อย่าใช้อารมณ์

ความปรองดองที่สังคมไทยกำลังเรียกร้องถามหานั้น อาจไม่มีทางเกิดขึ้นได้เลย หากยังไม่เข้าใจถึงสิทธิที่จะแตกต่างและเคารพต่อความแตกต่าง

กรณีทำร้ายร่างกายนายวรเจตน์ ภาคีรัตน์ อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักวิชาการกลุ่มนิติราษฎร์ หัวขบวนที่ออกมาเรียกร้องขอแก้ไขประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ผ่านไปไม่ทันไร ล่าสุดนางเอกสาว ตั๊กบงกช คงมาลัย ก็ถูกกลุ่มคนเสื้อแดงกว่า 30 คน ประท้วงขับไล่ ขณะถ่ายทำภาพยนตร์ที่เมืองพัทยา จ.ชลบุรี เนื่องจากไม่พอใจที่เธอแสดงความเห็นกรณีการเสียชีวิตของนายอำพล ตั้งนพคุณ หรืออากง แม้กรณีของตั๊กจะไม่มีใครได้รับอันตราย แต่ก็เข้าข่ายเป็นการคุกคาม

การพูดจาแสดงความเห็นนั้น หากไม่ระมัดระวังหรือมีคำอธิบายอย่างมีเหตุผล ก็นับว่าน่าตำหนิ แต่ก็ไม่อาจยกมาเป็นข้ออ้างเพื่อคุกคามกันได้ หรือแม้ไม่อยากรับฟังความเห็นที่แตกต่าง ก็ไม่สมควรปิดกั้น ละเมิด ตัดสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็น

ทั้งสองเหตุการณ์สะท้อนให้เห็นว่า คนไทยบางกลุ่มยังไม่เห็นคุณค่าของการเคารพความคิดเห็นที่แตกต่าง และมีแนวโน้มที่จะใช้ความรุนแรงจัดการความไม่พึงพอใจมากกว่าใช้เหตุผล

สังคมไทยกำลังเข้าสู่สถานการณ์ขัดแย้งทางความคิด การต่อสู้ทางความคิดมิอาจเอาชัยได้ด้วยความกลัว แต่ด้วยความอดทนที่จะยืนหยัดถึงการใช้เหตุผล หากเราไม่ปรารถนาจะถูกกระทำเช่นใด ก็ไม่สมควรที่เราจะกระทำกับผู้อื่นเช่นนั้น

วอลแตร์ นักปรัชญาการเมืองฝรั่งเศส กล่าวไว้ว่า “ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วยเลยกับสิ่งที่ท่านพูด แต่ข้าพเจ้าขอปกป้องสิทธิในการพูดของท่านด้วยชีวิต”

การปรองดองจึงไม่จำเป็นต้องให้ผู้คนเห็นสอดคล้องไปในทิศทางเดียวกัน ไม่จำเป็นต้องถึงขั้นกอดคอรักใคร่ แต่หากจะเริ่มต้นสร้างความปรองดอง ก็สมควรหันมาพูดถึงหลักการเหตุผลที่ทุกคนเห็นร่วมกัน เช่น ในสังคมประชาธิปไตยยอมรับการแสดงความคิดเห็นว่าเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน ใช่หรือไม่ หากสิ่งที่เรียกร้อง คือ สิทธิเสรีภาพ หลักการที่เราต้องยึดถือร่วมกันคือไม่ระรานสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น แม้ว่าผู้นั้นจะพูดในสิ่งที่ทำให้ขัดเคืองเพียงใด

เรามีสิทธิเกลียดชังกันได้ภายใต้ความแตกต่างทางความคิด แต่เราไม่มีสิทธิปิดกั้นโอกาสแสดงความเห็นของผู้อื่น และที่สำคัญยิ่งกว่า เราไม่มีสิทธิทำร้ายเพียงเพราะความคิดเห็นไม่ตรงกัน

ที่สำคัญผู้นำทางความคิดของแต่ละฝ่าย จะต้องเป็นแบบอย่างของการเคารพความแตกต่าง และจะต้องเป็นตัวอย่างแสดงความเห็นด้วยเหตุผล มิใช่โต้ตอบ ห้ำหั่น ลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของฝ่ายตรงข้าม เพียงเพื่อความสะใจ เพราะเมื่อใดที่การแสดงความคิดเห็นเริ่มด้วยความสะใจ นั่นหมายถึงการนำอารมณ์ความรู้สึกเข้ามาอยู่เหนือเหตุผล ซึ่งอาจจะทำให้ความแตกต่างนั้น ขัดแย้ง ลุกลามเป็นความรุนแรง ซึ่งเชื่อว่าไม่มีใครปรารถนาเช่นนั้น