ทัศนคติบวกรัฐ เพื่อความเชื่อมั่น

....ม.ร.ว.ปรีดียาธร เทวกุล

ผมได้อ่านบทวิเคราะห์ คำพิพากษากรณียึดทรัพย์ ของอาจารย์ธรรมศาสตร์ 5 คน คือ อาจารย์วรเจตน์ ภาคีรัตน์ อาจารย์ประสิทธิ์ ปิวาวัฒนพานิช อาจารย์ฐาปนันท์ นิพิฎฐกุล อาจารย์ธีระ สุธีวรางกูร และอาจารย์ปิยบุตร แสงกนกกุล แล้วรู้สึกชื่นชมในความเป็นตัวของตัวเอง ที่กล้าแสดงความเห็นที่แตกต่างจากคำพิพากษาของศาลฎีกาฯ

อ่านบทความนี้แล้ว นึกถึงสมัยที่ผมเป็นนักศึกษาธรรมศาสตร์ บรรยากาศในธรรมศาสตร์ สอนให้นักศึกษารักความจริง กล้าแสดงออกเพื่อความเป็นธรรมในสังคม และกล้ายืนหยัดเพื่อความถูกต้อง

บทความดังกล่าว นำข้อเท็จจริงต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับแต่ละประเด็น มาชี้แจงให้ผู้อ่านได้เข้าใจ และกล้าให้ความเห็นในส่วนที่อาจารย์ทั้งห้าเห็นว่าคำตัดสินของศาลยังไม่เป็นธรรมเพียงพอแก่คู่กรณี ในฐานะศิษย์เก่าคนหนึ่ง ผมเห็นว่าอาจารย์ทั้ง 5 มีวิญญาณของธรรมศาสตร์โดยแท้

สำหรับเนื้อหาของบทวิเคราะห์นั้น ผมอ่านแล้วมีหลายประเด็น ที่ผมยังสรุปไม่ได้ว่า เหตุผลของอาจารย์ทั้ง 5 เหนือกว่าเหตุผลของศาลที่ชี้แจงประกอบคำตัดสินหรือไม่ ทั้งนี้เพราะบางประเด็นต้องอาศัยพื้นฐานความรู้ทางกฎหมายอย่างลึกซึ้ง ซึ่งผมมีไม่มากพอ ในขณะที่บางประเด็นไม่ได้แสดงข้อเท็จจริงประกอบการวิเคราะห์ หรือประกอบการพิพากษาที่ละเอียดพอที่จะสรุปตามการวิเคราะห์ หรือคำพิพากษาได้ แต่ประเด็นที่แน่ชัดก็คือ ประเด็นที่ว่าการแปลงค่าสัมปทาน ซึ่งเก็บในรูปส่วนแบ่งรายได้ไปเป็นภาษีสรรพสามิตบางส่วน ไม่ได้ทำให้รัฐมีรายได้ลดลง ซึ่งมีข้อเท็จจริงรองรับอย่างชัดเจน

เป็นความจริงที่ว่า เมื่อเริ่มแรกที่บริษัทเอกชนต่างๆ เข้าทำสัญญากับองค์กรของรัฐด้านโทรคมนาคม เพื่อเสนอบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่นั้น ยังไม่มีการเก็บภาษีสรรพสามิตจากค่าบริการใช้โทรศัพท์ AIS เริ่มให้บริการในปี 2533 TAC เริ่มปี 2530 True Move เริ่มปี 2539 และ DPC เริ่มปี 2540 โดยทุกบริษัทต้องจ่ายค่าสัมปทานในรูปส่วนแบ่งจากรายได้ที่ได้รับจากการใช้บริการ

การเก็บภาษีสรรพสามิตเพิ่งเริ่มในปี 2546 ในอัตรา 10% ของรายได้ที่ได้รับจากการใช้บริการ โดยรัฐบาลได้กำหนดให้ลดส่วนแบ่งรายได้ ที่จะส่งให้องค์กรของรัฐที่เป็นคู่สัญญาลงในจำนวนที่เท่ากันคือ 10% ของรายได้ที่ได้รับจากการใช้บริการ ในปี 2545 AIS จ่ายส่วนแบ่งรายได้ในอัตราร้อยละ 25 TAC จ่ายร้อยละ 20 True Move ร้อยละ 20 และ DPC ร้อยละ 20

ในปี 2546 AIS จ่ายค่าสรรพสามิตร้อยละ 10 กับส่วนแบ่งรายได้อีกร้อยละ 15 ของรายได้จากการใช้บริการในขณะที่ TAC True Move และ DPC จ่ายภาษีสรรพสามิตร้อยละ 10 กับส่วนแบ่งรายได้อีกร้อยละ 10 ของรายได้จากผู้ใช้บริการ เห็นได้ชัดว่าหน่วยงานของรัฐ ซึ่งประกอบด้วยกรมสรรพสามิต และองค์กรของรัฐด้านโทรคมนาคมที่เป็นคู่สัญญา ยังได้รับรายได้รวมจาก AIS เท่ากับร้อยละ 25 ของรายได้จากการใช้บริการ และได้รับจาก TAC ร้อยละ 20 จาก True Move ร้อยละ 20 และจาก DPC ร้อยละ 20 เท่ากับอัตราที่ได้รับในปี 2545 ทุกประการ ต่อมาเมื่อรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ มีความเห็นว่าควรยกเลิกการเก็บภาษีสรรพสามิต ก็ยังมีมติให้เก็บส่วนแบ่งรายได้เพิ่มร้อยละ 10 กลับไปสู่อัตราเดิมที่บริษัทเอกชนเซ็นสัญญาไว้กับองค์กรของรัฐ

ผมเน้นถึงข้อเท็จจริงเหล่านี้เพื่อชี้ให้เห็นว่า ในการที่แปลงส่วนแบ่งรายได้บางส่วนเป็นภาษีสรรพสามิต และในการแปลงภาษีสรรพสามิตเป็นส่วนแบ่งรายได้ในอัตราที่เท่ากัน และคำนวณจากฐานรายได้เดียวกันนี้ ไม่ได้มีผลให้รัฐรับรายได้น้อยลงแต่ประการใด และศาลก็มิได้ใช้ตัวเลขที่ศาลระบุว่ารัฐเสียผลประโยชน์จากกรณีเก็บภาษีสรรพสามิตเป็นฐานในการคำนวณมูลค่าทรัพย์สินที่ศาลตัดสินให้ยึดแต่อย่างใด

ผมเพียงแต่เป็นห่วงว่า กระแสความคิดที่เกลียดกันจะทำให้บางคนด่วนสรุปว่า รัฐเสียหายจากการได้รับรายได้ลดลง และจะหาทางเอาคืนจากบริษัทเอกชนต่างๆ ที่ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ทั้ง 4 บริษัท ซึ่งจะเป็นการบั่นทอนความเชื่อมั่นของนักลงทุนทั้งไทยและต่างชาติอย่างรุนแรงอีกครั้งหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ผมรู้สึกคลายกังวลลงมามากทีเดียว เรื่องรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ออกมาแถลงว่ารัฐบาลจะไม่เรียกร้องค่าเสียหายจากบริษัทโทรศัพท์เคลื่อนที่ อันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขของสัญญาสัมปทานในอดีตแต่ประการใด เพราะไม่ต้องการให้เกิดผลกระทบต่อผู้ถือหุ้นของบริษัทในปัจจุบัน

แม้ว่าผมจะไม่เห็นด้วยกับตรรกะของเหตุผลเรื่องดังกล่าวเท่าใดนัก แต่ก็ดีใจที่ท่านรัฐมนตรีคลังมีทัศนคติในทางบวกเช่นนี้ ตั้งแต่ศาลมีคำสั่งตัดสินคดีนี้ คำแถลงของรัฐมนตรีในรัฐบาลหลายต่อหลายครั้ง สร้างความประหวั่นพรั่นพรึงให้แก่บริษัทเอกชนที่เกี่ยวข้อง ว่าจะถูกเล่นงานจากหน่วยงานของรัฐในสิ่งที่เขาไม่ได้ทำผิดอันใด มีครั้งนี้ที่รัฐมนตรีคลังแถลงนี้แหละ ที่ทำให้นักลงทุนเอกชนเริ่มมีขวัญกำลังใจดีขึ้น

หากรัฐบาลมองเรื่องการลงทุนในบริเวณมาบตาพุดด้วยทัศนคติที่เป็นบวก ก็น่าจะมีทางออกที่ทำให้ปัญหาหมดไปได้โดยเร็ว ความเชื่อมั่นของนักลงทุนเอกชนก็จะดีขึ้นในระยะเวลาไม่นานนัก

พบกันใหม่สัปดาห์หน้า