ต้องนิรโทษกรรมชาวบ้านก่อน

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

เสียงจากกลุ่ม “แดงก้าวหน้า” ต้องการให้พรรคเพื่อไทยออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรมเฉพาะให้กับผู้ชุมนุมที่เป็นนักโทษการเมืองในเรือนจำ แต่พรรคเพื่อไทยเห็นว่า หากจะออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรม หรือ พ.ร.บ.ปรองดอง ต้องยกเลิกความผิดคดีความทั้งหมดหลังการรัฐประหารเป็นต้นมา ไม่ใช่ออกทีละฉบับ แต่ต้องฉบับเดียวจบสิ้นกระบวนความตั้งแต่ฝ่าย พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร แกนนำเสื้อแดง เสื้อเหลือง ชาวบ้านที่ต้องคดีฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉิน และคดีอื่นที่เป็นผลพวงจากการต่อสู้ทางการเมือง

อานนท์ นำภา หัวหน้าสำนักงานกฎหมายราษฎรประสงค์ ซึ่งรับผิดชอบคดีเสื้อแดงบางส่วน รวมถึงคดีหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ ที่จำเลยในความดูแลคนล่าสุด “อากง” เพิ่งเสียชีวิตคาเรือนจำ ให้สัมภาษณ์โพสต์ทูเดย์ถึงแนวทางการช่วยเหลือจำเลยเสื้อแดง ทั้งนี้เป็นการสัมภาษณ์ก่อนที่ “อากง” จะลาจากไป

อานนท์ เล่าว่า ขณะนี้มีคนเสื้อแดงที่ถูกคุมขัง 65 คน ในจำนวนนี้อยู่ที่เรือนจำบางเขน 47 คน

 

แยกย่อยหลายคดี เช่น คดีเผาศาลากลางจังหวัด คดีวางเพลิงเผาทรัพย์ คดีครอบครองอาวุธสงคราม คดีฝ่าฝืนมาตรา 112 ประมวลกฎหมายอาญา มี 10 คน อย่างไรก็ตาม คดีทั้งหมดกว่าครึ่ง ศาลชั้นต้นตัดสินแล้ว บางส่วนอยู่ระหว่างการสืบพยาน

สำหรับอุปสรรคในการช่วยเหลือ อยู่ที่การไม่ได้รับสิทธิในการประกันตัวในทุกคดี ที่ผ่านมามีการยื่นประกันไปหลายครั้งมาก แต่ก็ไม่ได้อยู่ที่ดุลยพินิจศาล ส่วนคดี 112 บางรายยื่นขอพระราชทานอภัยโทษไป รวมถึงกรณีอากง ซึ่งวันนี้ผู้ต้องหาที่อยู่เรือนจำบางเขน ก็หวังที่จะขอให้รัฐบาลออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรม เพราะออกโดยฝ่ายนิติบัญญัติ น่าจะมีความแน่นอนกว่าที่จะไปขอประกันตัวอีกครั้ง อันนี้ผู้ต้องขังเขาหวังกัน

“ยอมรับว่า เดิมทีการช่วยเหลือผู้ต้องหาคนเสื้อแดงยากลำบากมาก แต่ตอนหลังได้คนเสื้อแดงด้วยกัน โดยเฉพาะที่ผมขอระบุชื่อ คุณเน ที่มาจาก เรดอียู เขาได้ระดมทุนจากเสื้อแดงแถวยุโรปมาช่วย เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายให้กับผู้ต้องขังในเรือนจำ คนละ 2,000 บาท และมีการเลี้ยงอาหารเรื่อยๆ เรื่องความเป็นอยู่ค่อนข้างจะดีขึ้นกว่าเดิม แต่ที่มีปัญหาตอนนี้ คือ สภาพจิตใจของผู้ต้องขัง ที่หลายคนถูกขัง 23 ปีกันมาแล้ว เขาก็หวังเรื่องการประกันตัวและเรื่องการขอนิรโทษกรรม”

เมื่อถามว่า พรรคเพื่อไทยช่วยเหลืออย่างไร ทนายสำนักราษฎรประสงค์ผู้นี้ กล่าวว่า เข้าใจว่า เป็นการประสานกันระหว่างพรรคเพื่อไทยกับคนเสื้อแดง เรื่องการดูแลค่าใช้จ่ายในเรือนจำ ทำให้คุณภาพชีวิตค่อนข้างจะดีกว่าเดิมเยอะ มีการใช้ตำแหน่ง สส. ยื่นไปหลายครั้ง เช่น คดีเผาศาลากลาง แต่ศาลก็ยังไม่ให้ประกัน ล่าสุดมีการนำเงินจากกองทุนยุติธรรมของกรมคุ้มครองสิทธิ์มาประกันก็ยังไม่ได้อีก แต่ถ้าศาลยังไม่ให้ประกันตัว ก็ต้องรอฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อย่างเดียว เพราะคดีเผาศาลากลางส่วนใหญ่จะอยู่ที่ศาลอุทธรณ์ทั้งหมด ซึ่งเราพยายามอุทธรณ์คำพิพากษาของศาลชั้นต้นอยู่

อานนท์ ระบุว่า ทางออกที่จะช่วยเหลือได้คือ การออก พ.ร.บ.ปรองดอง ซึ่งสามารถแยกกันได้ระหว่างรัฐกับของมวลชนทั้งสองฝ่าย เทียบเคียงกับการออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรมในช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 ซึ่งก็มีการนิรโทษกรรมให้เฉพาะประชาชน แต่ไม่นิรโทษกรรมให้กับเจ้าหน้าที่รัฐ ดังนั้น ถ้ายกโครงนั้นมาใช้กับเหตุการณ์ครั้งนี้มันน่าจะเหมาะกว่า คือ มีการนิรโทษกรรมให้กับประชาชนทั้งสองฝ่าย ทั้งเสื้อเหลือง–เสื้อแดง เพราะคดีเสื้อแดงจะมีพวกเผาศาลากลาง ส่วนคดีเสื้อเหลืองก็จะมีเรื่องการปิดสนามบิน บุกทำเนียบรัฐบาล

“ถ้านิรโทษกรรมระดับประชาชนได้มันจะดี แต่ระดับของเจ้าหน้าที่รัฐ มันมี พ.ร.ก.ฉุกเฉิน ที่คุ้มครองเจ้าหน้าที่รัฐระดับหนึ่งมาแล้วที่ว่า ถ้าเจ้าหน้าที่รัฐกระทำไปโดยสุจริต เจ้าหน้าที่รัฐก็ไม่มีความผิด ไม่ต้องรับผิดชอบในทางอาญา แต่ควรเป็นกรณีไป เช่น คนที่สั่งสลายการชุมนุมที่เกินกว่าเหตุในระดับผู้บังคับบัญชาก็ต้องดำเนินคดีเพื่อให้เป็นบทเรียน เพราะที่ผ่านมาเหตุการณ์สลายการชุมนุมมักไม่มีการเอาผิดผู้นำรัฐบาลได้สักครั้ง”

“ผมว่าระดับชาวบ้านทั้งสองฝ่ายไม่มีปัญหากัน อย่างตอนนี้เราโต้แย้งว่า ไม่เห็นด้วยกับการนิรโทษกรรมคุณทักษิณ แกนนำเสื้อแดงบอกไม่เห็นด้วยกับนิรโทษกรรมคุณอภิสิทธิ์ และคนสั่งฆ่าที่เป็นระดับแกนนำ แต่ถ้านิรโทษกรรมในระดับชาวบ้านมันไม่มีปัญหา”

ได้เสนอกับคนมีอำนาจไหม? ทนายเสื้อแดง ระบุว่า มีการพูดคุยกันผ่านทางเฟซบุ๊กในเรื่องนี้เยอะ ถ้าจะนิรโทษกรรมก็ควรรวมคดีหมิ่นพระบรมเดชานุภาพด้วย ซึ่งรายงานของสถาบันพระปกเกล้าที่เสนอให้นิรโทษกรรมหมด ไม่ได้รวมผู้ต้องหาคดีละเมิดมาตรา 112 ทั้งที่คดีหมิ่นก็เชื่อมโยงกับสถานการณ์การเมืองทั้งนั้น

“ที่ผ่านมามีผู้ต้องขังเขียนจดหมายออกมา แสดงความเห็นอยากให้ออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรมทั้งคดีเสื้อแดง คดีเสื้อเหลือง คดีหมิ่น มันเป็นผลจากเหตุการณ์ทางการเมือง ซึ่งทุกคนก็ทำไปโดยเหตุจูงใจทางการเมืองหมด มันไม่มีใครที่อยากไปปิดสนามบิน เผาศาลากลางกันเล่นๆ ผมพยายามจะรวบรวมไปส่งให้กับรัฐบาลให้เขาพิจารณาดู”

อย่างไรก็ตาม อานนท์ ยอมรับว่า เสียงของเขาที่เสนอให้มีการเร่งนิรโทษกรรมกับชาวบ้านที่ยังติดคุกอยู่ อาจไม่ถึงแกนนำ นปช. เพราะไม่ได้เป็นทนาย นปช. โดยตรง แต่เป็นทนายของเสื้อแดงซึ่งเป็นอิสระ

เมื่อถามว่า คิดเห็นอย่างไรของแกนนำ นปช.ท้าอภิสิทธิ์เรื่องนิรโทษกรรม ที่พูดว่า แลกกัน 2 ต่อ 1 หรือ 1 ต่อ 1 อานนท์ บอกว่า “อย่าไปเชื่อมาก พวกนักการเมืองก็พูดไปอย่างนั้น แต่ในทางกฎหมายมันเป็นไปไม่ได้ จะเหลือ 2 แลก 1 มันท้ากันอย่างนี้ มันเป็นไปไม่ได้ มันพูดกันในทางการเมือง มันเล่นปาหี่ในสภาเฉยๆ”

อานนท์ ยังเชื่อว่า การปรองดองครั้งนี้ ในระดับสูงมีการเจรจาต่อรองผลประโยชน์กันแน่นอน ทั้งฝ่ายเจ้าหน้าที่ และฝ่าย พ.ต.ท.ทักษิณ แต่คนที่จะเสียประโยชน์จริงๆ คือ สังคมไทย ต่อไปเราก็ไม่ต้องเรียนรู้เรื่องประวัติศาสตร์ การรัฐประหาร ถ้าการปราบปรามประชาชนทุกครั้ง ลงเอยด้วยการเจ๊าๆ กันอย่างนี้

แต่ พ.ต.ท.ทักษิณ บอกต้องปรองดอง? ... “ถ้าตามข้อเสนอของคุณทักษิณเนี่ยมันง่าย มันก็หลุดกันทั้งหมดนี่ครับ แต่ว่าคนที่เขามาสลายการชุมนุม มันไม่ถูกลงโทษ คือ มันจบได้ แต่ก็เท่ากับว่าเราซุกปัญหาไว้ใต้พรม เรื่องนี้ถ้าออกช่องนิติราษฎร์ มันจะสวยกว่า คือ เราไปล้มล้างผลพวงของการรัฐประหาร คดี คตส.ก็ให้เอามาขึ้นศาลใหม่ ทำโดยกระบวนการยุติธรรมปกติ”