ธุดงค์ธรรมชัย...ธุดงค์หลงทาง?

โดย...ทีมข่าวในประเทศ

งานใหญ่ซึ่งเป็นที่โจษจันกันตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา จากกรณีที่พระสงฆ์ 1,500 รูปของวัดพระธรรมกายประกาศเดิน “ธุดงค์ธรรมชัย” อัญเชิญรูปหล่อทองคำพระมงคลเทพมุนี (สด จันทสโร) ที่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ท่ามกลางเสียงสะท้อนของคนกรุงที่พึมพำถึงปัญหาจราจรติดขัด รวมทั้งนักการศาสนาที่ตั้งคำถามถึงความเหมาะสมในการเดินธุดงค์ป่าคอนกรีตครั้งนี้อาจขัดหลักธุดงควัตร

ตามกำหนดการ การธุดงค์ครั้งนี้มีระยะทาง 60 กิโลเมตร คือ ตั้งต้นจากวัดพระธรรมกาย อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี โดยเริ่มเดินตั้งแต่วันที่ 26 เม.ย. จากเส้นทางคลองหลวง พหลโยธิน ผ่านเซ็นทรัล ลาดพร้าว อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ผ่ากลางเมืองที่เซ็นทรัลเวิลด์ เยาวราช วงเวียนใหญ่ เข้าตลาดพลู สู่ปลายทางยังวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ

ระหว่างทางได้เปิดโอกาสให้ผู้มีจิตศรัทธาร่วมกิจกรรมทำบุญ และร่วมโรย “กลีบกุหลาบแดง” ตลอดเส้นทางที่พระธุดงค์ผ่าน

 

ผลที่ตามมาคือ ทุกเส้นทางผ่านสร้างผลกระทบเรื่องรถติดเป็นทางยาว บางเส้นทาง เช่น เยาวราช ผู้ใช้รถบางรายบ่นว่าต้องติดหนึบอยู่บนถนนนานกว่า 3 ชั่วโมง

เสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงปรากฏการณ์ครั้งนี้กลายเป็น “ทอล์กออฟเดอะทาวน์” ในทันที โดยเฉพาะในโซเชียลมีเดีย กลุ่มผู้ใช้เฟซบุ๊กและเว็บบอร์ดบางสำนักจัดหนักถกกันถึงความเหมาะสมของกิจกรรมครั้งนี้

ก่อนหน้านี้ ตรึงใจ บูรณสมภพ สว.สรรหา ในฐานะประธานกรรมาธิการศาสนาศิลปะและวัฒนธรรม วุฒิสภา ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ว่า เป็นกิจไม่เหมาะของสงฆ์ เบียดเบียนพื้นผิวจราจร ทำให้ประชาชนเดือดร้อน พร้อมกับเรียกร้องให้สำนักงานพุทธศาสนาแห่งชาติและมหาเถรสมาคมตรวจสอบว่าเป็นกิจกรรมที่เคารพ หรือเป็นการทำลายพุทธบัญญัติและธรรมวินัย

ทว่า ความเห็นของหน่วยงานด้านพุทธศาสนาระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า เป็นกิจกรรมที่สร้างผลบวก ในการช่วยกันประชาสัมพันธ์พุทธศาสนา โดยเฉพาะ นพรัตน์ เบญจวัฒนานันท์ ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ออกมาสำทับว่า เป็นเรื่องดีที่ช่วยกันสร้างจิตศรัทธาให้ชาวพุทธมาร่วมกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา

ขณะที่ แก้ว ชิดตะขบ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา เห็นว่า แม้หลัก “ธุดงควัตร” หรือกิจวัตรของการธุดงค์ที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตมี 13 วิธี จัดเป็นข้อสมาทานละเว้นและข้อสมาทานปฏิบัติ จะไม่ใช่ข้อห้ามที่เคร่งครัด แต่สิ่งที่พึงระลึกถึงในการปฏิบัติ คือ แก่นแท้ของเรื่องนี้

 

“จะธุดงค์ในป่า ในเมือง หรือที่ไหนก็ตาม ไม่น่าจะสำคัญเท่าแก่นแท้ที่ต้องตระหนักรู้ว่าประพฤติธุดงค์กัมมัฏฐาน คือ การมุ่งฝึกฝนขัดเกลาจิตใจให้ปราศจากกิเลส และเป็นการกระทำโดยสมัครใจ ไม่ใช่การจัดฉากในการปฏิบัติ และแม้จะไม่มีข้อห้ามในบางประการ แต่มหาศีล หรือศีลขั้นละเอียด ก็กำหนดว่า กิจกรรมใดๆ ของสงฆ์ จะต้องไม่เบียดเบียนผู้อื่น หรือทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน” นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา ระบุ

ด้าน พิสิฐ เจริญสุข ที่ปรึกษากรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) กล่าวว่า สิ่งที่น่าวิตกในกิจกรรมที่เกิดขึ้นนั้น คือเรื่องของความเข้าใจที่ถูกต้องดีงาม แม้จะไม่ใช่ข้อบังคับอย่างเคร่งครัด และอนุโลมเรื่องการเดินธุดงค์ ตามบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป แต่สิ่งที่จำเป็นในการหาความเหมาะสม เป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ และใช้ดุลพินิจอย่างละเอียด

“ทุกสังคมมีกติกาวางไว้หรือไม่ ต้องคำนึงถึงเรื่องความเหมาะสมในทุกๆ กิจกรรมอยู่แล้ว แต่ที่น่าคิดร่วมกันคือเส้นแบ่งนั้นอยู่ตรงไหน และเมื่อมีใครออกมาพูดเรื่องนี้ เดี๋ยวก็ถูกตำหนิกลับมาว่าไม่ช่วยกันประชาสัมพันธ์ศาสนาพุทธอีก” พิสิฐ กล่าว

ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่พุ่งเป้ามายังกิจกรรมดังกล่าว พระสนิทวงศ์ วุฑฒิวังโส ฝ่ายประชาสัมพันธ์ วัดพระธรรมกาย ออกมาชี้แจงว่า การจัดธุดงค์ธรรมชัยครั้งนี้มิได้เป็นการกระทำขัดต่อธุดงควัตร ซึ่งกฎทั้ง 13 ข้อ ผู้ธุดงค์สามารถเลือกได้ว่าจะปฏิบัติข้อใดก็ได้ โดยกิจกรรมนี้เลือกมา 2 ข้อ คือ การถือการฉันมื้อเดียวเป็นวัตร และถือการอยู่ในเสนาสนะตามมีตามได้เป็นวัตร

“การธุดงค์ไม่จำเป็นต้องอยู่ในป่า อยู่ในวัดก็ทำได้ การปฏิบัติธรรมสามารถทำได้ทุกที่อยู่แล้ว ในอดีตครั้งพุทธกาลเกิดภัยพิบัติในเมืองเวสาลี ผู้คนล้มตายจำนวนมาก พระพุทธเจ้าพร้อมสาวก 500 รูป ก็ทรงเดินธุดงค์เข้ามาในเมืองเพื่อความเป็นสิริมงคล โดยระหว่างส่งเสด็จและรับเสด็จ ชาวเมืองได้โปรยดอกไม้หลากสี ตั้งฉัตร ธงทิว รับส่งเสด็จหลายสิบกิโลเมตรเพื่อถวายการต้อนรับ ในครั้งนี้ประเทศไทยเพิ่งผ่านพ้นประสบมหาอุทกภัย และปีนี้กำลังประสบอัคคีภัยในหลายครั้งหลายหน ทั้งไฟไหม้ พลุระเบิด ก๊าซระเบิด ฯลฯ พระธุดงค์ท่านก็เดินทำสมาธิไปเพื่อให้กรุงเทพฯ และประเทศไทยสงบสุข” พระสนิทวงศ์ กล่าว

พระสนิทวงศ์ กล่าวว่า โครงการนี้ยังเป็นการจัดขึ้นเพื่อฉลองพุทธชยันตี 2,600 ปีแห่งการตรัสรู้ธรรม เป็นกิจกรรมต่อเนื่องจากโครงการตักบาตรพระ 1.2 แสนรูป ขณะที่มหาเถรสมาคมก็ส่งเสริมให้ทุกวัดจัดกิจกรรมตลอดทั้งปีเพื่อฉลองพุทธชยันตี

“การเดินธุดงค์ครั้งนี้ใช้เส้นทางอัญเชิญรูปหล่อทองคำหลวงปู่สดไปประดิษฐาน ณ พระ มหาเจดีย์มหารัชมงคล วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ซึ่งเป็นเส้นทางเดียวกับที่ได้จัดตักบาตรพระ ญาติโยมจะได้โอกาสปฏิบัติสมาธิ ถือศีล ภาวนา ขณะเดียวกันระหว่างที่พระธุดงค์ก็จะเจริญสมาธิแผ่เมตตาเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่กรุงเทพฯ และประเทศไทยด้วย” พระสนิทวงศ์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม พระสนิทวงศ์ กล่าวว่า ผลกระทบเรื่องการจราจรติดขัดจากกิจกรรมดังกล่าว ทางโครงการธุดงค์ธรรมชัยขออภัยในความไม่สะดวกที่อาจมีบางเส้นทางการจราจรติดขัดหรือชะลอตัวเป็นบางช่วง ทั้งนี้ได้ประสานงานไปยังกองบัญชาการตำรวจนครบาล สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อประสานงานในเรื่องเส้นทางจราจรแล้ว

การจัดธุดงค์กลางป่าคอนกรีตของวัดพระธรรมกาย ผิดหรือถูกอย่างไร เป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันขบคิดตีความ และหาจุดร่วมที่ทุกฝ่ายยอมรับได้