กฏหมายการลงทุนในพม่า (1)

ขณะนี้รัฐบาลพม่าพยายามจะเปิดประเทศด้านเศรษฐกิจ หลังจากที่มีปัญหากับชาติมหาอำนาจตะวันตกหลายชาติเกี่ยวกับระบบการปกครองจนถูกบอยคอตทางเศรษฐกิจมานาน พม่าเคยพยายามสร้างแรงจูงใจให้นักลงทุนชาวต่างชาติอื่นๆ เข้ามาลงทุนในพม่า เคยได้ออกประกาศใช้กฎหมายว่าด้วยการลงทุนของต่างชาติ หรือ Myanmar Foreign Investment Law (FIL) 1988 มาตั้งแต่วันที่ 30 พ.ย. 2531

แม้ดูเหมือนจะเป็นการชักจูงนักลงทุน แต่ในเนื้อหาสาระสำคัญของกฎหมายการลงทุนฉบับนี้ ยังไม่ได้เปิดโอกาสให้นักลงทุนต่างชาติลงทุนแบบกว้างมากนัก เพราะรัฐบาลพม่ายังห่วงกลัวว่าต่างชาติจะเข้ามาครอบงำระบบเศรษฐกิจมากเกินไป รัฐบาลพม่ายังต้องควบคุมและกำกับเศรษฐกิจของประเทศอย่างใกล้ชิด

กฎหมายการลงทุนฉบับปี 1988 จึงมีข้อจำกัดที่ทำให้นักลงทุนชาวต่างชาติมีขีดจำกัดด้านการพัฒนาและบริหารทุน เช่น ถือหุ้นในกิจการที่ตนเองลงทุนได้ไม่เต็ม 100% เช่าที่ดินจากเอกชนไม่ได้ ต้องเช่าที่ดินจากรัฐเท่านั้น กำหนดให้นักลงทุนต่างชาติจะต้องร่วมทุนอย่างน้อย 35% ของ Equity Capital หรือส่วนของต้นทุนทั้งหมด ถ้าเป็นการเข้ามาลงทุนในธุรกิจอุตสาหกรรม กำหนดให้นักลงทุนต่างชาติจะต้องลงทุนอย่างน้อย 5 แสนเหรียญสหรัฐขึ้นไป

และถ้าเป็นการเข้ามาลงทุนในธุรกิจด้านบริการ (Services) นักลงทุนจะต้องลงทุนอย่างน้อย 3 แสนเหรียญสหรัฐขึ้นไป และเมื่อได้รับอนุมัติจากทางการพม่าแล้วภายใน 20 วัน นักลงทุนต่างชาติจะต้องนำเงินทุนเข้ามาฝากกับธนาคารในพม่าอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง และต้องฝากให้ครบตามจำนวนที่กำหนดภายใน 180 วัน

กฎหมายฉบับเดิมนี้ พม่าพยายามหว่านยาหอมแก่นักลงทุนต่างชาติว่า นักลงทุนจะได้รับสิทธิต่างๆ มากมาย เช่น ได้รับการยกเว้นภาษี (Tax Holiday) เป็นเวลา 3 ปี ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้สำหรับผลกำไรที่นำกลับมาลงทุน เป็นระยะเวลา 1 ปี ตัวนักลงทุนเองได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ในอัตราร้อยละ 50 จากรายได้ที่ได้จากการส่งออก นักลงทุนสามารถชำระภาษีเงินได้ในนาม (On Behalf) ของผู้เชี่ยวชาญและช่างเทคนิคได้ นักลงทุนได้รับการยกเว้นภาษีศุลกากร และ/หรือภาษีในประเทศอื่นๆ สำหรับการนำเข้าวัตถุดิบเพื่อการผลิต ในระยะ 3 ปีแรกหลังจากเริ่มดำเนินการ

กระนั้นก็ตาม ที่ผ่านมา นักลงทุนต่างชาติยังมีความหวาดหวั่นในเรื่องการเมือง การปกครองของรัฐบาลทหารพม่าที่ยังไม่นิ่ง ยังไม่มั่นใจที่จะกล้าลงทุนในระยะยาวเท่าใดนัก เพราะปัญหาเรื่องกฎระเบียบไม่ชัดเจนว่าจะคุ้มครองนักลงทุนหรือไม่ เพียงใด นักลงทุนยังไม่มั่นใจได้ว่าลงทุนไปแล้วจะไม่ถูกแทรกแซงหรือถูกยึดกิจการโดยรัฐหรือไม่

แต่เมื่อไม่นานมานี้ ประธานาธิบดีเต็งเส่งได้แถลงแผนปฏิรูปเศรษฐกิจของประเทศขั้นที่สอง ที่พยายามจะเพิ่มผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศให้มากถึง 7.7% ต่อปี ภายในระยะ 5 ปีข้างหน้า โดยมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาเศรษฐกิจและประชาชนเป็นหลัก ที่แต่เดิมเคยมุ่งเน้นพัฒนาประเทศเพื่อความมั่นคงมั่งคั่งของทหารและรัฐบาลเท่านั้น

กฎหมายว่าด้วยการลงทุนของต่างชาติฉบับใหม่อาจได้รับการประกาศใช้ในเร็วๆ นี้ ผมเห็นว่ามีรายละเอียดที่เป็นสาระสำคัญแตกต่างจากฉบับเดิม เช่น กฎหมายฉบับใหม่นี้อนุญาตให้บริษัทต่างชาติเข้าถือหุ้นได้ 35100% ในบริษัทท้องถิ่น (แต่จะต้องผ่านการตรวจสอบอย่างละเอียดในหลายขั้นตอน โดยคณะกรรมาธิการการลงทุนของพม่า หรือ Myanmar Investment CommissionMIC

มีการลดหย่อนภาษีให้แก่นักลงทุนต่างชาติ 5 ปี จากเดิมที่ให้แค่เพียง 3 ปีเท่านั้น นักลงทุนต่างชาติสามารถเช่าที่ดินจากเอกชนได้โดยตรง จากเดิมจะเช่าได้ต้องเช่าจากรัฐเท่านั้น ซึ่งหากจะเช่าพื้นที่อุตสาหกรรมจากรัฐบาลพม่า ทางการพม่าจะคิดค่าเช่าพื้นที่ในพื้นที่อุตสาหกรรม (Industrial Zone) เพียงอัตรา 3 เหรียญสหรัฐต่อตารางเมตรต่อปี

นักลงทุนต่างชาติสามารถคำนวณอัตราค่าเสื่อมสภาพ (Accelerated Depreciation Rates) ได้ บรรดาลูกจ้างชาวต่างชาติที่บริษัททุนต่างชาติจ้าง เสียภาษีเงินได้เสียภาษีในอัตราเดียวกับประชาชนพม่า และสามารถนำค่าใช้จ่ายในส่วนของการวิจัยและพัฒนามาหักออกจากรายได้พึงประเมินได้ บริษัทต่างชาติสามารถยกยอดผลประกอบการที่ขาดทุนไปรวมกับผลประกอบการของปีต่อๆ ไปได้เป็นระยะเวลา 3 ปีติดต่อกัน

พม่าอนุญาตให้จัดส่งเงินทุน (Capital) และผลกำไรสุทธิ (Net Profit) กลับไปยังประเทศแม่ได้ จะเห็นได้ว่ามีการปรับเปลี่ยนในสาระสำคัญอยู่หลายประการ

อย่างไรก็ตาม กฎหมายฉบับนี้ยังมีข้อจำกัดบางประการเกี่ยวกับแรงงาน เช่น เมื่อเริ่มต้นลงทุนแรงงานไร้ฝีมือในบริษัทต่างชาติทั้งหมด 100% ต้องเป็นคนพม่าเท่านั้น เมื่อครบ 5 ปีไปแล้ว แรงงานมีฝีมือในบริษัทต้องมีคนพม่าไม่น้อยกว่า 25% และต้องให้มีแรงงานมีฝีมือเป็น 50% ใน 5 ปีถัดมาอีก และเพิ่มเป็น 75% ภายใน 15 ปี นับแต่เริ่มกิจการ

สาเหตุที่พม่ากำหนดเช่นนี้ เพราะพม่ามีจุดมุ่งหมายในการพัฒนาคุณภาพชีวิตพลเมืองของตนเอง ต้องการให้มีการเพิ่มการจ้างงานของคนในชาติให้มากขึ้นโดยนักลงทุนต่างชาติเป็นผู้จ้าง เป็นการที่จะให้คนในชาติมีงานทำโดยรัฐไม่ต้องเป็นผู้จ่ายค่าจ้าง

ในข้อเท็จจริงแล้ว พม่ายังมีปัจจัยเสี่ยงต่อการลงทุนหลายประการ เรื่องชนกลุ่มน้อยหลายกลุ่ม ปัญหาเสถียรภาพทางการเมืองภายในพม่าเองที่มีพรรคของอองซานซูจีเป็นพรรคฝ่ายค้าน โดยเฉพาะระบบการเงินพม่ายังไม่เอื้อต่อการลงทุน เพราะระบบการลงทุนในพม่าโดยชาวต่างชาติ จำเป็นต้องเชื่อมโยงกับระบบการเงินของชาติอื่นหรือสกุลเงินสากลด้วย

สาระสำคัญหลักๆ ของกฎหมาย Foreign Investment Law (FIL) ฉบับใหม่นี้ เห็นว่าหลักๆ คือจะเพิ่มสิทธิประโยชน์แก่นักธุรกิจต่างชาติ ทั้งในด้านการยกเว้นภาษีจาก 3 ปีแรก เป็น 5 ปีแรก และอาจขยายเป็น 8 ปี หากธุรกิจเข้าข่ายเกณฑ์ที่รัฐบาลพม่ากำหนด เปิดโอกาสให้เช่าที่ดินโดยตรงจากภาคเอกชนพม่าได้ จากเดิมที่ต้องทำสัญญาเช่ากับรัฐบาลเท่านั้น และขยายระยะเวลาการเช่าที่ดินจาก 30 ปี มาเป็น 50 ปี เป็นต้น

ในมุมมองของผมนั้นเห็นว่า พม่าต้องการให้นักลงทุนต่างชาติที่เข้ามาลงทุนนอกจากเข้ามาลงทุนหาประโยชน์จากพม่ากลับออกไปแล้ว การลงทุนดังกล่าวต้องเป็นประโยชน์แก่คนพม่าโดยตรงด้วย นักลงทุนจะต้องสำแดงให้เห็นว่าการลงทุนของตนมีส่วนในการร่วมมือพัฒนาประเทศพม่า ไม่ใช่เข้ามาตักตวงผลประโยชน์จากพม่าเพียงอย่างเดียว

เพราะรัฐบาลทหารพม่าก็ยังเป็นรัฐบาลที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด และคอยจับตามองนักลงทุนต่างชาติทุกขณะก้าวอยู่แล้ว หากนักลงทุนต่างชาติรายใดมีพฤติกรรมที่เป็นภัยต่อเศรษฐกิจ ความมั่นคงของพม่า หรือการลงทุนดังกล่าวจะไม่ก่อเกิดประโยชน์แก่คนในชาติพม่า รัฐบาลอาจหยิบมาตรการบางอย่างมาลงโทษได้ แต่ไม่ได้หมายถึงยึดกิจการไป (Shall not be nationalised)

ไว้ฉบับหน้าเรามาดูรายละเอียดและการเข้าไปลงทุนในประเทศพม่ากันต่อนะครับ