AEC ต้องพร้อมทั้งผู้ขาย-ผู้ซื้อ

การเตรียมตัวเข้าสู่การเป็น “ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน” หรือ AEC ของประเทศไทยในปี 2558 ถูกตั้งคำถามจริงจังมากขึ้น จากผู้เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน นักวิชาการ หรือแม้แต่ประชาชนทั่วไป

ทรรศนะต่างๆ นานา ส่วนใหญ่มองว่า เมื่อถึงเวลาที่ไทยต้องเข้าเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจริง เราจะประสบกับอุปสรรคปัญหาใดบ้าง ในวันนี้ก็เริ่มพูดกันมากขึ้นถึงประเด็นที่ว่า ไทยเรามีความพร้อมมากน้อยเพียงใด และมีอะไรบ้างที่เราต้องเร่งทำ

ฉะนั้น คำว่า “ความพร้อม” จึงมีความสำคัญยิ่งต่อเศรษฐกิจและประชาชนคนไทย เพราะการเปิดการค้าเสรีในกลุ่มอาเซียน ไม่ว่าจะเป็นสินค้าหรือบริการ เป็นเรื่องที่เราไม่สามารถจะหลีกเลี่ยงต่อไปได้อีก

วันนี้ เราได้รับฟังปัญหาเกี่ยวกับความพร้อม ที่มุ่งไปสู่ประเด็นการเปิดการค้าเสรีทั้งสินค้าและบริการ ก็จะเห็นถึงประเด็นเรื่องการปรับตัวของผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะกลุ่ม SME ที่กังวลว่า เราอาจเสียเปรียบประเทศอื่นในอาเซียนหรือไม่ ในเรื่องจุดอ่อนของเราด้านภาษาอังกฤษ อีกทั้ง “วิชาชีพ” ที่เป็นของคนไทย หากเปิดเสรีแล้วจะมีผลกระทบอย่างรุนแรงหรือไม่ ซึ่งเรื่องเหล่านี้เราไม่สามารถมองข้ามไปได้

ฉะนั้น ผู้เกี่ยวข้องจึงจำเป็นต้องเร่งดำเนินการให้เกิดความพร้อมก่อนปี 2558 จะมาถึง

เรื่องที่ผมอยากจะเสนอและให้ความสำคัญเพิ่มเติม คือ ประเด็นเรื่องการคุ้มครองผู้บริโภค

หากเราไปดูเรื่องการค้า บริการ และการลงทุน จะเห็นได้ว่า ทุกวันนี้ไทยมีระดับเศรษฐกิจที่เติบโตขึ้นมาอยู่ในระดับแนวหน้าของอาเซียน ดังนั้นการดำเนินการทุกเรื่องทั้งในเชิงนโยบายและการปฏิบัติ จึงอยู่ในระดับที่มีมาตรฐานสูง เมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในอาเซียน

สำหรับ “การคุ้มครองผู้บริโภค” ของประเทศไทย ถือได้ว่ามีระดับการคุ้มครองผู้บริโภคที่ดีพอใช้ในระดับหนึ่ง

เรามีการตรากฎหมาย พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 แต่ก็ถือว่าเป็นกฎหมายที่ออกมานานแล้ว จึงมีบางประเด็นที่อาจต้องมาพิจารณากันใหม่อย่างใกล้ชิด เพราะทุกวันนี้ ในแง่ผู้ผลิต ผู้บริโภคสินค้าได้เปลี่ยนไปจากเดิมค่อนข้างมาก

จะเห็นได้ว่า เมื่อคนไทยมีรายได้มากขึ้น มีฐานะดีขึ้น ก็เริ่มมองถึงเรื่องสุขภาพและความปลอดภัยเพิ่มมากขึ้น ทำให้ความต้องการบริโภคสินค้าที่มีความปลอดภัย มีราคาที่เป็นธรรม มีคุณภาพที่ดี สูงขึ้นตามลำดับ

นอกจากนี้ ธุรกิจบริการก็มีรูปแบบใหม่ๆ มานำเสนอผู้บริโภค เช่น การขายสินค้าผ่านอินเทอร์เน็ต การขายสินค้าทางโทรศัพท์ (TeleMarketing) การสอบถามข้อมูลผ่านระบบ Call Center เป็นต้น หรือแม้กระทั่งการบริการด้านสุขภาพ การทำศัลยกรรมเสริมความงาม ในหลายกรณีผู้บริโภคก็มีการร้องเรียนว่าถูกเอารัดเอาเปรียบอยู่ เช่น โดนหลอกขายสินค้าราคาสูงกว่าคุณภาพ ซื้อแล้วไม่รับคืน บางกรณีก็มีช่องว่างทางกฎหมายไม่สามารถเอาผิดได้ (ยังไม่มีกฎหมาย ECommerce ที่รองรับ Digital Signature) หรือบางครั้งก็กลายเป็นไม่มีหลักฐานที่สามารถพิสูจน์ได้ว่าถูกหลอก (เช่น กรณีการซื้อขายสินค้าทางโทรศัพท์)

ที่ผมจำเป็นต้องหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมา ก็เพราะการเข้าสู่ AEC ไม่ใช่เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการหรือเกี่ยวกับความได้เปรียบเสียเปรียบด้านวิชาชีพเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีผลกระทบต่อผู้บริโภค ซึ่งเป็นคนไทยจำนวนมากด้วย

เมื่อตรวจสอบดูพิมพ์เขียว AEC (AEC Blue Print) ก็พบว่าอาเซียนได้ให้ความสำคัญกับประเด็นคุ้มครองผู้บริโภคด้วย เพราะเล็งเห็นว่าสินค้าและบริการที่เคลื่อนย้ายไปมาระหว่างกันจำนวนมาก หนีไม่พ้นที่จะต้องถูกผู้บริโภคร้องเรียนเกี่ยวกับคุณภาพ หรือราคาสินค้าและบริการ

ในขณะนี้อาเซียนได้เสนอให้จัดตั้ง คณะกรรมการประสานงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภคในอาเซียน (ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection ACCCP) ขึ้น ขณะที่รัฐบาลไทยได้จัดทำแผนปฏิบัติการของประเทศไทยสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน พ.ศ. 25552558 ซึ่งก็จะครอบคลุมถึงเรื่องการคุ้มครองผู้บริโภคด้วย แต่หากพิจารณาดูเนื้อหาตามที่ปรากฏบนเอกสาร ก็พบว่ามีความคืบหน้าน้อยมาก

เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ AEC และเป็นการ “ยกเครื่อง” การคุ้มครองผู้บริโภคของไทยให้เข้าสู่มาตรฐานสากลในวันนี้ จึงเหลือเวลาอีกประมาณ 3 ปี ในการนำเสนอนโยบายและแก้ไขกฎหมาย เพื่อ “ยกระดับ” ให้การคุ้มครองผู้บริโภคมีประสิทธิภาพและทันสมัยยิ่งขึ้น

การเข้าสู่ AEC ของไทย ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมไทย ดังนั้นไทยจึงต้องใช้โอกาสจากการเข้าร่วมเป็นประชาคม AEC นี้ ปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไทยให้แข็งแรงขึ้น โดยเฉพาะการดูแลมาตรฐาน คุณภาพ ราคาของสินค้าและบริการ จะมีความสำคัญต่อไทยมาก เพราะจะเป็นปัจจัยสำคัญในการส่งออกสินค้าของไทย

และโจทย์ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้นก็คือ ทำอย่างไรผู้บริโภคชาวไทยจะต้องได้รับการคุ้มครองให้ดีกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน จึงขอฝากรัฐบาลให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ด้วยครับ