หน้าที่ของรัฐสภา

ในช่วงหลายวันที่ผ่านมา หลายท่านคงจะได้ฟังการอภิปราย พ.ร.บ.งบประมาณ พ.ศ. 2556 กัน หลายท่านคงจะเบื่อฟังไปแล้ว หลายท่านคงจะยังอดทนฟังกันอยู่ และอีกหลายท่านอาจจะไม่ได้ฟังเลย จะเป็นเพราะเบื่อ ไม่มีเวลา หรืออาจจะไม่อยากฟังก็แล้วแต่ แต่โดยทั่วไปแล้วการได้สดับตรับฟังการอภิปรายของบรรดาผู้แทนราษฎร ก็เป็นหน้าที่หนึ่งของพวกเราที่เกิดกันมาภายในประเทศที่ปกครองแบบประชาธิปไตย โดยระบบตัวแทน (Representative Democracy)

มันคงจะไม่ใช่หน้าที่ที่จะต้องทำกันอย่างเคร่งครัด นั่นคือ ไม่ต้องนั่ง ยืน เดิน นอนฟังกันตลอด แต่ก็คงจะไม่ถึงกับไม่ฟังเลย หรือไม่ให้ความสนใจเลยได้ ซึ่งอันที่จริงก็มีพวกเราจำนวนมากที่ไม่สนใจที่จะฟังเลย ซึ่งถามว่าผิดหรือไม่ ก็ต้องบอกว่าไม่ แต่การไม่ทำหน้าที่ดังว่า ก็อาจจะทำให้การใช้สิทธิและการทำหน้าที่ประการอื่นๆ ของเรา ไม่สามารถที่จะทำได้อย่างเต็มที่ เช่น การเลือกตั้งและอื่นๆ อีกหลายประการ

หลายคนสงสัยว่า ในเมื่อเรามีหน้าที่ที่จะฟังบรรดาคนที่เรียกกันว่าผู้แทนราษฎรแล้ว แล้วบรรดาคนเหล่านี้ที่รวมกันอยู่ในสถานที่ที่เราเรียกกันว่ารัฐสภาต้องทำหน้าที่อะไรกันบ้าง หรือจะทำหน้าที่พูดนั่นนี่ที่ไม่มีประโยชน์ให้เราฟัง ทำหน้าที่แสดงละครที่แสนจะไม่น่าดูให้เราดู คงจะไม่ใช่อย่างนั้น แม้ในความเป็นจริงจะมีสิ่งต่างๆ เหล่านี้จำนวนมากก็ตาม

หน้าที่ของรัฐสภาว่ากันไปแล้วก็น่าจะมีคร่าวๆ สัก 4–5 ประการ หนึ่ง คือ การตรากฎหมาย สอง คือ การประสานผลประโยชน์ของประชาชนทั่วประเทศ สาม คือ ช่วยในการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ของประเทศ สี่ คือ การตรวจสอบ ถ่วงดุล และคานอำนาจกับรัฐบาล และศาล และห้า คือ การมีส่วนร่วมกับประชาชนในการพัฒนาประเทศชาติและประชาชนโดยรวม

หน้าที่ที่แสดงศักยภาพในทางเทคนิคของรัฐสภาให้เป็นที่ประจักษ์ก็คือ หน้าที่ในการตรากฎหมายและการช่วยในการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ของประเทศ ซึ่งหน้าที่ประการหลัง ท่านอาจจะสงสัยว่าช่วยรัฐบาลในการตัดสินใจหรืออย่างไร นั่นอาจจะเป็นส่วนหนึ่ง แต่เป็นเพียงส่วนย่อยเท่านั้น เพราะอันที่จริงแล้วจะต้องช่วยประชาชนในการตัดสินใจเรื่องต่างๆ ของประเทศ เพราะเหตุตนเป็นผู้แทนของเขา

เหตุที่หน้าที่ในการตรากฎหมายและการช่วยในการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ เป็นเรื่องที่ท้าทายศักยภาพในทางเทคนิคที่สุด เพราะเป็นเรื่องที่จะต้องทำงานค่อนข้างมาก จะมาพูดอย่างเดียว หรือจะเพียงแค่เข้าไป เดินไป เดินมา ทักทายคนนั้น ทักทายคนนี้ ในพื้นที่อย่างเดียว หรือแม้กระทั่งจะเจรจากันกับบรรดาเพื่อนสมาชิกรัฐสภาอื่นๆ เพื่อให้ผลประโยชน์ของพี่น้องประชาชนทั่วประเทศลงตัวก็ไม่ได้ จะเพียงแค่อภิปรายเพื่อตรวจสอบรัฐบาลด้วยถ้อยคำสวยหรู หรือห่วยแตกไม่ได้

การตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ของประเทศนั้น จะต้องเป็นผู้รู้เรื่องจึงจะทำได้ เช่น เรื่องงบประมาณ หากไม่รู้เรื่องงบประมาณ โดยเฉพาะในทางเทคนิคจริงๆ อภิปรายกันไปก็เปล่าประโยชน์ ยิ่งถ้าต้องมีการออกกฎหมายด้วยแล้ว ยิ่งจะต้องมีความรู้มากไปกว่าแค่ทางเทคนิคของเรื่องนั้นๆ เท่านั้น หากแต่จะต้องรู้ด้วยว่าจะร่างและเขียน รวมถึงออกกฎหมายอย่างไรจึงจะเหมาะสมต่อการใช้จริงในทางปฏิบัติ

นอกจากนั้น หน้าที่ในการตรากฎหมายและหน้าที่ในการช่วยตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ของประเทศนั้น ยังเป็นหน้าที่ที่มีผลผูกพันกับประชาชน ราษฎรทั้งประเทศ ดังนั้นผู้ที่ทำหน้าที่เป็นผู้แทนของราษฎรจะต้องดำเนินการอย่างรอบคอบ รัดกุม และคำนึงถึงผลประโยชน์สูงสุดของราษฎร อันเป็นตัวการ หรือเจ้าของเรื่องที่แท้จริง

สิ่งที่น่าเจ็บใจประการหนึ่งของประเทศไทยเรา หรืออาจจะทุกๆ ประเทศทั่วโลกก็เป็นได้ คือ โดยปกติหากตัวแทนดำเนินการผิดพลาด หรือไม่เป็นไปตามความประสงค์ของตัวการ โดยตัวการไม่ได้รับรองหรือให้สัตยาบันการกระทำของตัวแทนนั้น กฎหมายทั่วไปมักจะกำหนดให้ตัวแทนนั้นต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว และตัวการ หรือเจ้าของเรื่องที่แท้จริง ซึ่งไม่ได้สิ่งอันสมประโยชน์ตน ไม่ต้องรับอะไรด้วย ทั้งผิด ทั้งชอบ

หากแต่ในเรื่องการทำหน้าที่ของผู้แทนราษฎร เมื่อเกิดความผิดพลาด หรือไม่เป็นไปตามความประสงค์ของตัวการ กลับกลายเป็นว่าราษฎร ซึ่งเป็นตัวการ หรือเจ้าของเรื่องที่แท้จริง กลับต้องรับทุกกรณี แถมไม่พอ ส่วนใหญ่รับแต่ผิด ชอบไม่ได้รับด้วย เพราะเวลาชอบผู้แทนราษฎรรับ แต่เวลาผิด ราษฎรกลับต้องเป็นผู้รับ

สิ่งที่เพิ่งพูดไปนั้นคือ ประการสำคัญที่สุดที่เป็นสาเหตุที่เราจะต้องทำหน้าที่ในการฟังการอภิปราย ไม่ว่าจะอภิปรายเรื่องอะไร อย่าละทิ้งหน้าที่นี้เป็นการถาวรไปเลย อาจจะทำบ้าง ไม่ทำบ้าง หรือทำตามฤกษ์สะดวกก็ได้ แต่อย่าทิ้งขว้าง และใช้เป็นตัวชี้วัดการที่เราจะให้พวกเขาเหล่านั้นเข้ามาทำหน้าที่แทนพวกเราด้วย มิเช่นนั้นสิ่งที่พวกเราเห็นว่าเป็นความน่าเกลียดทั้งหลายก็จะไม่มีวันหายไปไหน เพราะเราไม่เคยรู้ว่าคนที่เราเลือกไปเป็นคนประเภทไหน

หน้าที่ของรัฐสภาแท้ที่จริงก็เป็นหน้าที่ของพวกเราทุกคน ช่วยกันคนละไม้คนละมือ ประเทศไทยเราพัฒนาได้ครับ