ถ่วงดุล

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

วิกฤตการณ์หนี้ยุโรปที่บานปลายมากว่า 2 ปี และยังทวีความรุนแรงจนเกือบทำให้สหภาพยุโรปต้องล่มสลายมาแล้ว จากกรณีของกรีซ ทำให้หลายคนมองว่าควรจะเป็นบทเรียนชั้นดีให้อาเซียนได้เรียนรู้เอาไว้

เพราะเรากำลังจะมีการรวมกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจ ให้เป็นตลาดและฐานการผลิตร่วม ในอีก 3 ปีข้างหน้านี้

ส่วนตัวแล้ว ดิฉันไม่เคยกังวลเลยค่ะ ว่าอาเซียนเราจะเดินตามรอยวิกฤตยุโรป เพราะขอบเขตของความร่วมมือนั้นยังเรียกว่าห่างไกลกันนัก โดยเฉพาะเรื่องเงินสกุลเดียวในภูมิภาคที่ดูจะเป็นแค่ความฝัน

อาเซียนเรามีความร่วมมือจนประสบความสำเร็จกันมาหลายด้าน แต่ก็ไม่มีสักครั้งที่เราเลือกจะลดอำนาจอธิปไตยของรัฐ เพื่อนำอำนาจนั้นไปเพิ่มให้ส่วนกลางแทนเหมือนกับที่ยุโรปเขาทำ

และจะว่าไป วิกฤตการณ์ต้มยำกุ้งเมื่อปี 1997– 1998 นั้น ก็รุนแรงพอที่จะให้บทเรียนทางการเงินการคลัง หรือการรู้เล่ห์เหลี่ยมเท่าทัน ไม่ให้ต้องผิดพลาดซ้ำสองพอแล้ว

ถ้าจะห่วงประเด็นไหนเป็นพิเศษแล้วละก็ เรื่องการเมืองที่ร้อนแรงในภูมิภาคช่วงนี้คงจะน่าจับตามากกว่า โดยเฉพาะการคานสมดุลของอาเซียนกับมหาอำนาจสหรัฐและจีน สหรัฐนั้นก็เป็นเพื่อนเก่า ส่วนจีนก็เป็นคู่ค้าอันดับ 1

อาเซียนมีการดำเนินความสัมพันธ์กับมหาอำนาจด้วยดีมาตลอด จนเริ่มมาสะดุดที่กรณีพิพาทในทะเลจีนใต้ ซึ่งมีการอ้างกรรมสิทธิ์ทับซ้อนกันหลายประเทศ โดยฝ่ายที่แสดงออกอย่างร้อนแรงที่สุด ก็ได้แก่ ฟิลิปปินส์และเวียดนาม

ปัญหาร้อนแรงที่ว่านี้ มีขึ้นในช่วงจังหวะใกล้เคียงกับที่สหรัฐประกาศจะกลับมาทวงอิทธิพลในเอเชีย ทำให้ปฏิเสธไม่ได้ว่า ใครจะขยับตัวทำอะไร ก็ถูกจับจ้องประเมินท่าทีได้ทั้งนั้น

ส่วนไทยเราก็ถูกมองว่าอยู่ในดุลอำนาจของสองยักษ์อย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้เช่นกัน ซึ่งคงไม่ต้องย้ำกันหลายรอบในกรณีของอู่ตะเภา ที่มีความหมายในเชิงสัญลักษณ์ในแง่ภูมิรัฐศาสตร์อย่างไม่อาจปฏิเสธได้ เชื่อว่าทั้งสื่อมวลชน นักวิชาการ และหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้อง คงได้แสดงความห่วงใยอย่างชัดเจนแล้ว

เชื่อแน่ว่าเรื่องเหล่านี้จะเป็นประเด็นร้อนแรงที่ถูกหยิบยกขึ้นหารือ ระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน และการประชุมเออาร์เอฟ หรือการประชุมว่าด้วยความร่วมมือด้านการเมืองและความมั่นคงในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ซึ่งกัมพูชาจะเป็นเจ้าภาพในเดือน ก.ค.นี้

ต้องจับตาค่ะว่า อาเซียนเราจะดำเนินท่าทีในประเด็นละเอียดอ่อนเช่นนี้ต่อไปอย่างไร