ฟื้นเอ็มโอยู'44 ร่างกรอบเจรจาแบ่งก๊าซไทย-กัมพูชา

เป็นที่แน่ชัดว่ารัฐบาลพรรคเพื่อไทยมีนโยบายที่จะร่วมกับกัมพูชานำพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล เนื้อที่กว่า 2.6 หมื่นตารางกิโลเมตร ทำเป็นพื้นที่พัฒนาร่วมแบ่งปันผลประโยชน์จากก๊าซธรรมชาติและปิโตรเลียม ซึ่งธนาคารโลกประเมินว่ามีมากถึง 5 ล้านล้านลูกบาศก์เมตร ในขณะที่ปัญหาเขตแดนไทยกัมพูชายังไม่ได้ข้อยุติ โดยเฉพาะคดีปราสาทพระวิหาร ซึ่งคาดว่าศาลโลกจะมีคำตัดสินไม่เกินช่วงต้นปีหน้า

ความสนิทสนมระหว่าง พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีไทย และฮุนเซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ทำให้ฮุนเซนประกาศในทันทีที่พรรคเพื่อไทยชนะการเลือกตั้งและเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลเมื่อเดือน ส.ค. 2554 ว่า ยินดีที่จะร่วมกับไทยเพื่อแก้ปัญหาพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลที่ยืดเยื้อมาตั้งแต่รัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ เมื่อปี 2554 ซึ่งได้ทำ “บันทึกความตกลงร่วมกันของไทยกัมพูชา ว่าด้วยพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล พ.ศ. 2544” หรือ เอ็มโอยู 2544 ร่วมกัน

ต่อมาคณะรัฐมนตรี (ครม.) ในสมัยรัฐบาลพรรคประชาธิปัตย์ มีมติยกเลิกเอ็มโอยูดังกล่าวเมื่อวันที่ 10 พ.ย. 2552 เพื่อประท้วงกรณีรัฐบาลกัมพูชาแต่งตั้ง พ.ต.ท.ทักษิณ ซึ่งศาลไทยพิพากษาจำคุกคดีที่ดินรัชดาเป็นที่ปรึกษาทางเศรษฐกิจ

แต่ความยืดยาดของรัฐบาลประชาธิปัตย์ที่ไม่แจ้งมติยกเลิกเอ็มโอยูดังกล่าวให้รัฐบาลกัมพูชาทราบอย่างเป็นทางการ ก็เป็นโอกาสให้รัฐบาลพรรคเพื่อไทยหาทางฟื้นเอ็มโอยูฉบับนี้ขึ้นมา เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาพื้นที่ร่วมกับกัมพูชา

พล.ร.อ.ถนอม เจริญลาภ หัวหน้าคณะผู้เชี่ยวชาญเขตแดนทางทะเล คณะกรรมการด้านเทคนิคฝ่ายไทย คณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทยกัมพูชา เปิดเผยว่า ในยุคของพรรคเพื่อไทย กระทรวงการต่างประเทศ (กต.) ได้สอบถามรัฐบาลว่าจะแจ้งการยกเลิกเอ็มโอยูดังกล่าวไปยังกัมพูชาหรือไม่ รัฐบาลจึงสั่งการให้กระทรวงการต่างประเทศหารือกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

เมื่อวันที่ 7 มิ.ย.ที่ผ่านมา กต.ได้เชิญผู้บัญชาการทุกเหล่าทัพ ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และหน่วยงานความมั่นคงต่างๆ เพื่อหารือ ฟังความเห็น ซึ่งทุกฝ่ายเห็นร่วมกันว่าไม่ต้องแจ้งให้ฝ่ายกัมพูชาทราบ กต.จึงเตรียมเสนอให้ ครม. มีมติยกเลิกมติ ครม.เดิม

พร้อมกับการเตรียมเสนอให้ ครม.ยกเลิกมติเดิม เพื่อนำเอ็มโอยู 2544 มาใช้เป็นแนวทางดำเนินการร่วมกับกัมพูชา กต.และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กระทรวงพลังงาน ในฐานะประธานคณะกรรมการด้านเทคนิคฝ่ายไทย โดยตำแหน่ง ตามเอ็มโอยู 2544 ก็ได้ยกร่าง “กรอบการเจรจาความร่วมมือพัฒนาแหล่งก๊าซธรรมชาติในพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลไทยกัมพูชา”

พล.ร.อ.ถนอม อธิบายถึงกรอบการเจรจาดังกล่าว ว่า เป็นกรอบการเจรจาที่ทำขึ้นเพื่อขอความเห็นชอบจากรัฐสภาตามรัฐธรรมนูญมาตรา 190 เสียก่อน ที่จะไปเจรจาใดๆ กับกัมพูชา

ด้าน อารักษ์ ชลธาร์นนท์ รมว.พลังงาน กล่าวว่า รอให้ กต.กำหนดกรอบการเจรจาให้ชัดเจนก่อน ซึ่งไม่แน่ใจว่าจะมีการเสนอเรื่องดังกล่าวให้ที่ประชุม ครม.รับทราบเมื่อใด

หากพิจารณาคำพูดของ รมว.พลังงานก็ทำให้มองเห็นขั้นตอนดำเนินการ ว่า หาก ครม.มีมติยกเลิกมติ ครม. 2552 ก็จะเสนอกรอบการเจรจาให้ ครม.เสนอเข้าสู่ที่ประชุมรัฐสภาต่อไป

แม้จะเตรียมการเป็นขั้นตอนไว้พร้อมแล้ว แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายดายนัก หากพิจารณาถึงท่าทีของรัฐสภาต่อปัญหาเขตแดนไทยกัมพูชา จากกรณีกรอบการเจรจาไทยกัมพูชา ในการประชุมคณะกรรมการชายแดนทั่วไปไทยกัมพูชา หรือจีบีซี ซึ่งท่าทีคัดค้านของฝ่ายค้านและสมาชิกวุฒิสภา(สว.) กลุ่มหนึ่ง ทำให้รัฐบาลยังไม่กล้านำเรื่องดังกล่าวเสนอให้รัฐสภาพิจารณาเพื่อลงมติตามรัฐธรรมนูญมาตรา 190

เมื่อรัฐบาลทำท่าว่าจะเดินหน้าพัฒนาร่วมกับกัมพูชาในพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล พรรคฝ่ายค้านก็ออกโรงขวางทันใด ชวนนท์ อินทรโกมาลย์สุต โฆษกพรรคประชาธิปัตย์ ตั้งข้อสังเกตว่า ปัญหาพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลไทยกัมพูชา ต่างกับปัญหาไทยมาเลเซีย จึงไม่อาจใช้รูปแบบพื้นที่พัฒนาร่วมมาเป็นแนวทางแก้ไขได้ เนื่องจากการลากพื้นที่ระหว่างไทยมาเลเซีย มีความชัดเจนที่ลากเส้นเขตแดนแล้วมาทับซ้อนกันเป็นเหตุสุดวิสัย ต่างกันกับกรณีกัมพูชา ซึ่งลากเส้นเขตแดนผ่านเกาะกูดชัดเจน จึงไม่สามารถยอมรับเส้นเขตแดนของกัมพูชาได้

“การผลักดันเรื่องนี้ในช่วงเวลานี้สอดรับกับหลายเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่นาซาขอใช้พื้นที่สนามบินอู่ตะเภา ซึ่งมีบริษัทด้านพลังงานยักษ์ใหญ่เข้ามาเกี่ยวข้อง และประเทศที่เกี่ยวข้องมีทั้งกัมพูชา สิงคโปร์ ซึ่งเป็นประเทศที่สนใจธุรกิจด้านพลังงาน” ชวนนท์ กล่าว

แม้จะกำหนดจังหวะก้าวเพื่อเดินหน้าพัฒนาแหล่งทรัพยากรพลังงานร่วมกับกัมพูชาไว้อย่างเป็นขั้นตอน แต่บทเรียนที่ผ่านมา ใช่เพียงแต่ด่านรัฐสภาเท่านั้นที่ยากจะฝ่า หากประกอบกับแรงต้านนอกสภา จากแรงกระตุ้นความรู้สึก “ชาตินิยม” ซึ่งพร้อมจะก่อตัวได้ทุกเมื่อแล้ว โอกาสในการเดินหน้าของรัฐบาลนั้นแทบจะเป็นไปได้ยาก