หลักสูตรอาเซียน

โดย...วีระศักดิ์ โควสุรัตน์

 ผู้นำอาเซียน 10 ชาติ ตกลงกันว่า เราจะมีหนึ่งประชาคม หนึ่งเอกลักษณ์ (One Community One Identity)

กันอย่างแน่นแฟ้น ใน พ.ศ. 2558 หรือ ค.ศ. 2015 ข้อนี้เราส่วนใหญ่ที่ติดตามข่าวสาร...ทราบอยู่

วันนี้ ผมหยิบบางตอนของงานศึกษาวิเคราะห์ชิ้นหนึ่งของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการไทย ซึ่งได้ไปรวบรวมเอกสารการเรียนในโรงเรียนต่างๆ จาก 9 ประเทศ ในอาเซียน (ไม่รวมพม่า เพราะไม่มีข้อมูลให้เข้าถึงในขณะที่ทำงานวิจัย) ซึ่งสรุปได้น่าสนใจ ดังนี้ครับ

 “...ในชั้นประถมศึกษาของสิงคโปร์ มีการเรียนการสอน “กฎบัตรอาเซียน” ในชั้น ป.5, ป.6 ส่วนที่ประเทศอื่นๆ ไม่มีเรียนเรื่องนี้...” ร้องโอ้โหเลยมั้ยครับ

กฎบัตรอาเซียน คืออะไร?

กฎบัตรอาเซียนก็คล้ายๆ รัฐธรรมนูญแห่งอาเซียนนี่แหละครับ มีการลงนามทั้ง 10 ประเทศ เริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 15 ธ.ค. 2551 ปีที่เรามีปิดสนามบินสุวรรณภูมินั่นไง...

กฎบัตรอาเซียนมี 13 บท 55 ข้อ ที่เด็ก ป.5 ของสิงคโปร์รู้แล้ว (อย่างน้อยก็ก่อนเข้าห้องสอบ) ได้แก่

(1) ตั้งองค์กรสิทธิมนุษยชนของอาเซียน ซึ่งยังไม่ค่อยจะเคยได้ยินว่าองค์กรนี้มีบทบาทอะไรบ้างหรือยัง

(2) การให้เลขาธิการอาเซียนสอดส่องและรายงานการทำตามที่ตกลงกันของรัฐสมาชิก ซึ่งเราก็ไม่รู้อีกว่าเลขาธิการอาเซียนได้สอดและส่องเห็นอะไรและรายงานอะไรไปแล้วบ้าง

(3) ตั้งกลไกระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศสมาชิก ข้อนี้จะมีฤทธิ์ในการดูแลปัญหาไทย–กัมพูชาแค่ไหน จะมีฤทธิ์ดูแลปัญหาการอ้างความเป็นเจ้าของพื้นที่ทับซ้อนบางส่วนในทะเลจีนใต้ระหว่างเวียดนาม ฟิลิปปินส์ บรูไน มาเลเซีย ได้แค่ไหน

(4) ให้ผู้นำอาเซียนตัดสินใจ กรณีมีสมาชิกละเมิดกฎบัตรอาเซียนอย่างร้ายแรง แปเวียดนาม,ลว่า แนวคิดอาเซียนลบ–X ได้เกิดขึ้นบ้างแล้วนะครับ (ลบเอ็กซ์แปลได้ว่า อาจถูกเชิญออกมากกว่า 1 ก็ได้!!!)

(5) เปิดช่องให้ใช้วิธีการอื่นได้ในการตัดสินใจ หากไม่ได้ฉันทามติ ข้อนี้ท้าทายครับ เพราะอาเซียนยังไม่เคยใช้วิธีอื่นเลย และเป็นไปได้ว่าวันหนึ่ง หากอาเซียนก้าวไปใช้เสียงข้างมากบีบสมาชิก วันนั้นเราอาจได้เห็นการประท้วงและลาออกของสมาชิกก็ได้นะครับ

(6) ส่งเสริมการหารือร่วมกัน เพื่อแก้ปัญหาที่กระทบต่อผลประโยชน์ร่วม ซึ่งข้อนี้อาจจะกระทบหลักการห้ามแทรกแซงกิจการภายในอยู่บ้าง

(7) เพิ่มบทบาทของประธานอาเซียน ซึ่งเวียนกันเป็นไปตามตัวอักษร (คิวของไทยผ่านไปแล้วช่วงรัฐบาลอภิสิทธิ์) ให้สามารถตอบสนองต่อความฉุกเฉินในบางสถานการณ์ได้

(8) ให้อาเซียนมีปฏิสัมพันธ์กับองค์กรภาคประชาสังคมมากขึ้น ซึ่งข้อนี้จะช่วยให้ NGOs และชุมชนออนไลน์มีบทบาทอย่างเป็นทางการได้มากขึ้นในอาเซียน

(9) ปรับโครงสร้างสำนักงานอาเซียนที่กรุงจาการ์ตา อินโดนีเซีย ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น ให้มีทูตถาวรประจำอาเซียนของแต่ละประเทศ เหมือนที่ทำกับสหประชาชาติซะเลย เพราะมีเรื่องต้องประชุมแทบทุกวัน

นี่แหละครับ...ความรู้เกี่ยวกับอาเซียนที่เด็กประถมปลายในสิงคโปร์ได้เริ่มสัมผัสแล้ว