แล้วไง?

โดย...ธนพล ไชยภาษ๊

ถือเป็นเรื่องที่ไม่น่าประหลาดใจอะไรนัก หลังจากมีข่าวที่ว่าการเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจของสมาคมอาเซียนในปี 2558 นั้น จะเลื่อนออกไป 1 ปีเต็ม จากเดิมในวันที่ 1 ม.ค. ไปเป็นวันที่ 31 ธ.ค. 2558

เป็นการส่งสัญญาณถึงความไม่พร้อมของประเทศสมาชิก ที่การเข้าร่วมเป็นหนึ่งเดียวกันทางเศรษฐกิจนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ซึ่งคาดว่าประเทศที่ยังมีปัญหาอยู่ก็หลีกหนีไม่พ้น ลาว กัมพูชา พม่า ซึ่งเป็นสมาชิกรุ่นใหม่ของอาเซียนที่ระดับการพัฒนายังถือว่าไกลกับบรรดายักษ์ใหญ่อาเซียนอื่นๆ

แต่ก็น่าแปลกใจครับที่ในครั้งนี้ อาเซียนยอมประกาศเลื่อน ทั้งๆ ที่ในเวลาปกติ อาเซียนมักจะตัวใครตัวมันอยู่เสมอ เช่น การเปิดการค้าเสรีระหว่างอาเซียนและคู่เจรจา ก็ใช้หลักใครพร้อมก็ไปก่อน

แต่ในครั้งนี้ น่าจะถือว่าอาเซียนให้ความสำคัญกับการเป็นชุมชนทางเศรษฐกิจร่วมกันอย่างจริงจังครับ

กระนั้นก็ตาม โดยส่วนตัวคิดว่าการจะเป็นชุมชนทางเศรษฐกิจอาเซียนนั้นจะเป็นจริงได้หรือไม่ เป็นเรื่องน่าคิดครับ

เพราะว่าแต่ละประเทศก็ต้องมีได้มีเสียอย่างชัดเจน สินค้า แรงงาน (เฉพาะประเภท) จากอาเซียนจะไหลทะลักข้ามพรมแดนกันสนุก ดังนั้นจึงถือว่ามีความเสี่ยงอยู่ไม่น้อยเช่นกัน

แล้วถ้าหากมีประเทศสมาชิกประเทศใดประเทศหนึ่งเกิดเบี้ยวขึ้นมาแล้วจะเกิดอะไรขึ้น

ก็ต้องบอกว่า จะไม่มีอะไรเกิดขึ้นครับ

เพราะดังที่รู้อยู่แล้วตั้งแต่ต้น เมื่อครั้งการร่างปฏิญญาอาเซียนซึ่งเสมือนหนึ่งรัฐธรรมนูญของอาเซียนนั้น ไม่มีการระบุชัดถึงมาตรการลงโทษใดๆ ของประเทศสมาชิกที่ไม่ปฏิบัติตามกฎที่วางไว้

นี่แหละครับ จุดอ่อนของอาเซียน ข้อตกลงก็เป็นเพียงข้อตกลงกันเท่านั้น โดยที่ไม่มีการผูกมัดทางกฎหมายใดๆ หากสมาชิกกระทำขัดต่อกฎหมายก็ไร้บทลงโทษ

ลองหันไปดูเมื่อครั้งการใช้ข้อตกลงเขตการค้าเสรีอาเซียน หรืออาฟตา ซึ่งน่าจะเป็นบทเรียนของการเป็นชุมชนเศรษฐกิจอาเซียนในครั้งนี้ได้เป็นอย่างดี

ปรากฏว่า แม้อาเซียนจะมีข้อตกลงเปิดพรมแดนภาษีสินค้า 0% ให้กัน แต่ทว่า สมาชิกแต่ละชาติก็เฮโลยื่นสินค้านอกรายการกันยาวเหยียด หนำซ้ำยังมีการใช้กำแพงกีดกันทางการค้าในด้านอื่นๆ เข้ามาสกัดกั้นกันอีกด้วย

นั่นแหละครับ ต้องย้ำกันอีกครั้งว่า ปัญหาของอาเซียน ข้อตกลงก็เป็นเพียงข้อตกลงที่ไม่มีการผูกมัดอะไรทั้งสิ้น

เออีซี 2558 ปีนี้ก็เป็นเพียงข้อตกลงที่ชาติสมาชิกจะยึดมั่นในปฏิญญาอาเซียน ที่กำหนดให้อาเซียนประกอบไปด้วย 3 เสาหลัก คือ การเป็นชุมชนการเมืองและความมั่นคง ชุมชนสังคมและวัฒนธรรม และชุมชนเศรษฐกิจอาเซียนที่เราพูดกันอยู่บ่อยๆ

แต่ถ้าจู่ๆ เวียดนามบอกว่าไม่เอาแล้ว ไม่อยู่กับอาเซียนแล้ว เพราะไม่อยากจะเปิดพรมแดนภาษี อาเซียนก็ทำอะไรเวียดนามไม่ได้ครับ