ภาวะโลกร้อน นาฬิกาปลุกที่ดังเรื่อยๆ

โดย...วีระศักดิ์ โควสุรัตน์

พายุเฮอริเคนแซนดี ที่ถล่มสหรัฐเมื่อเดือน ต.ค.ที่ผ่านมา ไม่เพียงเตือนให้มนุษย์รู้ว่าการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกได้ขยับระดับแรงขึ้นเรื่อยๆ แต่ยังเป็นการประกาศอย่างต่อเนื่องของธรรมชาติว่า เทคโนโลยีไม่ว่าจะทุ่มทุนสร้างไว้อย่างไร มีระบบป้องกัน มีระบบจัดการที่ทรงประสิทธิภาพขนาดไหน

ถ้าเจอภัยธรรมชาติระดับคลื่นสึนามิในญี่ปุ่น หรือเฮอริเคนที่เพิ่งถล่มฝั่งตะวันออกของทวีปอเมริกาเหนือ ซึ่งล้วนเป็นเมืองเป็นประเทศจัดระเบียบสังคมเข้มแข็ง ก็ยังเสียหายอย่างหนัก...หนักจนเกินที่ระบบป้องกันอันทันสมัยใดๆ จะรองรับไหว...พูดง่ายๆ...

เอาไม่อยู่...

รถไฟใต้ดินในเมืองหลักส่วนใหญ่ถูกน้ำท่วมเข้าระบบจนใช้การไม่ได้หลายวัน นี่ขนาดว่าเมืองนิวยอร์กพึ่งเพิ่มระบบป้องกันน้ำท่วมรถใต้ดิน หลังได้บทเรียนจากเฮอริเคนไอรีนเมื่อปีที่แล้ว แต่ที่สุดก็ทะลักเข้าท่วมอยู่ดี

ดูข่าวคนอเมริกันไม่มีไฟฟ้าใช้ระบบสื่อสารและอินเทอร์เน็ตใช้การไม่ได้ การกระจายอาหารและเชื้อเพลิงไปยังสถานีบริการติดขัดแล้วก็ให้นึกถึงทักษะพึ่งพาตนเอง การมีทักษะในการอยู่ภายใต้ข้อจำกัดต่างๆ การรักษาสุขภาพให้แข็งแรง มีระบบสำรองเพื่อตนเองครอบครัวและคนที่รัก

ทั้งอาหาร น้ำดื่ม ที่พักพิง เครื่องนุ่งห่ม มีกำลังใจที่ดีในการปรับตัว ความไม่ละโมบโลภมาก ไม่ว่าในยามทุกข์ยากหรือยามปกติ ซึ่งมีอยู่ในคำสอนทุกศาสนา

ส่วนทางการเมืองในห้วงสุดท้ายของการหาเสียงชิงตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐก็อาจถูกกระทบ โดยเฉพาะในรัฐชายฝั่งตะวันออกที่ถูกพายุน่าจะทำให้ครอบครัวผู้มีรายได้น้อยไม่ได้ออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งทั้งแบบล่วงหน้าและแบบปกติ เพราะมีการย้ายคูหาเลือกตั้งไปที่ใหม่ที่คนไม่คุ้นเคย อีกทั้งเพราะโรงเรียนถูกปิดทำให้ผู้ปกครองต้องวุ่นวายกับการดูแลลูก ผู้ประสบภัยจำนวนมาก

ต้องเสียเวลาไปกับการยื่นเรื่องหรือค้นเอกสารสำคัญมาใช้ในการเคลมเงินช่วยเหลือและค่าประกันภัย จนไม่มีเวลาไปใช้สิทธิ

และว่ากันว่า รัฐชายฝั่งส่วนมากก็เป็นฐานสำคัญของเดโมแครตซะอีก แต่ดูเหมือนว่าโอบามาจะได้เสียงจากการเป็นรัฐบาล ซึ่งมีหน้าที่เข้าช่วยเหลือพื้นที่ภัยพิบัติมากอยู่ เพราะทุกครั้งที่ไปย่อมเป็นข่าวที่คนสหรัฐอยากดูมากกว่า

อีกไม่นานผลคะแนนโดยละเอียดคงถูกประกาศล่ะครับ...

อีกประเด็นที่ถูกหยิบขึ้นมาสนทนาคู่กับบรรยากาศเลือกตั้งคือ การจัดสรรงบประมาณเรื่องภัยพิบัติฉุกเฉิน ควรให้อยู่กับรัฐบาลท้องถิ่นและมลรัฐหรือจะกองอยู่กับรัฐบาลกลางจึงจะมีประสิทธิภาพ ทันเวลา ทุกชั่วโมงที่ความช่วยเหลือทำได้เร็วขึ้น ย่อมลดความสูญเสียได้อีกมหาศาล

สรุปโดยรวม ธรรมชาติจะแรงขึ้นถี่ขึ้น ขยายพื้นที่มากขึ้น ทั้งภัยร้อน ภัยแล้ง ภัยฝน ภัยลม ภัยหนาว แผ่นดินไหว ไฟป่า หมอกควัน ฯลฯ เราคนไทยเองก็ต้องทบทวนวิธีดำเนินชีวิตมิให้อยู่บนความประมาท ใส่ใจทักษะการอยู่ในยามปกติที่พึ่งพาเทคโนโลยีให้น้อยลงบ้าง ไม่ชวนปฏิเสธเทคโนโลยีนะครับ...เรียนรู้วิธีใช้...แต่อย่าเสพติดจนพึ่งตัวเองไม่ได้ ชุมชนเองก็ต้องฝึกทักษะการสื่อสารเชิงกลุ่ม การแบ่งหน้าที่ในยามสุขยามทุกข์ ผู้บริหารเมืองก็เช่นกัน

พายุนาร์กีสเข้าพม่า หรือแผ่นดินไหวที่เฮติแล้วเสียหายหนัก อาจมองว่าเพราะเขายากจนจึงสูญเสียมาก ไต้ฝุ่นเข้าฟิลิปปินส์และเวียดนามอาจมองว่า เราโชคดีที่อยู่นอกแนวเส้นทางจึงไม่ค่อยมีแรงกระตุ้นให้เตรียมพร้อมจริงจังระดับครัวเรือน ระดับชุมชน ระดับเมืองในการจัดการตัวเองยามวิกฤตเชิงระบบ

ไม่ชวนให้กลัว แต่อยากให้ตื่นตัวมากกว่า