วงเสวนาชี้ยกเลิกการปกครองภูมิภาคไม่ได้

นักวิชาการแนะเร่งกระจายอำนาจสู่ประชาชน แต่ทิ้งภูมิภาคไม่ได้ เหตุงบประมาณ-นักการเมืองท้องถิ่นยังไม่โปร่งใสพอ

ที่โรงแรมรามาการ์เดนส์ กระทรวงมหาดไทย ได้จัดงานครบรอบ 120 ปี กระทรวงมหาดไทย ภายใต้ชื่อ “ถอดรหัสมหาดไทย : ทศวรรษแห่งการเปลี่ยนแปลง

นายสมพร ใช้บางยาง อดีตรองปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า ปัจจุบัน ประเทศไทย รวมศูนย์มานานกว่า 100 ซึ่งคนปกครองบ้านเมืองสมัยก่อน มีคุณธรรม จริยธรรม และความรับผิดชอบที่มีต่อประชาชน ขณะเดียวกัน ความซับซ้อนเรื่องของทุนนิยม และความสัมพันธ์กับต่างประเทศยังคงเป็นแบบเดิม ทำให้การปกครองแบบรวมศูนย์สามารถดำรงอยู่ได้ อย่างไรก็ตาม ในช่วง 20 ปีหลัง มีความเปลี่ยนแปลงมหาศาล และมีเสียงเรียกร้องให้ปฏิรูปการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นมากขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งเท่าที่เห็น กระทรวงมหาดไทยเองก็ถือว่ามีความพร้อม และมีวิสัยทัศน์ในเรื่องดังกล่าวกำหนดไว้ในแผนงานของทุกกรมแล้ว

“ใน 10-20 ปีนี้ ยังต้องมีการปกครองส่วนภูมิภาคอยู่ในการกำกับดูแลประชาชน และยึดโยงกับส่วนกลาง แต่อำนาจ ภาระหน้าที่ต้องลงไปที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมากขึ้น โดยกฎหมาย งบประมาณ และลักษณะการบริหารงานต้องคล่องตัวพอ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับประชาชน ซึ่งการกระจายอำนาจ ต้องเกิดขึ้นในทุกกระทรวง ใม่ใช่มหาดไทยอย่างเดียว เพื่อให้ประชาชนมีความเข้มแข็ง และจัดการทรัพยากรในท้องถิ่นตัวเองได้ทุกเรื่อง” นายสมพรกล่าว

ขณะที่นายชาติชาย ณ เชียงใหม่ อาจารย์คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ กล่าวว่า ที่ผ่านมากลไกของกระทรวงมหาดไทยเป็นเรื่องของการสั่งการ และตามนักการเมืองเพียงอย่างเดียว แม้แต่การกระจายอำนาจลงสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นล่าสุดเมื่อปี 2542 ก็ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจของกระทรวงมหาดไทย แต่เป็นการใช้อำนาจสั่งการของนักการเมือง หลังจากนี้กระทรวงมหาดไทยต้องเปิดพื้นที่ความคิดให้ประชาชนได้มากขึ้น ให้พึ่งตัวเองได้มากขึ้น ให้พอเพียงได้มากขึ้น เพื่อต่อสู้กับระบบธุรกิจการเมือง ระบบเลือกตั้ง ที่ใช้กลไกภาครัฐไปช่วยคนรวย และต้องสนับสนุนให้มีการสื่อสารให้เกิดประสบการณ์ร่วม ให้เกิดสำนึกในความเป็นปวงชน

ส่วนการยกเลิกการปกครองส่วนภูมิภาคนั้น นายชาติชายกล่าวว่า คงยังไม่เกิดขึ้นในเวลา 4-5 ปีข้างหน้านี้ เพราะยังมีข้อถกเถียงมากมาย ในเรื่องการกระจายงบประมาณ หรือการมอบอำนาจให้กับนักการเมืองท้องถิ่น แต่ต้องมีกลไกมอบอำนาจให้ประชาชนมากขึ้นผ่ายนหลักคิด 2 อย่างคือ 1. จะจัดสรรทรัพยากรในประเทศด้วยวิธีไหนดีสุด และ2.มองเหตุผลในระบบรัฐ ว่าจะจัดสรรงบประมาณเพื่อพัฒนาท้องถิ่นในรูปแบบใด และจะควบคุมบริการของรัฐให้ดีที่สุดได้อย่างไร

ขณะที่นายชูชาติ หาญสวัสดิ์ รมช.มหาดไทย กล่าวว่า ในอดีตกระทรวงมหาดไทย อาจมีอำนาจมากมาย ที่บันดาลให้มีความสุขได้ แต่วันนี้ ผวจ.บางครั้งไม่เข้าใจอำนาจตัวเอง เช่นเดียวกับข้าราชการในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็เช่นกัน บางครั้งอยากขึ้นเป็นซี 10 หรือเบิกข้ารักษาพยาบาลจนเกินงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของตัวเอง จนไม่เหลืองบมาพัฒนาท้องถิ่น เพราะฉะนั้นอำนาจที่ถอดจากมหาดไทยออกไป ต้องตั้งหลักให้ดีว่าประชาชนได้อะไร และจะได้จริงหรือไม่ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยจะนำไปคิดเป็นการบ้านว่า ทำอย่างไรให้การเปลี่ยนอำนาจไปสู่ประชาชน เป็นไปด้วยความเรียบร้อย และมีกระบวนการตรวจสอบได้ โดยยังยึดหลักคิดสำคัญว่า ขอให้ประชาชนมีอำนาจ และสามารถใช้อำนาจของตัวเองได้มากที่สุด