกิดความสัมพันธ์ที่ไม่มีพรมแดนหรือแบบแผนชัดเจน เกิดเครือข่ายทางสังคม ในรูปแบบใหม่ๆ มากมาย