วาระร้อนผู้นำจีนเยือนไทย

โดย...ธรรมสถิตย์ ผลแก้ว

เวินเจียเป่า นายกรัฐมนตรีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน จะเดินทางมาเยือนประเทศไทย ระหว่างวันที่ 20-21 พ.ย. เป็นการเดินทางมาประเทศไทยคล้อยหลัง บารัก โอบามา ประธานาธิบดีสหรัฐ บินออกไทยไปแล้วสองวัน จากความเป็นเจ้าภาพที่ดีเปิดประตูรับข้อตกลงด้านความมั่นคงและการค้ากับสหรัฐ ไม่ว่าจะเป็นการร่วมมือตรวจอาวุธร้ายแรงน่านน้ำสากล และแสดงท่าทีอ้าซ่าทบทวนเจรจาเอฟทีเอ ไทย สหรัฐในระยะเวลาอันใกล้นี้

แล้วกับชาติยักษ์ใหญ่แห่งเอเชียอย่างจีนคือ คู่แข่งขันทางการทหารและการค้ากับสหรัฐ ไทยจะจัดเต็มอะไรให้

เปิดดูวาระการมาเยือนของผู้นำจีนครั้งนี้ วางยุทธศาสตร์ใช้วัฒนธรรมนำการค้า เห็นได้จากการเดินทางครั้งนี้ชูประเด็นกระชับความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่าง 2 ประเทศ โดยผู้นำจีนจะมีการพบปะกับตัวแทนจากสมาคมหอการค้าไทยจีน และตัวแทนองค์กรชาวจีนด้วย แถมวางโปรแกรมพบองคมนตรีถึงสามคนที่ล้วนเป็นอดีตนายทหารยศ พล.อ. และอยู่ในเหตุการณ์ปฏิรูปประเทศแต่สัมพันธ์อันดีกับอดีตผู้นำจีน ไม่ว่าจะเป็น พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ พล.อ.สิทธิ เศวตศิลา พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ นับเป็นกลยุทธ์ทางการเมืองที่ลึกซึ้งยิ่ง

สิ่งที่ต้องจับตา นั่นคือการพบปะผู้นำไทย ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่ตึกไทยคู่ฟ้าทำเนียบรัฐบาล ซึ่งใช้ห้องเดียวกับพบโอบามา พร้อมกับมีการหารือเต็มคณะด้วย อย่างไรก็ดี สาระการพูดคุยดูจะต่างกัน เพราะวาทะหรูที่เปิดหัวพบโอบามา คือการแสดงความยินดีกับการได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสหรัฐสมัยสอง และแสดงความเสียใจแก่ชาวอเมริกันกรณีเหตุภัยพิบัติพายุเฮอริเคนแซนดี

สำหรับการวาทะต้อนรับผู้นำจีนคือการแสดงความยินดีกับเวินเจียเป่าที่ได้ขึ้นสู่อำนาจ และการเป็นมิตรที่ดีอันยาวนานพร้อมกับการเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจในย่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

โอกาสนี้ยิ่งลักษณ์ยังจะแสดงเจตนาความพร้อมรับข้อเสนออย่างยินดียิ่ง ไม่ว่าจะเป็นโครงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ เช่น รถไฟความเร็วสูงจากจีน ลาว ไทย หรือโครงการสนับสนุนเงินกองทุนต่างๆ และการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท

นี่คือความแตกต่างระหว่างการพบโอบามาและเวินเจียเป่า ถึงกระนั้นรัฐบาลโดยโฆษกและ ครม.จะสื่อสารกับประชาชนอีกครั้งว่า จีนถือเป็นอีกตัวเลือกที่เคยลงนามเอ็มโอยูศึกษาร่วมกันเกี่ยวกับบริหารจัดการน้ำ เหมือนกับที่เคยทำเอ็มโอยูกับเกาหลี ญี่ปุ่น เช่นเดียวกับการรับข้อเสนอโครงการรถไฟความเร็วสูง ก็จะบอกเช่นกันว่า จีนเป็นอีกตัวเลือกเหมือนที่นายกฯ เดินทางไปดูงาน สหราชอาณาจักร เกาหลี ญี่ปุ่น เพราะการจัดหารถไฟความเร็วสูงยังจะมีการจัดงานประกวดข้อเสนออีกครั้งที่เมืองไทยปลายปีนี้ จึงยังไม่มีการลงนามส่วนนี้

วาระของการเปิดรับการลงทุนกับจีนเรื่องต่างๆ ก็เพื่อวางภาพความสัมพันธ์แน่นแฟ้นนั่นเอง วาระปลีกย่อยอาจติดตามเรื่องโครงการวิจัยหมีแพนด้า โดยเฉพาะการติดตามสัญญาให้ยืมหมีแพนด้าที่ยังอยู่ในสวนสัตว์เชียงใหม่ วาระที่ไทยจะแสดงเจตนารมณ์สนับสนุนการค้าการลงทุนจีนต่อไปนั่นคือ การสนับสนุนศูนย์อาเซียนจีน ซึ่งเคยมีการลงนามจัดตั้งที่กรุงปักกิ่ง เมื่อเดือน ต.ค. 2542 โดยไทยเข้าร่วมเป็นสมาชิก วัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการค้าการลงทุนระหว่างไทยจีน วาระดังกล่าวได้ผ่านความเห็นชอบจาก ครม. เมื่อวันที่ 12 พ.ย. โดยไทยจะสนับสนุนงบประมาณจำนวน 15,873 เหรียญสหรัฐ

ความร่วมมือด้านสินค้าเกษตรนับเป็นไฮไลต์สำคัญ เพราะนอกจากการเจรจาเรื่องมันสำปะหลัง ยางพารา แต่จะมีการลงนามเอ็มโอยูซื้อข้าวจากไทย ประเด็นนี้มีความพยายามจากที่ประชุม ครม.เมื่อสัปดาห์ก่อน เห็นชอบตามข้อเสนอกระทรวงพาณิชย์ให้ลงนามเจรจาซื้อขายข้าวรัฐต่อรัฐ (จีทูจี) กับจีนจำนวน 5 ล้านตันต่อปี เป็นระยะเวลา 3 ปี ตั้งแต่ปี 2556-2558 โดยอ้างว่าต้องรีบดำเนินการ เพื่อให้ทันวันที่ผู้นำจีนจะเดินทางมาเยือน

วาระนี้น่าจับตาหลายประการ ประการแรก นับตั้งแต่ ครม.ให้ความเห็นชอบ ปรากฏว่ามีความพยายามไม่เปิดเผยมติการลงนามจีทูจีดังกล่าวต่อสาธารณชน ทั้งที่เรื่องดังกล่าวน่าจะเป็นข่าวดีของวงการข้าวไทย ทำให้เกิดคำถามมากมายตามมาจนกระทั่งคนในรัฐบาลอย่าง บุญทรง เตริยาภิรมย์ รมว.พาณิชย์ เพิ่งมาแถลงหลังจากผ่านมติ ครม.ไปแล้วหนึ่งวัน ทั้งที่เป็นข่าวดี เป็นข่าวดีที่เกิดขึ้นพร้อมการถูกตรวจสอบขึ้นทันที

เป็นข่าวดีที่ถูกตั้งคำถามว่า วิธีการจีทูจีครั้งนี้จะเป็นการขายตรง โดยไม่มีนายหน้าตามที่มีข้อครหาหรือไม่ และเป็นการขายไป เงินมา หรือขายไปแลกกับอะไร แลกกับข้อตกลงในอนาคตเรื่องการเปิดให้จีนเข้ามาบริหารโครงการโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ระบบโลจิสติกส์ โครงการรถไฟความเร็วสูง หรือแม้แต่โครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาทหรือไม่