น้ำตาตกที่สมุย

การทิ้งถิ่นฐานของคนที่ไม่มีรากเหง้าอาจเป็นเรื่องง่ายดายพอๆ กับคนที่ขายจิตวิญญาณได้ในทุกเรื่องเพื่อแลกบางสิ่งบางอย่าง

เขาพร่ำบอกคนรอบข้างด้วยอารมณ์หดหู่และสิ้นหวัง เมื่อบ้านเกิดกำลังกลายเป็นแหล่งตักตวงผลประโยชน์ไปแทบทุกอย่าง

ชายในวัย 55 ยอมเกษียณราชการก่อนกำหนด ผันตัวมาเป็นนักอนุรักษ์นกเงือก จะด้วยอาชีพครูที่ทำมาตลอดชีวิตไม่ได้ช่วยให้คุณภาพชีวิตดีกว่านี้อีก นั่นก็ส่วนหนึ่ง แต่ความหวงแหนถิ่นฐานบ้านเกิดก็เป็นส่วนที่สำคัญในการตัดสินใจ

“เกาะสมุย” มีชื่อโด่งดังไปทั่วโลกเพราะมีมรดกล้ำค่าแห่งท้องทะเล หากวันนี้จะมีอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เข้ามารุกราน (อีก) เกาะสร้างชื่อให้สุราษฎร์ธานีคงจะเลือนหายไปในเร็ววัน ลำพังทุกวันนี้เกาะสวรรค์แห่งนี้ก็ไม่ได้เป็นดินแดนของคนสมุยอีกต่อไป

ในฐานะครู เขาพร่ำสอนให้เด็กๆ รู้จักรากเหง้า รักถิ่นฐาน เผื่อวันหนึ่งข้างหน้าจะได้มาช่วยกันเก็บสมบัติล้ำค่าชิ้นนี้ไว้ให้คนรุ่นหลัง แต่ก็แทบสูญเปล่า เพราะแต่ละครอบครัวพร้อมใจแยกย้ายออกไปหาที่อยู่ใหม่

ส่วนหนึ่งเป็นเพราะคนสมุยค่อนข้างมีอันจะกิน มีรายได้ต่อหัวสูงกว่าหลายอำเภอในจังหวัดเดียวกัน เมื่อมีโอกาสหรือช่องทางที่ดีกว่าต่างคนก็ต่างไป

“เดี๋ยวนี้พอมีเงินก็ไปซื้อที่ที่อื่นกันหมด บางคนย้ายไปอยู่กรุงเทพฯ บางคนก็ไปอยู่เมืองนอกเลย” เขาว่า

เสียงสะท้อนจากปากของอาจารย์บางเบา เขาเล่าพร้อมชี้นิ้วชี้ไม้ไปยังเวิ้งทะเลกว้าง

ชายสูงวัยย้ำว่า “คนอื่น” ที่เข้ามากำลังช่วยกันทำลายสมุยให้ย่อยยับในเร็ววัน เพราะไร้ “จิตวิญญาณ” ต่อสถานที่ที่ไม่ใช่บ้านเกิด

มองดูสภาพบ้านเมืองไปรอบๆ ตัว ตั้งแต่เรือเฟอร์รีเทียบท่าที่หน้าทอน ก็เป็นจริงอย่างอาจารย์ว่า ตั้งแต่แท็กซี่เริ่มขูดรีดผู้มาเยือนอย่างหน้าด้านๆ ด้วยการไม่ยอมกดมิเตอร์ ทั้งที่ขอใบอนุญาตจดทะเบียนเป็นแท็กซี่มิเตอร์

 

แต่ใครก็ทำอะไรพวกเขาไม่ได้

การขูดรีด การเอาเปรียบนักท่องเที่ยว จึงเป็นของคู่กันกับสมุยไปแล้ว ไม่รวมไปถึงอาหารการกินและบริการอื่นๆ ที่ค่อนไปทางแพงถึงแพงมาก ทุกคนพร้อมจะใช้ทุกตารางนิ้วบนเกาะตักตวงผลประโยชน์ใส่กระเป๋า

นักการเมืองท้องถิ่นรุ่นใหม่ไฟแรง บอกว่า แม้แต่สื่อที่นี่ก็ไม่เคยคิดจะนำเสนอปัญหาของสมุย เว้นแต่พวกเขาจะได้ประโยชน์จากสิ่งนั้น

อาจารย์ผู้มีหน้าตาเคร่งขรึม ย้อนภาพการประท้วงคัดค้านการเตรียมเข้ามาขุดเจาะสำรวจน้ำมันของบริษัทข้ามชาติก่อนหน้านี้ เขาว่าต่อไปอาจจะไม่เกิดขึ้นบนเกาะแห่งนี้อีก หรือถึงจะมี ปริมาณผู้คนที่เข้าร่วมอาจจะลดลงก็เป็นได้

ด้วยเพราะทุกคนไม่ได้มองประโยชน์ของสมุยเป็นที่ตั้ง มองแต่...จะได้อะไรจากผู้ที่มาเยือนมากกว่า

เขาไม่คาดหวังกับนักการเมืองที่นี่ แม้ สส.สุราษฎร์ธานี จะร่วมลงชื่อคัดค้านบริษัทข้ามชาติอย่างเป็นเรื่องเป็นราว เพราะทรัพยากรอันหลากหลายทั้งบนบกและในทะเลที่ถูกทำลายไปนักต่อนักก็มาจากฝีมือของนักการเมืองและผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นทั้งนั้น

“อย่าแปลกใจเลยว่าทำไมคนขับแท็กซี่ถึงกล้าเรียกค่าโดยสารคุณห้าถึงหกร้อยบาท ทั้งที่ถนนรอบเกาะมีแค่ห้าสิบกว่ากิโล”

เขาบอกเม็ดทรายทุกเม็ดของสมุยถูกจับจอง ผืนดินทุกตารางนิ้วราคาพุ่งยิ่งกว่าทองคำ ทุกหย่อมหญ้าถูกแปลงเป็นเงินได้ในชั่วพริบตา ไม่แปลกที่คนสมุยย้ายถิ่นฐานกันเป็นว่าเล่น การขายที่แปลงหนึ่งจากคนธรรมดาก็กลายเป็นเศรษฐีได้ ผู้รับเหมาธรรมดาที่พอจะมีทุนและกล้าเสี่ยงเปิดโครงการหมู่บ้านจัดสรรหรือไม่ก็ทาวน์เฮาส์ 3 ชั้นได้ ก็กลายเป็นเศรษฐีย่อมๆ ในชั่วข้ามคืน

“ถ้าเปรียบเกาะหมุยเป็นคนรัก เธอยับเยินหมดแล้ว” อาจารย์เปรยพร้อมเสียงหัวเราะ...ทว่า มองเห็นรอยน้ำตา

“ผมเองยังต้องยอมให้ฝรั่งที่เป็นที่ปรึกษาบริษัทน้ำมันเช่าบ้าน” เขาพูดด้วยน้ำเสียงเอื่อยอ่อน

แน่นอนเขาเองไม่เห็นด้วยกับการสำรวจขุดเจาะน้ำมัน แต่ไม่มีเหตุผลต้องเกลียดชังต่างชาติแขกผู้เข้ามาพำนัก อย่างน้อยๆ ค่าเช่าก้อนนั้นก็ช่วยดำรงชีพเฝ้ายามสมุยต่อไป

ชายวัย 55 ไม่ได้ตั้งตัวเป็นหัวหอกประเภทหัวหมู่ทะลวงฟัน เขาบอกว่าที่นี่ อย่าทำตัวเด่นมาก ถ้าไม่แน่จริง เพราะอาจสิ้นลมหายใจโดยไม่ยินยอม

แน่นอน...เมื่อเงินซื้อทุกอย่างได้ ราคาชีวิตก็มีน้อยนิด

จะว่าไป เอาเข้าจริงไม่เพียงแต่เกาะในอ่าวไทย สถานที่ท่องเที่ยวยอดฮิตอื่นๆ ในประเทศ คงตกอยู่ในสภาพไม่แตกต่างกัน เป็นภาพการเคลื่อนตัวของ “ทุน” ที่อ้าง “ความเจริญ” ลวงเข้าไปเข่นฆ่า ทำลายวัฒนธรรมพื้นถิ่นจนย่อยยับ โดยที่คนธรรมดาๆ ไม่อาจฉุดรั้งได้

...เอาเข้าจริงในอีกด้านหนึ่ง เจ้าถิ่นก็ดูดาย เพราะต่างก็ได้ประโยชน์ที่งอกเงยจากความเจริญในรูปลักษณ์ต่างๆ

ถ้าเลือกได้ ระหว่างการพัฒนาอย่างบ้าคลั่งกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวที่ควรจะเป็น แน่นอนว่าสมุยปฏิเสธการท่องเที่ยวไม่ได้ แค่ต้อนรับนักดำน้ำไปดูปะการังตามจุดต่างๆ เม็ดเงินก็ไหลเข้ามหาศาล

ไม่มีใครต่อต้านสิ่งนี้ เพราะเป็นหน้าเป็นตาของสมุย

แต่ถ้าเป็นบริษัทขุดเจาะน้ำมัน ผู้สูงวัยบอกว่า อย่าเข้ามาเลย เพราะคนสมุยไม่ได้อะไร ทุกวันนี้น้ำมันที่ขุดขึ้นมาทุกหยด คนไทยทั้งประเทศก็ไม่ได้อะไร ยกเว้นจ่ายค่าน้ำมันในราคาแพงขึ้นทุกวัน

“ถ้าขุดเพื่อให้คนขุดกับคนอนุญาตให้ขุดได้ประโยชน์ ทำไมเราต้องเห็นด้วย” อาจารย์พูดถูก

เกาะสมุยไม่ใช่ของชายวัย 55 ไม่ใช่ของคนสุราษฎร์ฯ อีกต่อไป มันเป็นพื้นที่น้ำล้อมรอบกลางอ่าวไทยให้ใครก็ตามที่พร้อมมาเยือน...ย่ำยีได้ทุกวี่วัน รอวันแค่ผืนดินแห่งนี้จมหายไปกับกาลเวลา

เขาเหม่อมองตะวันลับขอบฟ้า...เห็นน้ำตาตกที่สมุย