ฝันค้าง สกุลเงินเอเชีย

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

เศรษฐกิจยุโรปที่อยู่ในอาการโคม่ามากขึ้นเรื่อยๆ กำลังเป็นฝันร้ายของเศรษฐกิจทั้งโลก รวมถึงประเทศไทย ประเทศเศรษฐกิจเล็กๆ ที่อาจจะต้องเจอวิบากกรรม หากเตรียมตัวรับมือกับวิกฤตนี้ไม่ดี

ปัญหาเศรษฐกิจยุโรปยังดับฝันโมเดลการรวมตัวทางเศรษฐกิจกันอย่างแนบแน่น ถึงขั้นการใช้สกุลเงินเดียวกันของกลุ่มเศรษฐกิจภูมิภาคอื่นๆ ไปด้วย

ต้องยอมรับว่า การรวมตัวทางเศรษฐกิจของยุโรปและใช้เงินสกุลยุโรป เมื่อวันที่ 1 ก.ค. 2542 หรือกว่า 10 ปีที่ผ่านมา เป็นการรวมตัวที่หลายภูมิภาคต้องการจะเดินรอยตาม

แม้แต่กลุ่มประเทศเอเชียใต้ 10 ประเทศ ก็อดคิดที่จะรวมตัวทางเศรษฐกิจ ถึงขั้นมีเงินสกุลเอเชียใช้เป็นเงินสกุลหลักร่วมกันไม่ได้เช่นกัน เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจกับมหาอำนาจทางเศรษฐกิจกลุ่มอื่นๆ

การใช้เงินสกุลเดียวของกลุ่มยูโร อาจจะมีปัญหาขลุกขลักบ้างในช่วงแรก แต่ต่อมาก็มีปัญหาน้อยลง แต่เมื่อเกิดวิกฤตหนี้เสียในกรีซลามมายังสเปน ทำให้เห็นปัญหาของการใช้เงินสกุลเดียวทันที เพราะเมื่อเกิดปัญหาที่ประเทศหนึ่ง ก็จะไปดึงให้ค่าเงินอ่อนค่าลงไปทันที บางประเทศที่เศรษฐกิจมีปัญหา ประเทศอื่นก็จะมีปัญหาตามไปด้วย

ที่เป็นเช่นนี้ เพราะสภาพเศรษฐกิจแต่ละประเทศมีความแข็งแกร่งไม่เหมือนกัน ภาวะดังกล่าวทำให้ยูโรอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก ทิ้งกันก็ไม่ได้ กอดคอกันไปก็ตายเพิ่ม

ดังนั้น วิกฤตเศรษฐกิจของยูโรโซนจึงถือเป็นการดับฝันการรวมตัวทางเศรษฐกิจที่จะไปให้ถึงการมีเงินสกุลเดียวใช้ร่วมกันในภูมิภาคหลายกลุ่มที่รวมตัวกัน เพื่อให้มีพลังต่อรองทางเศรษฐกิจ รวมทั้งนโยบายการรวมตัวเป็นเงินสกุลเดียวกันของอาเซียนด้วย

การเข้าเป็นสมาชิกใช้เงินยูโรจะต้องเสียอธิปไตยทางเศรษฐกิจ โดยประเทศที่ใช้เงินสกุลยูโรต้องมีการขาดดุลการคลังไม่เกิน 3% ของจีดีพี และมีหนี้สาธารณะไม่เกิน 60% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี)

จากเกณฑ์ดังกล่าว เมื่อหันมามองเอเชียจะใช้เงินสกุลเดียวกันยังห่างไกลอีกมาก

ประเทศในเอเชียมีความแตกต่างทางเศรษฐกิจสูง มีทั้งประเทศที่เศรษฐกิจพัฒนาแล้ว กำลังพัฒนา และยังไม่ได้พัฒนาเท่าที่ควรจะเป็นอีกหลายประเทศ

เงื่อนไขสำคัญของการใช้เงินสกุลเดียวกัน ด่านแรกต้องทำให้อัตราแลกเปลี่ยนของแต่ละประเทศเป็นอัตราเดียวกันเสียก่อน ซึ่งเป็นไปได้ยากมากที่จะทำให้อัตราแลกเปลี่ยนเงินสิงคโปร์ ไทย มาเลเซีย บรูไน หรืออินโดนีเซีย ให้เท่ากับ พม่า กัมพูชา หรือลาว ดูแล้วแทบเป็นไปไม่ได้ในระยะเวลาอันสั้น

แค่ด่านแรกก็ไม่เห็นทางที่จะเป็นไปได้ เพราะเศรษฐกิจที่ยังแตกต่างกันมาก ไม่เหมือนกับประเทศยุโรปที่เศรษฐกิจใกล้เคียงกัน ยังมีบางประเทศที่ยังเข้าร่วมใช้เงินสกุลยูโรไม่ผ่าน นี่ยังไม่รวมความแตกต่างทางการเมืองและวัฒนธรรมของเอเชีย ที่แตกต่างไม่ได้ยิ่งหย่อนไปกว่าด้านเศรษฐกิจ เป็นอีกอุปสรรคใหญ่หลวงหนึ่งที่จะเดินไปถึงเป้าหมายการใช้เงินสกุลเดียวกัน

หากลองดูแค่ลำพังการร่วมมือทางการค้า ข้อตกลงเขตการค้าเสรีอาเซียน แค่เรื่องลดอัตราภาษีนำเข้าสินค้าเพียงอย่างเดียว ยังต้องใช้เวลา 10-20 ปี กว่าจะเดินมาได้ถึงเป้าหมาย และยังมีสินค้าอีกจำนวนมากที่ยังมีปัญหาการลดภาษีและเงื่อนไขการทำข้อตกลงเสรีการค้า

ขณะที่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือเออีซี ที่จะดีเดย์ในปี 2558 ก็ยังเป็นเรื่องที่คาดการณ์ได้ยากว่าจะออกมาประสบความสำเร็จมากน้อยขนาดไหน จะมีความร่วมมือกันและกันในด้านเศรษฐกิจและสังคมที่จะเสริมให้เศรษฐกิจในภูมิภาคนี้ขึ้นไปอยู่ในแถวหน้าของเศรษฐกิจโลกได้หรือไม่

หากการรวมตัวเออีซีไม่ประสบความสำเร็จ การจะฝันว่าจะมีเงินสกุลเอเชียใช้ร่วมกันก็เป็นเรื่องที่ไม่ต้องฝันอีกต่อไป

นอกจากนี้ คงยังต้องใช้เวลากว่า 10 หรือ 20 ปี หรือมากกว่านั้น จะประเมินได้ว่าการรวมตัวของเออีซีประสบความสำเร็จหรือไม่ เมื่อนั้นการเดินหน้าใช้เงินสกุลเอเชียถึงจะประเมินได้ว่าจะฝันได้ต่อไปหรือไม่

หากมองมาที่ประเทศไทยว่ามีความพร้อมที่จะใช้เงินสกุลเดียวหรือไม่ ก็ต้องตอบว่า ไม่มี เพราะหากใช้มาตรฐานยุโรปจะเห็นว่า เศรษฐกิจไทยยังไม่มีความพร้อม แม้ว่าพื้นฐานเศรษฐกิจจะดี แต่ในอนาคตระยะยาวพื้นฐานเศรษฐกิจก็ยังมีอนาคตไม่สดใส เพราะขาดช่วงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ไม่เพียงพอกับการขยายตัวทางเศรษฐกิจ

จะเห็นว่า แค่ลำพังเศรษฐกิจได้รับผลกระทบปัญหาน้ำท่วมและเศรษฐกิจยุโรป เศรษฐกิจก็ขยายตัวลดลงฮวบ ไม่ถึง 1% ในไตรมาสแรก เมื่อเป็นเช่นนี้ก็มีคำถามว่า เศรษฐกิจไทยที่ยังไม่แน่ไม่นอน ประเทศเอเชียที่เศรษฐกิจดีกว่าไทยก็ไม่อยากจะใช้เงินสกุลเดียวกับไทย เพราะไม่อยากเข้ามาอุ้มไทยกรณีที่เกิดวิกฤตเหมือนกับที่กลุ่มยูโรต้องอุ้มประเทศกรีซ และทำท่าจะกอดคอกันตายทั้งกลุ่มในเวลานี้

อีกด้านหนึ่ง เศรษฐกิจขนาดนี้ หากต้องใช้เงินสกุลเอเชียและมีหลายประเทศเศรษฐกิจแย่กว่าไทย ก็มีคำถามว่าไทยเข้าไปอุ้มหรือช่วยเหลือประเทศเหล่านั้นไหวหรือไม่

ทั้งหมดยังไม่รวมเรื่องทางการเมือง การต้องเสียอธิบไตยทางเศรษฐกิจนั้น เป็นเรื่องที่ต้องดำเนินตามรัฐธรรมนูญมาตรา 190 หรือไม่ ซึ่งเชื่อว่าหากต้องดำเนินตามมาตรานี้ คงไม่มีรัฐบาลไหนอยากจะพลักดันเรื่องนี้ให้เป็นจริงเป็นจังเกิดขึ้นโดยเร็วอย่างแน่นอน

ดังนั้น ความฝันของการมีเงินสกุลเอเชียยังเป็นเรื่องที่อีกไกลแสนไกล จนถึงขั้นนักวิชาการจำนวนไม่น้อยฟันธงว่า ไม่มีทางเป็นไปได้ เพราะทุกวันนี้การทำให้ค่าเงินของแต่ละประเทศมีเสถียรภาพทุกประเทศก็เหนื่อยแสนสาหัส

หากมีการใช้เงินสกุลเดียวกันเป็นเอเชย ในประเทศที่มีความแตกต่างทางเศรษฐกิจกันอย่างมาก การเมืองที่มีความแตกต่างไม่เหมือนกัน การใช้เงินสกุลเอเชีย ไม่ต่างอะไรกับการกอดคอกันไปตาย เพราะขนาดยูโรโซนที่ว่าเตรียมตัวมาดั มีความพร้อมด้านเศรษฐกิจการเมือง ยังทำท่าจะไปไม่รอด

ทั้งหลายทั้งปวงจึงไม่ต้องแปลกใจ ที่ผู้นำหลายชาติในอาเซียนเริ่มออกมาแสดงความไม่เห็นด้วยกับความร่วมมือนี้