มองหลักประกันสุขภาพแห่งชาติด้วยความห่วงใย (11)

โดย...นพ.วิชัย โชควิวัฒน

ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติในสถานการณ์ปัจจุบัน ยังจะถูกกระทำย่ำยีให้เสื่อมลง เพื่อผลประโยชน์ของผู้มีอำนาจและธุรกิจอีกหลายเรื่อง

เรื่องที่เจ็ด เป็นเรื่องใหญ่ที่สุด คือ เรื่องการเสนอให้มีระบบร่วมจ่าย โดยเฉพาะการจ่ายเพิ่มเติมเพื่อ จึงยอมรับเฉพาะเรื่องการร่วมจ่ายในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับหยูกยา และการรักษา เช่น เรื่องค่าห้องพิเศษ แต่เรื่องของการรักษาพยาบาลต้องเป็นระบบเดียว บททดสอบเรื่องนี้คือ กรณีล้างไตในโรงพยาบาล สปสช. คิดคำนวณแล้วราคาที่สมควรคือครั้งละ 1,500 บาท ปัจจุบันระบบก็ดำเนินไปด้วยดี มีหน่วยบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

นพ.เกรียงศักดิ์ วัชรนุกูลเกียรติ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมแพ ซึ่งเป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาด 120 เตียง ให้ข้อมูลว่า ต้นทุนทั้งหมดจริงๆ แล้วเพียงไม่เกิน 1,200 บาทต่อครั้ง แต่กรณีเดียวกันนี้ กระทรวงการคลังผู้ดูแลสวัสดิการข้าราชการกลับตั้งราคาตามใจสถานพยาบาล คือ 2,000 บาท ทำให้เกิดการลักลั่นเป็นสองมาตรฐาน และสิ้นเปลืองงบประมาณโดยใช่เหตุ

ในส่วนของประกันสังคม ก็ไม่เห็นความสำคัญของเรื่องนี้ สำนักงานจ่ายในอัตรา 1,500 บาท แต่ยอมให้โรงพยาบาลไปเรียกเก็บเพิ่มจากผู้ประกันตนได้

เรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่และเรื่องสำคัญ ถ้ายอมให้เกิดขึ้นจะเกิดระบบสองมาตรฐาน คนยากคนจนที่ไม่มีความสามารถ “ร่วมจ่าย” จะถูกละเลย ทอดทิ้ง บางคนแม้จนแต่กลัวถูกทอดทิ้งก็จะไปหากู้หนี้ยืมสิน หรือขายทรัพย์สินมาเพื่อให้ได้รับการรักษาที่คิดหรือเชื่อว่าดีกว่า

ตัวอย่างที่ดีคือระบบของประเทศญี่ปุ่น ที่เขาไม่ยอมให้มีระบบสองมาตรฐาน คือหากผู้มีเงินต้องการจ่ายเพิ่มเพื่อให้ได้สิทธิพิเศษ ก็ต้องจ่ายทั้งหมด ไม่ใช่จ่ายเฉพาะส่วนเพิ่มเท่านั้น ทำให้ไม่เกิดระบบสองมาตรฐาน

เรื่องนี้จะเป็นการวัดใจ พ.ต.ท.ทักษิณ และพรรคเพื่อไทยว่า รัก จริงใจ และเห็นใจ คนรากหญ้าและคนยากคนจนจริงหรือไม่ โดยดูว่าจะยอมให้เกิดขึ้นหรือไม่

เรื่องที่แปด จะมีการขยายการคุ้มครองผู้เสียหายจากการรับบริการ โดยการขยายมาตรา 41 ในพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ แทนที่จะผลักดันร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองผู้เสียหายที่ภาคประชาชน และรัฐบาลชุดที่แล้วเสนอ เรื่องนี้มีการเสนอและผลักดันโดยสมาคมโรงพยาบาลเอกชน โดยเสนอต่อคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติชุดที่แล้ว

แต่คณะกรรมการไม่เห็นด้วยเพราะพิจารณาแล้วว่าเหตุผลที่แท้จริงคือต้องการให้ใช้เงินงบประมาณจากภาษีอากรของประชาชนเข้าไปรับผิดชอบทั้งหมด ซึ่งแปลว่าเมื่อเกิดความเสียหายในโรงพยาบาลเอกชนที่มิได้ให้บริการในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ก็จะต้องใช้เงินภาษีอากรของประชาชนไปจ่ายเป็นค่าเสียหายและค่าชดเชยด้วย เรียกว่าเอาแต่รับเท่านั้น ไม่ยอมจ่ายเลย

ในคณะกรรมการชุดใหม่นี้ แพทยสภาได้เสนออีกแล้ว โดยเสนอให้จ่ายรายละ 2 ล้าน โดยไม่มีที่มาที่ไปของตัวเลขเลย ดีที่คณะกรรมการยังไม่รับ ก็ต้องติดตามต่อไป

เรื่องที่เก้า จะมีความพยายามของบประมาณเพิ่มขึ้น โดยอ้างเหตุผล 2 ข้อ คือ 1) ขาดทุน 2) เพื่อพัฒนาบริการ โรงพยาบาลทุกแห่งล้วนต้องการงบประมาณเพิ่มขึ้นเพื่อให้มีเงินไว้จับจ่ายใช้สอยได้คล่องมือ ไม่ต้องพูดถึงผู้มีอำนาจที่ฉ้อฉลที่ต้องการมีเงินก้อนโตเพื่อจะได้เบียดบังเข้ากระเป๋าเพิ่มขึ้น

เรื่องนี้ผู้เขียนได้เสนอต่อนายกรัฐมนตรีเมื่อคราวไปให้นโยบายแก่คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติแล้ว ว่าขอให้ใจแข็งๆ อย่าใจอ่อนกับเสียงอ้อนขอเงินเพิ่ม แม้จะอ้างว่าขาดทุน เพราะแท้จริงแล้ว งบประมาณที่จัดสรรให้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติในช่วงสิบปีที่ผ่านมาถือว่ามากเพียงพอ

ที่อ้างว่าขาดทุนนั้น ส่วนใหญ่เพราะมีปัญหาในการบริหารจัดการ ที่สำคัญคือ 1) เกิดจากการจัดสรรที่ไม่ถูกหลักการและไม่เป็นธรรม ดังที่เกิดวิกฤตในโรงพยาบาลนับร้อยแห่งในช่วง 3 ปีแรก ที่กระทรวงสาธารณสุขยังเป็นผู้บริหารเงินก้อนนี้เอง 2) เกิดจากความไม่โปร่งใสของผู้บริหารบางคน ยังสั่งซื้อยาราคาแพงมาใช้เพื่อหวังเงินสินบน และการทุจริตคอร์รัปชันอื่นๆ

หลักฐานที่ชัดเจนว่า เงินพอเพียง คือเงินบำรุงในโรงพยาบาลของกระทรวงสาธารณสุขเพิ่มขึ้นมาโดยต่อเนื่อง ตอนเริ่มนโยบายนี้ มีราวหมื่นล้านเศษ ปัจจุบันมีถึงกว่า 4 หมื่นล้านแล้ว ข้อสำคัญสามปีแรก รัฐบาลให้ค่าเหมาจ่ายรายหัวเพียง 1,202 บาท ติดต่อกัน 3 ปี ระบบก็อยู่ได้

เรื่องนี้ ปลัดกระทรวงสาธารณสุขก็อภิปรายยืนยันต่อหน้านายกรัฐมนตรีในวันที่ไปให้นโยบาย ว่าเงินงบประมาณที่ได้รับเพียงพอจริง

เรื่องที่สิบ สิทธิประโยชน์ของประชาชนจะได้รับการเอาใจใส่และพัฒนาน้อยลง คุณภาพบริการจะถูกละเลยมากขึ้น ดังตัวแทนโรงพยาบาลเอกชนได้เสนอให้เปลี่ยนชื่อและบทบาทหน้าที่ของคณะอนุกรรมการพัฒนาสิทธิประโยชน์และระบบบริการโดยตัดคำว่าสิทธิประโยชน์ออกไปแล้ว

ภัยคุกคามหลักประกันสุขภาพมีมากมายถึงเพียงนี้ เราจะปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามยถากรรมกระนั้นหรือ คุณทักษิณจะยอมให้ระบบดีๆ ที่สร้างไว้ และเป็นประโยชน์อย่างแท้จริงแก่ประชาชน ถูกปู้ยี่ปู้ยำไปต่อหน้าต่อตาหรือ