เพื่อนเก่าวัยเยาว์

โดย...ประมนต์ สุธีวงศ์

มหาวิทยาลัยแคนซัส เป็นมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงทางวิศวกรรมศาสตร์แห่งหนึ่ง แม้จะไม่เทียบเท่ามหาวิทยาลัยชั้นนำของสหรัฐ เช่น เอ็มไอที, แคลิฟอร์เนียเทคโนโลยี คาเนกีเมลอน หรือสแตนฟอร์ด ก็ตาม แต่ก็มีอาจารย์ชื่อดังๆ ที่เป็นเจ้าของผลงานสำคัญทางวิศวกรรมหลายท่าน

ในช่วงที่ผมเรียนอยู่ มีนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรที่ลี้ภัยสงครามโลกครั้งที่ 2 และการปฏิวัติของ ประเทศรัสเซียจากประเทศในยุโรปตะวันออกและประเทศอิสราเอลหลายคนสอนและทำวิจัยอยู่ที่นี่

มีอาจารย์เก่งเป็นเลิศทางทฤษฎีของการสั่นสะเทือนและการถ่ายเทความร้อน ซึ่งเป็นศาสตร์สำคัญในวิศวกรรมสาขาเครื่องกลที่ผมสนใจเป็นพิเศษอยากเรียนสอนอยู่ ดังนั้นเมื่อใกล้จะจบปีแรกที่มหาวิทยาลัยออตตาวา ผมจึงยื่นสมัครไปยังมหาวิทยาลัยแคนซัส และขอย้ายผลการเรียนปีหนึ่งที่เรียนแล้วไปต่อที่นั่น ปรากฏว่าได้รับการตอบรับที่ดี ทำให้ไม่เสียเวลา

ปีแรกที่ผมเริ่มเรียนที่มหาวิทยาลัยแห่งนี้ มีนักเรียนไทยรุ่นพี่อยู่เพียง 2 คน เป็นข้าราชการกรมสรรพากร ศึกษาปริญญาโท คนหนึ่ง และ ทพ.ศัลยวิทย์ เลขะกุล บุตรชายคนโตของคุณหมอบุญส่ง เลขะกุล อีกคนหนึ่ง ผมไม่มีโอกาสได้คุ้นเคยกับทั้งสองท่านเท่าไร เพราะเรียนคนละชั้น คนละสาขาวิชา และพักอยู่กันคนละแห่ง มีโอกาสพบบ้างเป็นครั้งคราว เมื่อมีงานนักเรียนนานาชาติบ้าง แต่หลังจากกลับมาประเทศไทยแล้วก็ไม่ได้มีการติดต่อกันเลย

ต่อมาภายหลังใกล้ๆ ที่ผมจะจบปริญญาตรีและเรียนปริญญาโทต่อ เริ่มมีนักเรียนไทยทุนรัฐบาลบ้าง ทุนส่วนตัวบ้าง มาเรียนที่นั่นมากขึ้น จนเกิดสังคมคนไทยเล็กๆ ขึ้น

เมื่อเริ่มแรกเข้ามหาวิทยาลัยแคนซัสนั้น ผมเข้าพักที่หอพักนักศึกษาที่ทางมหาวิทยาลัยเป็นเจ้าของและดำเนินการ หอพักนี้อยู่ไม่ใกล้ไม่ไกลจากอาคารเรียนส่วนกลางของมหาวิทยาลัยนัก เป็นอาคารสูง 8 ชั้น แต่จำไม่ได้ว่ามีนักศึกษาพักอยู่หอละกี่คน ห้องพักกว้างพอสำหรับนักศึกษาสองคนต่อห้อง แต่ละชั้นจะมีห้องน้ำรวมใช้ร่วมกัน แต่ถ้าใครจะขึ้นหรือลงไปใช้ห้องน้ำชั้นอื่นก็ไม่มีข้อห้าม

หอพักที่นี่ก็เหมือนกับที่มหาวิทยาลัยออตตาวาที่แยกระหว่างหอพักชายหญิง

หอพักหญิงมีกำหนดเวลากลับเข้าหอพักในตอนกลางคืนเช่นกัน จะเห็นว่าสมัยที่ผมเรียนหนังสืออยู่นั้น สังคมอเมริกันโดยเฉพาะภาคกลางของประเทศยังมีกลิ่นอายของการอนุรักษนิยมอยู่มาก ประเภทสูบกัญชา มั่วเซ็กซ์เหมือนระยะหลังๆ ยังไม่มี

เสียดายที่เกิดมาเร็วไปหน่อย มิฉะนั้นจะได้มีประสบการณ์ (เลวๆ) กับเขาบ้าง

หอพักชายที่ผมพักอยู่นั้นตั้งอยู่คู่กับหอพักหญิง พอเดินถึงกันได้

หอพักส่วนนี้ค่อนข้างใหม่เมื่อตอนที่เข้าไปอยู่ มหาวิทยาลัยมีหอพักอีกหลายแห่ง เก่าบ้าง ใหม่บ้าง ใกล้อาคารเรียนบ้าง ไกลบ้าง แล้วแต่ใครจะโชคดีที่สมัครเข้าได้ที่ไหน

ผมอยู่หอพักได้ปีเดียวก็ย้ายไปเช่าบ้านอยู่กับเพื่อนนักเรียนที่เป็นแขกอินเดีย ที่หอพักแห่งนี้ ผมมีเพื่อนร่วมห้องเป็นชาวอเมริกันเชื้อสายเดนมาร์ก ชื่อ Gene Anderson บ้านเขาอยู่เมืองเล็กๆ ในรัฐไอโอวา ชื่อเมือง เรดโอ๊ก (Red Oak)

Gene เป็นคนตัวสูงใหญ่ เล่นอเมริกันฟุตบอลได้สบายๆ เขาเรียนสังคมศาสตร์ ส่วนผมเรียนวิศวกรรมศาสตร์ เวลาเรียนจึงไม่ค่อยพบกันเท่าไร ต่างคนต่างไปเรียนที่ตึกเรียนของตนเอง ผมสนิทกับเขาดี และเคยไปทำงานระหว่างฤดูร้อนที่เมืองเรดโอ๊กนี้อยู่สองครั้ง ได้พักพิงอยู่ที่บ้านของ Gene ที่มีพี่น้อง 3 คน หญิงหนึ่ง ชายสอง

นอกจาก Gene แล้ว ผมมีเพื่อนที่รักใคร่ชอบพอเป็นพิเศษ เป็นชาวอิหร่านอีกสองคน คนหนึ่งชื่อ Marduk Alkhas อีกคนชื่อ Reza จำนามสกุลไม่ได้ ทั้งคู่คงมาจากครอบครัวที่มีฐานะดีพอควร คนอิหร่านเป็นพวกเชื้อสายเปอร์เซีย เป็นแขกขาว หน้าตาไม่เหมือนแขกตะวันออกกลางทั่วๆ ไป

Marduk เป็นคนสบายๆ ชอบเต้นรำและมีแฟนสาวๆ มาก ชอบพาผมไปหัดเต้นรำและสนุกกับงานสังสรรค์ต่างๆ ส่วน Reza ชอบฟังเพลงโอเปรามาก ห้องเขามีแผ่นเสียงของนักร้องโอเปราชื่อดังๆ ยุคนั้นจำนวนมาก ผมฟังเข้าบ่อยๆ ก็เลยนิยมฟังโอเปราไปกับเขาด้วย เดี๋ยวนี้ก็ยังชื่นชอบเพลงโอเปราที่ร้องโดยนักร้องชื่อดังหลายคน สะสมเพลงดีๆ ของ Mario Lanza และ Luciano Pavaroti ซึ่งเสียชีวิตไปแล้วทั้งสองคนไว้บ้าง

ผมกล่าวถึงเพื่อนชาวอิหร่านสองคนนี้เพราะทราบว่า ชีวิตเขาระหกระเหินพอสมควร

หลังอิหร่านเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อปี ค.ศ. 1979/1980 ในปีนั้นกษัตริย์ของอิหร่านคือ พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ถูกปฏิวัติรัฐประหารโดยผู้นำทางศาสนา อยาตอลเลาะห์ รูฮุลลอฮ์ คาห์เมนี พระเจ้าชาห์ต้องหลบหนีไปลี้ภัยทางการเมืองที่อียิปต์และสิ้นพระชนม์หลังจากนั้นไม่นาน เพื่อนผมคือ Marduk ในขณะนั้นมีตำแหน่งทางบริหารใหญ่โตพอควรในบริษัทน้ำมันของรัฐ ตัดสินใจอพยพครอบครัวกลับไปสหรัฐและปักหลักอยู่ที่รัฐมิสซูรีมาจนถึงทุกวันนี้

ทราบว่าเขาสูญเสียทรัพย์สมบัติในอิหร่านไปเป็นส่วนใหญ่ ส่วน Reza นั้นไม่ได้ติดต่อกันเลยหลังจากจบมหาวิทยาลัยไปแล้ว คิดว่าชะตากรรมของผู้มีอันจะกินในยุคพระเจ้าชาห์คงถูกเพ่งเล็งและกวาดล้างเช่นกัน